Vijf dagen na de Brexit. Een overzicht in NRC-artikelen

Ruim 52 procent van de Britten stemde voor een Brexit: alleen in Engeland en Wales althans, Schotland en Noord-Ierland kozen voor ‘blijven’. Wat zijn de reacties in het Verenigd Koninkrijk en daarbuiten? De NRC-artikelen van de afgelopen week op een rij.

Foto AFP

Meningen over de Brexit

Naast achtergrondartikelen zijn er ook veel opiniestukken in NRC verschenen over de Brexit. Bekijk het onderstaande overzicht en vorm je eigen mening.

brexit_cartoon_kap

En nu?

AFP_CH749
Een vertrek uit de EU kan met gemak twee jaar duren, bepaalt het artikel dat zo’n scheiding regelt. Artikel 50, dat EU-landen de mogelijkheid geeft om de Unie te verlaten. En áls de Britten artikel 50 eenmaal hebben ingeroepen, begint een periode van onderhandelen over de voorwaarden van de terugtrekking.

Wie verenigt het land na deze schok?

gebrokenland
De uitslag van het referendum legde talloze breuklijnen in de Britse samenleving bloot. Tussen jong en oud, achterland en metropool, Engelsen en Schotten, working class en middle class, laagopgeleiden en universitair geschoolden. Het VK is verdeeld en Boris Johnson, voorman van het pro-Brexit-kamp en door velen gezien als opvolger van David Cameron, werpt zich op als de man die wonden kan helen. Maar willen zijn kiezers hetzelfde als hij? Hij kan de Britten opvrolijken, maar kan hij ze ook verenigen?

Krijgen we nu ook een Frexit, Nexit of Quitaly?

triomf
Het Britse referendum inspireert anderen in Europa om hetzelfde te doen. Keert het tij in Europa? Worden eurosceptische partijen en bewegingen die tot dusver nog vaak werden weggezet als ‘ordeverstoorders’, ineens de vroedvrouwen van een nieuwe orde? Een orde zónder EU?

Of nu een hele serie exits volgt, zoals sommigen nu vrezen, is moeilijk te zeggen. Veel eurosceptische partijen hebben nog teveel belang bij de EU.

De belangrijkste vragen - en antwoorden

vragenstuk
De Britten hebben gestemd voor een vertrek uit de EU. Hier de belangrijkste vragen en antwoorden over de politieke en economische gevolgen van deze uitslag voor de Britse relatie met de EU, voor Nederland en de Verenigde Staten. Dit artikel wordt regelmatig aangevuld.

Hoe reageerde de Britse politiek op Brexit?

BRITAIN-EU-REFERENDUM-BREXIT-VOTE
Inmiddels zijn de Britten hun koelbloedigheid een beetje kwijt. De partijen ruziën intern, er is geen leiderschap meer en niemand heeft een plan. Luttele uren nadat de officiële uitslag van zijn EU-referendum vrijdagochtend bekend was, stond premier Cameron met een bleek gezicht achter het katheder bij Downing Street 10. En maakte zijn aftreden bekend. In oktober moet zijn Conservatieve partij een nieuwe leider hebben gekozen. Boris Johnson, Camerons politieke rivaal bij uitstek, gokte wél goed.

Hoe zijn de reacties in Brussel?

2404ihnbrittuskkk
“Het is uit.” Guy Verhofstadt maakt weinig woorden vuil aan het besluit van de Britse kiezer om uit de Europese Unie (EU) te stappen. “Je moet dat respecteren.” In de wandelgangen van het Europees Parlement klinken op deze historische dag ongeloof, verbittering en blijdschap. Maar de voorzitter van de Europese liberalen maakt geen verslagen indruk.

Toch is in Brussel de Brexit-klap hard aangekomen. Hoe nu verder? Terwijl de scheiding in gang wordt gezet, moet Europa nu leren weer liefde op te roepen. Er wacht een grote uitdaging: het heruitvinden van de EU. Of eigenlijk: van de Europese politiek. Angela Merkel staat opnieuw in het oog van een Europese politieke orkaan. Haar strategie: laten we het hoofd koel houden, maar vooral niet treuzelen. 

