‘Deze film heeft mijn ogen geopend’

De acteur speelt de trainer van atleet Jesse Owens op de ‘nazi-Spelen’ van 1936 in Berlijn in ‘Race’.

Foto Jordan Strauss/Invision/AP

Jesse Owens uit Alabama was een van de grootste Amerikaanse atleten ooit. Toch is de zwarte sprinter en verspringer, uitdager van Hitler in 1936, niet veel meer dan een voetnoot in de geschiedenis. „Het filmscenario was één grote les voor me”, zegt Jason Sudeikis (40), die in Race de rol van Owens’ blanke atletiekcoach Larry Snyder speelt. „Ik was stomverbaasd dat Hollywood dit verhaal nog niet goed had verteld.”

Met explosieve kracht won Owens tachtig jaar geleden vier maal goud tijdens de ‘nazi-Spelen’ in Berlijn, terwijl Hitler en Goebbels machteloos toekeken. Owens’ verhaal is zo relevant, vindt Sudeikis, omdat discriminatie in ‘de olympische familie’ nog steeds heel gewoon is. „Kijk naar homo’s tijdens de Russische Winterspelen in 2014.”

De dubbelzinnige titel van de film kan ‘ras’ en ‘wedstrijd’ betekenen. Maar het dodelijke racisme van staatswege in Duitsland sluimert slechts op de achtergrond. Voor het ware verhaal moeten we kijken naar Olympic Pride, American Prejudice. Deze documentaire van regisseur Deborah Riley Draper, in de VS toevallig tegelijk met Race uitgekomen, vult de collectieve herinnering wezenlijk aan.

Uit de docu blijkt dat er naast Owens nog zeventien zwarte atleten naar Berlijn afreisden. Riley Draper sprak hun nazaten over de bovenmenselijke moed van de sportlieden. Ook spoorde ze getuigen van de Spelen op – destijds kinderen in de Hitlerjugend, nu oude Duitsers die geëmotioneerd vertellen over de Führer en de zwarte Amerikanen. „Eén heldenverhaal is lekker duidelijk”, zegt Riley Draper na afloop van de première van haar film in Los Angeles. „De werkelijkheid was dat alle achttien sporters waardig en gracieus hun land vertegenwoordigden.” Niet Jesse Owens, maar hoogspringer Cornelius Johnson was de eerste Afro-Amerikaan die in 1936 goud won. Wie kent hém?

    • Diederik van Hoogstraten