Bouterse gaat tot uiterste: staatsveiligheid op het spel

President Bouterse wil dat het moordproces waarin hij hoofdverdachte is stopt vanwege „staatsveiligheid”.

Bouterse woensdag bij het parlement, waar hij zijn besluit toelichtte. Foto ANP

„De puzzel is opgelost.” Het was de laconieke mededeling van minister van Justitie en Politie, Jennifer van Dijk-Silos, woensdag in het parlementsgebouw tegen journalisten. Ze doelde op het beroep dat de regering-Bouterse doet op artikel 148 uit de Surinaamse Grondwet om het Decembermoordenproces, met president Desi Bouterse als hoofdverdachte, te blokkeren.

Een uur later liep Bouterse, omringd door veiligheidsagenten, zonder iets te zeggen het parlement binnen om de Assemblee-leden in te lichten in een besloten vergadering.

Volgens artikel 148 kan de regering „in het belang van de staatsveiligheid” de procureur-generaal in concrete gevallen bevelen geven inzake de vervolging. Bouterse sprak vorige week al van een „constitutionele crisis”, nadat de Krijgsraad had besloten het strafproces inzake de moord op 15 tegenstanders van het toenmalige bewind van Bouterse in 1982, voor te zetten. Daarmee legde de Krijgsraad de amnestiewet, die in 2012 door het parlement werd aangenomen, naast zich neer.

Donderdag komt de Krijgsraad bijeen om de rechtszaak te hervatten. De politie meldde woensdag al dat de Frederick Derbystraat, waaraan het gerechtsgebouw ligt, voor het verkeer wordt afgesloten. Het is de bedoeling dat dan het requisitoir en de strafeis worden uitgesproken.

‘Misbruik van bevoegdheid’

Maar of het zover komt, hangt volgens deskundigen nu vooral af van de voortvarendheid van de procureur-generaal, de auditeur-militair (de aanklager) en de Krijgsraad: zij kunnen het bevel van de regering aannemen of naast zich neerleggen.

„De strijd is met dit wetsartikel 148 nog niet gestreden”, zegt jurist Gaetano Best van de Universiteit van Amsterdam, die nabestaanden ondersteunde. „Het is nu aan de procureur-generaal om dit bevel ook daadwerkelijk op te volgen. Doet hij dat, dan is er nog de Krijgsraad, die het bevel naast zich neer kan leggen. De procureur-generaal zou het bevel bovendien moeten weigeren omdat de regering nu misbruik maakt van haar bevoegdheid: door de voortgang van het proces is helemaal geen sprake van een gevaar voor de staatsveiligheid.” Hij spreekt van „bluffen in juridisch pokerspel”. Deken van de orde van advocaten Harish Monorath meent dat het vooralsnog „over en uit” is.

Aanval op rechterlijke macht

Er werd druk gespeculeerd over de stappen van Bouterse. Door de inzet van artikel 148 van de Grondwet zet hij duidelijk de aanval in op de rechterlijke macht. Temeer omdat eerder al procureur-generaal Roy Baidjnath Panday en waarnemend president van het Surinaamse Hof van Justitie Iwan Rasoelbaks ontkenden dat sprake was van een constitutionele crisis, zoals de president zei. De zaak veroorzaakt spanning en verdeeldheid. Op de staatsradio en -tv wordt rechter Cynthia Valstein-Montnor van de Krijgsraad bespot.

Betty Goede, van de Organisatie voor Gerechtigheid en Vrede, toonde zich tegenover de krant De Ware Tijd teleurgesteld. „We hadden er misschien eigenlijk wel rekening mee gehouden, maar dat de leiding van een land zo tot het uiterste gaat om een persoon of een kleine groep personen buiten schot te laten ...”

    • Nina Jurna