Pleiten voor een Nexit tussen stewardessen en yogadocenten

Dinsdag is het petitiedag: deze keer boden 56.000 mensen die Nederland de Europese Unie uit willen, een petitie aan aan de Tweede Kamer.

Patrick Crijns (31) heeft zich voor de gelegenheid gekleed: zwart colbertje, krijtstreepoverhemd. „Dit is toch iets speciaals.” Samen met Peter van Wijmeren (41) – ook in pak – biedt hij een petitie aan. 56.000 mensen verklaarden digitaal vóór een Nexitreferendum te zijn. In de hal van de Tweede Kamer overhandigen zij de voorzitter van de Kamercommissie voor Europese Zaken drie zwarte ordners, 917 vellen papier.

Crijns en Van Wijmeren, die elkaar online leerden kennen, zien in de EU een bureaucratisch monster dat Nederland allerlei regels oplegt. Crijns: „Moet je ineens een plastic tasje kopen in de winkel.” De PVV is voor een Nexit, maar stemmen alleen is voor Crijns niet genoeg.

De Limburgers Crijns en Van Wijmeren noemen zichzelf „bindmiddelen” die „de kloof tussen de elite en het volk” dichten. Hun missie begon als hobby. Crijns, medewerker van een klantenservice, begon een platform op Facebook waar mensen onvrede over Nederland konden uiten. ‘Wij doen GEEN aangifte tegen Wilders’ had op het hoogtepunt 70.000 likes. Van Wijmeren, werkloos, was er „EU-redacteur” en begon een nieuwe pagina: ‘Nederland wil een Referendum’, nu 37.000 likes. Via hun pagina’s wierven Crijns en Van Wijmeren steun voor de petitie. Hun actie is overigens anders dan die van GeenPeil, dat een raadgevend referendum afdwong over een net aangenomen wet. Dat is nu niet aan de orde.

Stewardessen en yogadocenten

Petities worden Kamerleden op dinsdagmiddag aangeboden. Zij luisteren dan beleefd naar belangengroepen of individuele burgers die hun wensen toelichten. Petities zijn populair: vorig jaar werden er 119 aangeboden, dit jaar al 83. Naast de ‘Nexiteers’ stonden vandaag stewardessen en yogadocenten met eigen petities.

Met petities gebeurt „relatief weinig”, zegt SP-Kamerlid Ronald van Raak. „Behalve wanneer ze vlak voor een Kamerdebat worden aangeboden. Dan wordt er in het debat vaak naar verwezen.” Soms kan een petitie via de media invloed hebben op de politiek. Kijk bijvoorbeeld naar de NIPT, de prenatale test die het downsyndroom opspoort. Omdat er veel aandacht was voor de petitie van actiegroep Downpride, werd het Kamerdebat over de test vervroegd.

Crijns en Van Wijmeren mikten op 40.000 handtekeningen. Ze dachten dat die nodig waren om je petitie te mogen aanbieden, maar hierbij verwarden ze de petitie met het burgerinitiatief, dat sinds 2006 bestaat. Wie 40.000 handtekeningen ophaalt, kan ervoor zorgen dat een onderwerp wordt behandeld in de Tweede Kamer. Sinds 2006 werden twintig burgerinitiatieven ingediend; de helft werd goedgekeurd. Voor zo’n burgerinitiatief gelden voorwaarden: het onderwerp mag bijvoorbeeld de voorgaande twee jaar niet aan de orde zijn geweest in de Kamer, en het mag niet indruisen tegen de Grondwet. Het burgerinitiatief van Arjen Lubach om zichzelf tot Farao der Nederlanden te laten kronen liep stuk op dat laatste.

Ook in het aantal in behandeling genomen burgerinitiatieven is de laatste tijd een toename te zien, vertelt VVD-Kamerlid Helma Neppérus. Zij is voorzitter van de commissie die de initiatieven beoordeelt. De afgelopen drie jaar werden er zes goedgekeurd, onder andere over sancties tegen Israël en een verbod op kernwapens.

Wat je op burgerinitiatieven kan aanmerken, is dat ze vooral worden ingediend door mondige, hoogopgeleide burgers, zegt hoogleraar empirische politicologie Rudy Andeweg. „Er was zelfs een burgerinitiatief over duurzame energie dat werd ingediend door mensen die actief waren in politieke partijen. Die hebben verdraaid wel andere manieren om invloed te hebben!”

Burgerinitiatieven hebben niet vaak tot beleidswijzigingen geleid. Maar dat betekent niet, zegt oud-Kamerlid Niesco Dubbelboer (PvdA), aan wie we het instrument te danken hebben, dat het niet werkt. „Dat je iets op de agenda kunt zetten, betekent niet dat je je zin krijgt. Wie een burgerinitiatief indient, is eigenlijk een tijdelijk 151ste Kamerlid.”

Enkele burgerinitiatieven hebben wél resultaten opgeleverd. Zo voert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid onderzoek uit naar het geldstelsel dankzij het burgerinitiatief Ons Geld.

Misschien gebruiken Crijns en Van Wijmeren de handtekeningen alsnog voor een burgerinitiatief, al is niet zeker of dit wordt gehonoreerd. Geert Wilders diende maandag een motie in voor een Nexitreferendum, die dinsdag werd verworpen. „Het onderwerp staat dus al op de agenda”, zegt Helma Neppérus. Voor nu hopen de Nexiteers vooral het debat aan te wakkeren.

Crijns: „We willen een signaal afgeven dat er animo is voor een Nexit.”

Van Wijmeren: „We willen een thermometer laten zien.”

    • Kim Bos
    • Floor Rusman