Een vliegveld blijft hoe dan ook kwetsbaar

Terroristen kiezen vliegvelden als doelwit om het multiplier effect. En de kwetsbaarheid.

Veel mensen bij elkaar, internationale uitstraling. Er zijn voor de hand liggende reden waarom luchthavens aantrekkelijke doelwitten zijn voor terroristen. De meerwaarde ten opzichte van andere doelwitten met menigtes – winkelcentra, voetbalstadions, muziekfestivals – is het internationale karakter van vliegvelden. Daardoor treedt een multiplier effect op. De slachtoffers komen uit verschillende landen, de ontzetting klinkt wereldwijd door in de media. Het effect is veel groter dan bij een aanslag op een lokaal doelwit, met uitsluitend slachtoffers uit het betreffende land. Overal vraagt men zich af of bekenden of collega’s toevallig op het vliegveld van Istanbul waren. Of, op 22 maart, vertrokken vanaf het vliegveld van Brussel.

Na de aanslagen van 9/11 zijn kapingen zeldzaam, net als bommen aan boord. Alleen EgyptAir werd daar het laatste jaar mee geconfronteerd. De aandacht lijkt te verschuiven naar vliegvelden, met aanslagen in Moskou in 2011 en Karachi in 2014. Net als na ‘Brussel’ rijst de vraag of vliegvelden nog meer moeten worden beveiligd. Moeten passagiers en bezoekers al worden gecontroleerd bij de ingang van de terminal, in plaats van na het inchecken? In Tel Aviv, waar in 1972 de eerste aanslag op een vliegveld plaatsvond, gebeurt dat. Alleen al vanwege de kosten beschouwen deskundigen zo’n aanpak niet haalbaar voor grotere vliegvelden. Meer barrières voor auto’s zijn wel waarschijnlijk. In 2007 voorkwam zo’n barrière veel doden toen een Jeep vol explosieven op de terminal van Glasgow inreed.

Alle veiligheidsexperts zijn het eens: de sleutel ligt niet bij bouwkundige aanpassingen en nog meer beveiliging, maar bij het verzamelen en uitwisselen van informatie over mogelijke daders. Nog meer ‘fysieke’ maatregelen op vliegvelden leidt tot te veel verstoring van het openbare leven.

Technologische innovatie rond identiteitscontrole, zoals biometrie, biedt meer perspectief. Nog effectiever en veiliger is het ontmaskeren van mogelijke daders voordat ze het vliegveld bereiken. Ook die terreurbestrijding gaat gepaard met (minder zichtbare) verstoring van het openbare leven: de strijd over privacy tussen burger en overheid.

    • Mark Duursma