Omvallen kraan Alphen was onvermijdelijk

Volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid was het hijsplan incompleet en was geen van de uitvoerende partijen op de hoogte van de risico’s.

Foto: ANP / Remko de Waal

Het omvallen van de twee bouwkranen in Alphen aan den Rijn was niet te vermijden. Zelfs als de uitvoering van de werkzaamheden vlekkeloos was geweest, was de kraan nog omgevallen omdat de hijsopstelling zo instabiel was. Dat concludeert de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) woensdag in haar onderzoeksrapport.

De voorbereiding bij het plaatsen van het brugdek van de Koningin Julianabrug schoot ernstig tekort en geen van de uitvoerende partijen was zich bewust van de risico’s voor de omgeving.

Op 3 augustus vorig jaar vielen twee bouwkranen om tijdens werkzaamheden aan de brug in Alphen aan den Rijn. Hierbij vielen wonderwel geen doden of gewonden. Wel ontstond er grote schade aan omliggende winkelpanden en woningen. Bewoners van veertien huizen moesten noodgedwongen de nacht elders doorbrengen, enkele panden moesten uiteindelijk worden gesloopt.

Hijsplan onvoldoende en ongeschikt

De Onderzoeksraad heeft gekeken naar hoe de hijsklus is voorbereid en uitgevoerd, en wat de rol is geweest van de verschillende aannemers. Uit het onderzoek blijkt dat de opstelling van de hijskranen bij het begin van de werkzaamheden al instabiel was. Toen het brugdek werd opgehesen, bezweek de onderste kraan en trok die de hele opstelling mee.

(Tekst loopt door onder video)

Aan het hijsplan, wat verplicht moet worden opgesteld voordat een aannemer een hijsklus mag uitvoeren, mankeerde van alles. De Onderzoeksraad noemt het “onvoldoende en ongeschikt”. Zo is er in het plan geen rekening gehouden met de wind, het doorbuigen van de mast en het verschuiven van het zwaartepunt door de beweging van de kranen. Ook ontbrak er in de laatste versie een stabiliteitsberekening en een ballastplan, wat ervoor zorgt dat ombuiging kan worden gecorrigeerd. Bij het verlenen van de vergunningen had de gemeente Alphen aan den Rijn daar ook beter op moeten letten.

“De Onderzoeksraad constateert dat de partijen het werk benaderden als een routineklus waarbij de risico’s systematisch werden onderschat en dat het hijsplan incompleet en ongeschikt was.”

Advies: één partij die risico’s beheert

Tijdens de werkzaamheden waren de risico’s en verantwoordelijkheden verdeeld tussen een bouwbedrijf en een staalbouwer. Het bouwbedrijf had het overzicht moeten bewaren, maar vulde deze verantwoordelijkheid volgens de OVV onvoldoende in. Daardoor kon het gebeuren dat de partijen blind op elkaars expertise vertrouwden en zich verscholen achter de verantwoordelijkheid van de ander.

De belangrijkste aanbeveling van de Onderzoeksraad is dat er in het vervolg bij dit soort opdrachten één partij komt die verantwoordelijk is voor de risicobeheersing en de veiligheid van de omgeving. Ook zouden de uitvoerders volgens de OVV er goed aan doen om hun kennis over veilig werken te vergroten.

Geschrokken reacties op rapport

De gemeente Alphen aan den Rijn laat in een schriftelijke reactie weten het rapport te gaan bestuderen en de aanbevelingen over te nemen. Ook zegt de gemeente sinds het ongeluk beter te letten op bouwveiligheid bij het verlenen van een vergunning.

In een reactie aan persbureau ANP laten de bouwbedrijven weten “geschrokken” te zijn van de conclusies die de OVV trekt. Mourik Infra/BSB Staalbouw/Peinemann laat weten met de aanbevelingen aan de slag te gaan. Er zouden al diverse verbeteringen zijn doorgevoerd in de bedrijfsvoering.

Na het ongeluk stelde de gemeente Alphen aan den Rijn de aannemers aansprakelijk, maar beide bedrijven wezen vervolgens naar elkaar. Het Openbaar Ministerie startte een strafrechtelijk onderzoek naar de zaak. Het OM laat weten dat het het rapport gaat bestuderen en op zijn vroegst na de zomer besluit of het overgaat tot vervolging.

In april werd een begin gemaakt met de tweede poging om de brug te repareren. Sinds 20 juni is de Koningin Julianabrug weer geopend voor verkeer.

    • Sjoerd Klumpenaar