Longreads

Referenda? Nee, liever de Atheense democratie

Ons verkiezingssysteem heeft decennia goed gewerkt, maar is nu kapot. Er is een betere manier om burgers een stem te geven, schrijft David Van Reybrouck.

David Van Reybrouck tijdens de uitreiking van de door hem gewonnen Gouden Ganzenveer 2014. Foto Remko de Waal / ANP

Zo’n belangrijke beslissing en zo’n primitief systeem: één stemronde, simpelweg gebaseerd op een meerderheid. David Van Reybrouck, de Belgische cultuurhistoricus en schrijver, veroordeelt stellig het EU-referendum in het Verenigd Koninkrijk, of eigenlijk de gehele moderne democratie. De kop van zijn lezenswaardige opiniestuk bij The Guardian luidt: waarom verkiezingen slecht zijn voor de democratie.

Hij schrijft:

“Nog nooit eerder is het lot van een land - of eigenlijk van een heel continent - bepaald door één enkele zwaai van een botte bijl, gehanteerd door gedesillusioneerde en slecht geïnformeerde burgers.”

Maar in plaats van alleen te zeuren over de zin en onzin van referenda, komt Van Reybrouck, via inzichtrijke historisch-analytische omzwervingen, met een alternatief politiek systeem. Daarvoor grijpt hij terug naar de Griekse oudheid. Hij pleit voor de herinvoering van de Atheense democratie.

Lees het opiniestuk bij The Guardian: Why elections are bad for democracy

Bij een Atheense democratie worden burgers willekeurig, maar representatief, gekozen om als vertegenwoordigers op te treden. Zij verdiepen zich in de materie, zodat ze als het goed is tot afgewogen beslissingen kunnen komen. Iets dergelijks gebeurt al bij de Amerikaanse juryrechtspraak.

Wat als een groep Britten de kans had gehad om in gesprek te gaan met politici, experts en elkaar? Wat als het voorstel van deze groep zou zijn onderworpen aan een gedegen onderzoek? Zou dan eenzelfde roekeloze beslissing zijn genomen?

    • Menno Sedee