Hoe wordt er in Nederland gereageerd?

Debat over referendum
De Tweede Kamer ziet een ‘vechtscheiding’ niet zitten. Maar tegelijkertijd wil dezelfde brede meerderheid dat de Britten snel duidelijkheid geven over de volgende stappen die ze gaan zetten. De uitslag van het Britse referendum heeft bij de anti-Europese partijen in Nederland de roep om een soortgelijke volksraadpleging versterkt. Geert Wilders, wiens PVV in de opiniepeilingen al geruime tijd de grootste partij is, schreef vrijdagochtend op Twitter: “Hoera voor de Britten! Nu is het onze beurt.”

En wat zijn de gevolgen voor Nederland?

Debat over referendum
Banen op de tocht, studeren en werken in het Verenigd Koninkrijk zijn straks lastiger. En wordt het nu echt goedkoper om naar Engeland op vakantie te gaan? Vijf vragen over de gevolgen voor Nederland.

Waar ging het mis voor het Blijven-kamp?

BRITAIN-EU-POLITICS
Cameron dacht dat hij kon winnen door louter te waarschuwen voor de economische risico’s. Maar wie nooit profiteerde van de groei, hard werd geraakt door 6 jaar van bezuinigingen, liet zich niet door de waarschuwing van de premier beïnvloeden. Economische crisis? De Brexit-stemmers haalden er hun schouders over op. Zoals in dit Londense blanke buurtje.

Welk effect had Brexit op de financiële markten?

71ea4a52-b70a-440f-9beb-322b423ba1e7
De financiële markten stonden in de nacht van donderdag op vrijdag totaal op het verkeerde been door uit te gaan van een winst voor het Remain-kamp. Maar toen de vroege kiesdistricten Newcastle-upon-Tyne en Sunderland rond half twee ’s nachts onverwacht sterk naar ‘Leave’ bleken te hellen sloeg de stemming razendsnel om. Het gevolg was een seismische schok, van Tokio tot Londen. Een klap van 1.654 miljard euro, dankzij de Brexit. Na een korte periode van economisch herstel moeten beleggers vrezen voor een nieuwe eurocrisisronde. En ook maandag gingen gingen de koersen van Europese banken weer fors onderuit. Beleggers lijken een recessie te vrezen. Wie durft er nog te beleggen in banken?

Hoe brengen de Britse media het nieuws over de Brexit?

ClsmoQkVAAAc10K.jpg large
‘See EU later’. De Britse tabloid The Sun toont daarmee zijn enthousiasme voor het vertrek van de de Britten uit de EU. De krant, die zich eerder nadrukkelijk uitsprak voor ‘Leave’, citeert met instemming Nigel Farage, leider van de UK Independent Party, die spreekt van een overwinning voor „gewone mensen”. De Britse kranten en de BBC proberen op de vrijdagochtend op hun website enige orde in de chaos te brengen, maar zoals een commentator vanmorgen op de BBC zei: we bevinden ons in een onontgonnen gebied, we hebben geen idee wat hiervan de gevolgen zijn. Buiten het Verenigd Koninkrijk was vooral sprake van verbijstering. Zaterdag verwerkten de Britten het nieuws verder op hun voorpagina’s.

Hoe reageren ze in Noord-Ierland…

Britain EU
Terwijl het merendeel van het Verenigd Koninkrijk donderdag stemde voor een vertrek, koos 55,7 procent van de Noord-Ierse kiezers voor blijven. Een Brits vertrek uit Europa betekent dat de grens tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek de buitengrens wordt van de Europese Unie. Nu is het nog een zachte grens, zonder paspoortcontrole. De vrees is dat een harde scheidslijn het conflict tussen unionisten – die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven – en republikeinen – die streven naar één Ierland – doet herleven.

…en in Schotland?

