Nederlaag claimstichting ‘swaps’ bij rechter

Belangrijke jurisprudentie: rechtbank Oost-Brabant maakt gehakt van claimstichting én collectieve oplossing rentederivaten.

Een belangrijke overwinning voor Rabobank, een harde nederlaag voor de Stichting Renteswapschadeclaim van Pieter Lijesen. De stichting die namens gedupeerde mkb’ers met een rentederivaat een collectieve rechtszaak tegen de Rabobank begon voor schadevergoeding, is volgens de rechter niet ontvankelijk. Dat bleek woensdag uit het vonnis van de rechtbank Oost-Brabant.

Van 2005 tot 2009 verkochten banken bij leningen aan mkb’ers massaal rentederivaten, ook renteswaps genoemd. Rabobank verkocht 8.325 rentederivaten, meer dan welke Nederlandse bank ook. Met de swaps konden de mkb’ers zich indekken tegen een stijgende rente. Veel mkb’ers moesten echter bijbetalen, omdat de rente juist daalde. Volgens toezichthouder AFM waarschuwden banken daar niet voor en deden ze veel fout.

Sinds is gebleken dat veel van de 14.000 mkb’er die swaps aanschaften problemen hebben, zijn er diverse claimclubs opgericht die de mkb’ers bijstaan, vaak op no cure no pay-basis. Renteswapschadeclaim stapte naar de rechter om een collectieve schadevergoeding voor de daar aangesloten honderden mkb’ers te regelen.

De rechtbank ziet daar echter niets in en sprak woensdag een vonnis uit dat op twee punten in potentie belangrijke jurisprudentie oplevert.

De rechter zet een streep door collectieve zaken op het vlak van rentederivaten. Dat is interessant omdat minister Dijsselbloem (Financiën) op dit moment met een benoemde commissie probeert een collectieve regeling af te dwingen en banken wil verplichten dat zij derivatenhouders voor miljarden compenseren.

Banken willen niet met die collectieve regeling instemmen, zo meldde NRC onlangs. Het vonnis zal ze geruststellen: als zij niet instemmen met de derivatencommissie dan zal een oplossing via de rechter per individuele zaak moeten worden behandeld, precies zoals de banken wensen.

Daarnaast geeft de rechtbank een duidelijk signaal af aan claimstichtingen die de laatste tijd als paddestoelen uit de grond schieten, bijvoorbeeld rond de emmissiefraude bij Volkswagen. Die claimstichtingen kunnen niet-ontvankelijk worden verklaard als „commerciele motieven leidend lijken” en de macht geconcentreerd is bij een persoon, zoals bij Renteswapschadeclaim het geval is.

De rechtbank geeft hoog op over de claimcode, een particulier initiatief uit 2011 dat zes principes voor claimstichtingen uitwerkt om de belangen van deelnemers te waarborgen. Die claimcode wordt door veel claimclubs niet onderschreven.

Rabobank stelt verheugd in een rereactie dat de rechtbank het met haar eens is dat rentederivaten maatwerk voor individuele klanten zijn en zich daarom „niet lenen voor collectieve juridische behandeling”.

Lijesen wijst op een passage in het vonnis waarin de rechtbank stelt „op zichzelf geen reden” te hebben aan zijn integriteit te twijfelen. Hij mailt dat Renteswapschadeclaim in hoger beroep gaat. „Als de uitspraak van de rechtbank inderdaad de norm wordt, dan hebben banken en verzekeraars geen enkele last meer van gedupeerden. Individuele procedures zijn doorgaans niet betaalbaar. Alleen daarom al gaan we in hoger beroep.”

    • Camil Driessen