Recensie

Heiligenleven van stoïcijnse sportheld

Het lastige van biografische films: je weet de uitkomst al. Je weet dat de zwarte sprinter en verspringer Jesse Owens vier gouden medailles wint op de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn. Je weet dat hij geen handje krijgt van Adolf Hitler. Dat maakt al die momenten van twijfel en inspirerende speeches – ‘stick it up Hitler ass for me!’ – iets minder spannend.

Ook lastig: een personage zonder frictie. Alleen een extreem evenwichtig, gefocust en stoïcijns karakter kon doen wat Jesse Owens deed. Maar zijn verhaal is wel rijk aan historische resonantie. De zwarte sprinter die in het hol van de leeuw het ongelijk van de rassenleer aantoont, maar in nazi-Duitsland waardiger wordt behandeld dan thuis, waar hij via een dienstlift naar zijn eigen galadiner moet: de hoofdingang is whites only.

Owens ondergaat die vernederingen met droeve glimlach: van coach Larry Snyder (Jason Sudeikis), die zelf als atleet zijn kans vergooide en dus aan de fles raakte, leerde hij The American Way. Protesteer niet, negeer het tuig dat je in de kleedkamer voor aap en roetmop uitscheldt, want alleen winnen telt. „On the track, there ain't no black and white, just fast and slow.” Het maakt Race tot typisch Amerikaanse confectieproduct, dat wel boeiende vragen aanboort. Moet je een toernooi dat een verachtelijk regime roem en glorie bezorgt niet boycotten? Sport staat los staan van politiek is het - politieke - standpunt van de moeder aller bobo’s, de dictatoriale, terloops antisemitische en mogelijk corrupte Avery Brundage, de latere IOC-voorzitter. Hij wordt vertolkt door Jeremy Irons, doorgaans filmschurk. Race weet zich geen raad met hem. We zien Brundage anno 1934 in Berlijn, waar bruinhemden dan op lugubere cellomuziek meubels uit ramen gooien en gezinnen in trucks laden. Dat kan zo niet, briest hij: Duitsland moet de Holocaust in het kader van de Olympische gedachte nog even uitstellen. Maar even later laat bouwmagnaat Brundage zich compromitteren met een opdracht voor de nieuwe Duitse ambassade in Washington. Wat is hij: held, antiheld, schurk? Race durft geen keus te maken: Owens’ zegetocht mag niet in een kwaad daglicht staan.

    • Coen van Zwol