Bouterse gaat tot uiterste: blokkeert zijn proces Decembermoorden

Suriname President én hoofdverdachte wil dat moordproces stopt vanwege „staatsveiligheid”.

President Desi Bouterse arriveert, omringd door veiligheidsagenten en mensen van de media, bij het parlementsgebouw in hartje Paramaribo. foto anp

‘De puzzel is opgelost.” Het was de laconieke mededeling van minister van Justitie, Jennifer van Dijk-Silos, in het parlementsgebouw. Ze doelde op het beroep dat de regering-Bouterse doet op artikel 148 uit de Grondwet om Decembermoorden, met president Desi Bouterse als hoofdverdachte, te blokkeren.

Een uur later liep Bouterse, omringd door veiligheidsagenten, zwijgend het parlement binnen om de Assemblee-leden in te lichten in een besloten vergadering. Volgens artikel 148 kan de regering „in het belang van de staatsveiligheid” de procureur-generaal in concrete gevallen bevelen geven inzake de vervolging.

Bouterse sprak vorige week al van een „constitutionele crisis”, nadat de Krijgsraad had besloten het strafproces inzake de moord op 15 tegenstanders van het toenmalige bewind van Bouterse in 1982, voor te zetten. Daarmee legde de Krijgsraad de amnestiewet, die in 2012 door het parlement werd aangenomen, naast zich neer.

Deze donderdag komt de Krijgsraad bijeen om de rechtszaak te hervatten. Het is de bedoeling dat dan het requisitoir en de strafeis worden uitgesproken.

Of het zover komt, hangt volgens experts af van de voortvarendheid van de procureur-generaal, de auditeur-militair (de aanklager) en de Krijgsraad: zij kunnen het regeringsbevel aannemen of naast zich neerleggen.

„De strijd is met dit wetsartikel 148 nog niet gestreden”, zegt jurist Gaetano Best van de Universiteit van Amsterdam die nabestaanden ondersteunde. „Het is nu aan de procureur-generaal dit bevel ook echt op te volgen. En de Krijgsraad kan het bevel naast zich neer leggen. De procureur-generaal zou het bevel bovendien moeten weigeren omdat de regering nu misbruik maakt van haar bevoegdheid: door de voortgang van het proces is helemaal geen sprake van een gevaar voor de staatsveiligheid.” Hij spreekt van „bluffen in juridisch pokerspel”. Deken van de orde van advocaten Harish Monorath meent dat het vooralsnog „over en uit” is.

Aanval op rechterlijke macht

Er werd druk gespeculeerd over Bouterses stappen. Door de inzet van artikel 148 zet hij de aanval in op de rechterlijke macht. Temeer omdat eerder al procureur-generaal Roy Baidjnath Panday en waarnemend president van het Surinaamse Hof van Justitie Iwan Rasoelbaks ontkenden dat sprake was van een constitutionele crisis, zoals de president zei. De zaak veroorzaakt spanning en verdeeldheid. Op de staatsradio en -tv wordt rechter Cynthia Valstein-Montnor van de Krijgsraad bespot.

Betty Goede, van de Organisatie voor Gerechtigheid en Vrede, toonde zich tegenover de krant De Ware Tijd teleurgesteld.

„We hadden er misschien eigenlijk wel rekening mee gehouden, maar dat de leiding van een land zo tot het uiterste gaat om een persoon of een kleine groep personen buiten schot te laten…”

Na de bijna drie uur durende vergadering verliet president Bouterse opgewekt het parlementsgebouw en wandelde in alle rust naar zijn kabinet dat een paar honderd meter verderop ligt. Tientallen journalisten klampten hem aan. Bouterse beloofde de Surinaamse bevolking binnenkort te informeren over het besluit van de regering. „ Maar we hebben gemeend dat we de grondwet moesten hanteren in dit probleem en we verwachten ook dat de rechters respect hebben voor de grondwet. We moeten allemaal zorgen voor onze veiligheid”, zei Bouterse zonder in details te treden.

    • Nina Jurna