Wat gaat Zomergasten met de premier doen?

Hoe ging het ook weer in de hoogtijdagen van de VPRO, begin jaren zeventig? Ik kijk naar een uitzending van Berichten uit de samenleving van 1973. Joop den Uyl presenteert zijn kabinet aan de Tweede Kamer. De VPRO-camera staat niet in de zaal, maar wandelt een loge binnen waar Liesbeth den Uyl zit. „Ik zoek zijn pak niet uit”, zegt zij op zo’n typische VPRO-vraag tussen nieuwsgierigheid en ironie in. „Hij zoekt het zelf uit.” Op de achtergrond klinken half verstaanbaar de trage zinnen van de nieuwe premier.

Brutaal je oor te luisteren leggen. „Als de hele pers bij de voordeur stond, stonden wij in de keuken”, vertelde film- en tv-maker Pieter Verhoeff me eens. „Je keek met een open oog naar de werkelijkheid.”

Dit seizoen is premier Rutte te gast bij Zomergasten. Geweldig programma hoor, drie uur peuren in de geest van interessante mensen. Maar dan komt de premier dus in de keuken van de VPRO in plaats van de VPRO in de keuken van de premier. De Zomergasten worden drie uur in een zetel over het scherm getild – dat is het format.

Waarom moet ik ineens aan president Obama denken? Hoe moeilijker hij het als politicus kreeg, hoe comfortabeler hij zich leek te voelen bij de Today Show, bij Jimmy Fallon, bij het Correspondents’ Dinner. Allemaal leuk en aardig, maar meer voor de populariteitspolls dan voor doeltreffend bestuur.

Dan komt de premier in de VPRO-keuken, niet de VPRO in de keuken van de premier

Ligt de strategie van Rutte – een paar maanden voor de verkiezingscampagne begint – niet in dezelfde lijn? „Zeg maar Marwk” heeft ook al een conference in elkaar gezet voor de Haagse journalisten op een Correspondents’ dinner. Hij was vorig jaar gasthoofdredacteur van Margriet (‘De vrouwen achter Mark’, ‘Het New York van Mark’). Helemaal het vrolijke mannetje, zoals Petra de Koning hem eind vorig jaar raak typeerde in deze krant, dat ook spontaan achter de NS-piano kroop op Den Haag Centraal. En waar meteen weer foto’s en filmpjes werden gemaakt voor in de krant en op tv. Zo houden premier en pers elkaar in een entertainmenthoudgreep.

Kan presentator Thomas Erdbrink daaraan ontsnappen?

Gaat hij premier Rutte bevragen over „geen cent meer naar Griekenland”? (Wat hij moest terugnemen.) Over „duizend euro voor iedere werkende Nederlander”? (Nooit meer iets van gehoord.) Over 58.000 of 94.000 vluchtelingen in Nederland? Over de slappe lach krijgen als je met de Tweede Kamer debatteert over het onderhoud van De Groene Draeck? Over hoe je politicus kunt zijn zonder vergezicht? „Visie is als de olifant die het uitzicht belemmert”, zei Rutte. „Als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen.”

Of wordt het een avond vol Swiebertje, Janine Jansen, Yes Minister? En een vrolijk lachende gast.

    • Jutta Chorus