Rutte vraagt om oplossing voor Oekraïneverdrag

Referendum Nederlandse kiezers wezen het EU-associatieverdrag met Oekraïne af. Maar Rutte’s collega’s voelen er niets voor de tekst aan te passen.

Premier Rutte woensdagochtend voor aanvang van de tweede dag van de EU-top in Brussel. Foto ANP / Jonas Roosens

Premier Rutte heeft de hulp ingeroepen van zijn Europese collega’s om uit de impasse te komen die is ontstaan door de uitslag van het Nederlandse referendum over Oekraïne. De regeringsleiders van de Europese Unie hebben tijdens hun beraad in Brussel afgesproken dat zo snel als mogelijk gezocht zal worden naar „een legaal bindende oplossing” die tegemoet komt aan de zorgen die bij burgers leven.

Rutte heeft nog geen idee hoe deze constructie eruit moet zien, maakte hij gisteravond laat in Brussel duidelijk. Hij temperde de verwachtingen. „Ik acht de kans heel klein dat het lukt.” Maar hij zei wel dat als er geen oplossing wordt gevonden Nederland het associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne niet zal tekenen.

Tijdens een op 6 april gehouden raadplegend referendum stemde 61 procent van de kiezers tegen het verdrag dat de samenwerking tussen Oekraïne en de Europese Unie moet bevorderen. Alle andere 27 lidstaten van de Unie hebben het associatieverdrag wel getekend. Het verdrag kan alleen in werking treden met de steun van alle landen.

Sinds de uitslag van het referendum, dat rechtskracht heeft omdat de opkomstdrempel van 30 procent nipt werd gehaald, is het kabinet op zoek naar een antwoord. Volgens de wet zou het kabinet de uitslag gewoon kunnen negeren; het referendum is raadplegend. De andere mogelijkheid is dat het kabinet de wet intrekt. Het kabinet zoekt naar een methode waarbij het signaal van de referendumuitslag serieus wordt genomen, maar ook aan de Europese verplichtingen wordt voldaan.

Rutte liet gisteren de mogelijkheid open dat de verdragstekst zal worden aangepast. Maar de Duitse bondskanselier Angela Merkel sloot deze optie dinsdagavond nagenoeg uit. Dat zou tot nieuwe ratificatieprocedures leiden en daar is zij tegen.

Een andere mogelijkheid is dat er speciaal voor Nederland een aanvullende verklaring in de tekst komt waarin bijvoorbeeld staat dat het samenwerkingsverdrag met Oekraïne geen opmaat is voor een lidmaatschap van de Europese Unie.

Het streven is dat de regeringsleiders zich bij hun volgende bijeenkomst in oktober kunnen uitspreken over een oplossing. Als deze uitblijft en Nederland niet tekent zullen de overige landen het associatieverdrag naar alle waarschijnlijkheid in een andere vorm gieten, waardoor het niet voor Nederland geldt.

    • Mark Kranenburg