Longreads

“Zij is zo snel, ze moet wel een man zijn”

Ruth Padawer schrijft over de beschamende praktijken van seksetesten in de atletiek.

De Indiase sprintster Dutee Chand, die vanwege te hoge testosteronwaardes riskeerde niet langer aan wedstrijden voor vrouwen mee te mogen doen. Foto Rafiq Maqbool/AP Photo

In 1950 werd de Nederlandse topatlete Foekje Dillema uitgesloten van deelname aan wedstrijden voor vrouwen. Ze zou een man zijn. Aanleiding tot twijfel was dat Foekje uiterlijke mannelijke kenmerken zou hebben en nooit met de andere atleten douchte na het sporten.

Vermomde mannen

Dillema was niet de enige die ervan beschuldigd werd als man mee te doen in de vrouwencompetitie. Ruth Padawer schrijft in een longread in The New York Times dat sport lange tijd het domein van mannen was. Toen vrouwen in de twintigste eeuw ook mee mochten doen in sportwedstrijden, werden sterke en snelle vrouwen er vaak van verdacht een man te zijn: een vrouw kon toch helemaal niet zo goed zijn? Tegelijkertijd waren mannen erbij gebaat stiekem bij de vrouwen mee te doen, aangezien ze in die categorie over het algemeen meer kans hadden om te winnen.

Uit angst voor bedriegers nam de internationale atletiekunie (de IAAF) maatregelen. Het begon met geslachtscontroles, maar later volgden bloedtests (waardoor de testosteronwaarde gemeten kan worden) en chromosoomtests. Hoewel het doel van die strikte controles was als vrouw vermomde mannen op te sporen, is er volgens Padawer op die manier nooit een vermomde man gepakt.

Vrouwen met mannelijke kenmerken

Degenen die wel als verdacht uit de tests kwamen, waren intersekse vrouwen: vrouwen van wie het lichaam zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken vertoont. Intersekse is echter een gevoelig onderwerp, onder meer doordat het moeilijk te bepalen is wanneer bij iemand sprake is van intersekse. Daardoor is het ook onduidelijk hoe vaak intersekse voorkomt: de frequentie varieert van één op de zestig tot één op de vijfduizend vrouwen. Intersekse kan resulteren in zichtbare lichamelijke uitingen, in de vorm van ambigue geslachtsorganen. Maar het is ook mogelijk dat vrouwen helemaal niet merken dat ze mannelijke kenmerken hebben.

Bekijk hier de documentaire die gemaakt is over Caster Semenya, de Zuid-Afrikaanse wereldkampioene op de 800 meter in 2009. De manier waarop haar seksetest behandeld werd, leidde tot grote controversie.

Dat was het geval voor de veelbelovende Indiase atlete Dutee Chand. Na een ongekend snelle 100 en 200 meter werd ze ervan verdacht man te zijn. Ze werd door de Indiase atletiekbond opgeroepen voor een seksetest. Zelf had ze echter geen idee wat haar te wachten stond; de toen 18-jarige Dutee wist niet eens wat een seksetest was, laat staan dat intersekse bestond. Uit de tests kwam dat haar testosteronwaarde te hoog was. Ze mocht niet langer meedoen aan wedstrijden.

Gelijk speelveld

Padawer vraagt zich af wat het nut van seksetests is. Hoe zeker is het eigenlijk dat het hebben van mannelijke kenmerken, zoals verhoogde testosteronwaarden, een competitief voordeel is voor vrouwen? Is het überhaupt mogelijk een gelijk speelveld te creëren voor alle deelnemers?

Lees de hele longread The Humiliating Practice of Sex-Testing Female Athletes op de website van The New York Times (Leestijd 33 minuten, 6.600 woorden).

    • Floortje Rawee