Ierland zit klem tussen EU en de Britten

Foto Reuters

Zou het na een Brexit ook tot een vertrek van Ierland uit de Europese Unie komen? De gedachte doet An Wals (63) denken aan haar jeugd. De keuze in eten of kleding was zo beperkt. Wie weg wilde, vertrok naar het Verenigd Koninkrijk en kwam elke vakantie terug, ging naar de Verenigde Staten en kwam één keer per jaar terug, of emigreerde naar Australië en kwam nooit meer terug.

Het lidmaatschap van de EU staat voor Wals voor het einde van het geïsoleerde Ierland, vertelt ze aan haar bureau in boekenwinkel Stokes Books, in de overdekte markt Georges Street Arcade in Dublin. Spanjaarden, Chinezen en Britten slenteren langs de kramen.

„Mijn zoon spreekt vier talen en studeert voor zijn vijfde, ik moest op mijn veertiende van school om te werken. Ik besef dat Ierland in de jaren zeventig geen uitzondering was, maar toch: we zijn een eiland. Neergang tekent zich hier extra.”

Ierland leeft in onzekerheid over de gevolgen van de aanstaande Brexit. Vrijdag al stelde de Ierse regering een noodplan in werking om de economische gevolgen te beperken. Het Economic and Social Research Institute in Dublin waarschuwde dat de Iers-Britse handel met een vijfde per jaar zou kunnen dalen. De handel tussen Ierland en het Verenigd Koninkrijk is een van de vier prioriteiten in het noodplan, net als het reizen tussen de landen, zeker bij de Noord-Ierse grens.

Niet iedereen is overtuigd door het noodplan. Nog voor het Britse referendum klonken vanuit de landbouw twijfels. Larry Murrin, bestuursvoorzitter van voedingsfabrikant Dawn Farm Foods, waarschuwde in februari in de Brits-Ierse Kamer van Koophandel dat het lastig is een aanpak te maken voor het „complete onbekende”.

Ierland is volgens de Europese Commissie de snelst groeiende economie van de EU. Dat is mede te danken aan de export van duurzaam eten en drinken, met het Verenigd Koninkrijk als belangrijkste klant. 41 procent van de Ierse voeding- en drankexport – vooral vlees en zuivel – was in 2015 bestemd voor het buurland, tegenover 31 procent voor andere landen in de EU.

De waarde van de voedingsexport naar het Verenigd Koninkrijk was 4,4 miljard euro, zegt de woordvoerder van Bord Bía, de overheidsinstelling die de landbouw en voedingssector vertegenwoordigt. „De directe zorg van de exporteurs is vooral de daling van de pond ten opzichte van de euro”, reageert directeur Aidan Cotter via de woordvoerder.

Het toerisme is om dezelfde reden niet gerust op een Brexit. „Onzekerheid is voor geen enkele handel goed”, staat in een verklaring van de Irish Tourist Industry Confederation. In 2015 bezochten meer dan 3,5 miljoen Britten Ierland, wat de economie 995 miljoen heeft opgeleverd. „De daling van de pond en de potentiële zwaktes in de Britse economie betekenen dat het concurrentievermogen van Ierland nog belangrijker is.”

Eddie Fitzsimons (24), bedrijfsleider van The Stag’s Head, een pub in hartje Dublin, ziet het zonniger in. Hij knikt naar de straat. Winkelpubliek, kleurrijke bezoekers van de Dublin LGBTQ Pride en voetbalfans wurmen zich langs elkaar.

„Toeristen weten Dublin te vinden. Ik denk niet dat dit verandert als straks de tickets vanuit het Verenigd Koninkrijk wat duurder zijn.”

Fitzsimons vraagt zich wel af of Dublin nu meer in trek zal zijn als vestigingsplaats van Amerikaanse bedrijven en banken, zoals Britse media meldden.

„Dat is alsof we nu onderdoen voor Londen. Google heeft zijn Europese hoofdkantoor al in Dublin. Bedrijven kunnen nu juist ook voor bijvoorbeeld Duitsland kiezen.”

Een exit van Ierland uit de Europese Unie, om beter aan te sluiten bij het Verenigd Koninkrijk, is voor de middenstand in Dublin geen optie. Ierland kan na de invoering van de euro niet meer terug, vindt de manager van een van de Ierse souvenirwinkels Carrolls.

Boekenverkoper Wals ziet in de nu zachte grens met Noord-Ierland het grootste probleem, meer nog dan in de economische risico’s. Premier Enda Kenny waarschuwde al dat een Brexit mogelijk leidt een harde scheidslijn, met douane en paspoortcontroles.

De roep van het nationalistische Sinn Féin om één Ierland klinkt weer vanuit beide landen. Sommige Britten wachten dat niet af. Het Ierse ministerie van Buitenlandse Zaken meldde een toename van het aantal paspoortaanvragen uit het Verenigd Koninkrijk. Wals:

„Of het nu met of zonder het noorden is, het Verenigd Koninkrijk is vanaf nu in ieder geval een fysieke barrière naar de EU.”