BRITAIN-SCOTLAND-EU-POLITICS-VOTE-BREXIT
Schotland was helemaal geel op de overzichtskaarten, in alle 32 districten heeft een meerderheid voor Blijven gestemd. De uitslag voor heel Schotland: 62 tegen 38 procent. Geen natie uit het Verenigd Koninkrijk ging zo ondubbelzinnig achter Blijven staan. Komt er, net als in 2014, opnieuw een referendum over onafhankelijkheid? Dat is de vraag die vooral in de media nu het meest wordt gesteld.

Wat is de reactie in Duitsland?

GERMANY-EUROPE-POLITICS-REFERENDA-BRITAIN-EU-VOTE
Ongewild hebben de Britse kiezers er nu toe bijgedragen dat er een nieuw ‘Duits moment’ in de geschiedenis is aangebroken. En Duitsland kan niet anders dan dat moment te grijpen, ook al zou het liever anders willen. Hoe hard de klap voor Duitsland ook is aangekomen, na het Britse besluit de EU te verlaten trok bondskanselier Merkel vrijdag meteen de verantwoordelijkheid voor het bijeenhouden van de EU naar zich toe.

En in Frankrijk?

A poster which reads "Brexit, And now France" is seen near French flags before a news conference at the France's far-right National Front political party headquarters in Nanterre after Britain's referendum vote to leave the European Union
Het scenario waar de traditionele Franse politieke partijen voor vreesden heeft zich voltrokken. Direct nadat bleek dat het Brexit-kamp in het Verenigd Koninkrijk op winst stond, begon Marine Le Pen vrijdagochtend haar campagne voor een vergelijkbaar Frans referendum. „Ja. Het is mogelijk de Europese Unie te verlaten”, zei ze triomfantelijk op een persconferentie op het partijbureau van het Front National in Nanterre.

Hoe moet het nu verder met Gibraltar in Spanje?

The Spanish city of La Linea de la Concepcion, and the top of the Rock, a monolithic limestone promontory, are seen next to the construction of Cape Vantage, in the British overseas territory of Gibraltar
Met de Britse stem om uit de EU te stappen, ziet Spanje meteen kansen voor een oude, historische claim: “De dag dat een Spaanse vlag op Gibraltar staat is nu eerder dichterbij dan verder weg”, zei José Manuel García-Margallo, de Spaanse minister van Buitenlandse Zaken. Met zijn uitspraak, en zijn voorstel ‘de rots’ – die sinds 1713 in handen is van de Britten – via een overgangsfase van „gedeelde soevereiniteit” weer onder Spaans bewind te stellen, verbond García-Margallo het Brexit-referendum direct aan de Spaanse parlementsverkiezingen van aanstaande zondag.

Zijn ze blij met de uitslag in Rusland?

RUSSIA-POLITICS-ECONOMY
Het Poetin-regime heeft alle belang bij verdeeldheid in Europa. Hoewel de Europese sancties tegen Rusland volgens de laatste berichten met nog een een half jaar zullen worden verlengd, gaan er steeds meer stemmen op om de sancties te verzachten. Nu Groot-Brittannië uit de EU stapt, verliest het anti-Russische kamp (Polen, de Baltische Staten) een belangrijke bondgenoot en winnen Ruslands ‘vrienden’ (Griekenland, Hongarije, Italië) aan invloed.

Wie hebben de Brexit-campagne eigenlijk bedacht?

BRITAIN-EU-VOTE-BREXIT-JOHNSON
Voor het grote publiek is Boris Johnson het gezicht van het pro-Brexit-kamp. Maar het brein achter Brexit is iemand anders: minister van Justitie Michael Gove. Verwacht wordt dat hij de scheidingsonderhandelingen met de Europese Unie zal voeren. Vrijdagochtend beloofde hij dat „kalm, coöperatief en in consensus” te zullen doen. “Een nieuw hoofdstuk voor dit land begint, in lijn met onze beste tradities.” Gove wil echter geen premier worden, heeft hij al vaak gezegd.

De tweede mastermind: Nigel Farage kan zich met recht ’s lands meest invloedrijke politicus noemen. Zonder hem was er geen referendum geweest, zonder hem geen Brexit. Hij claimde vanochtend dan ook als eerste de overwinning: “De dageraad van een onafhankelijk Verenigd Koninkrijk is aangebroken.”