39 doden bij aanslag op luchthaven Istanbul

Drie zelfmoordterroristen bliezen zich op in en nabij de vertrekhal van luchthaven Atatürk. De aanval zou het werk zijn van IS.

Beeld van de luchtghaven Istanbul Atatürk, waar dinsdagavond drie zelfmoordterroristen zich opbliezen. Foto Osman Orsal/ Reuters

Bij een aanslag op luchthaven Atatürk in het Turkse Istanbul zijn dinsdagavond ten minste 39 doden, waaronder drie zelfmoordterroristen, en 147 gewonden gevallen. Drie aanvallers bliezen zichzelf op nadat ze op verschillende plaatsen op het vliegveld het vuur openden op bezoekers, meldt persbureau Reuters. De aanslag zou volgens de Turkse premier Binali Yildirim het werk zijn van terreurgroepering Islamitische Staat (IS).

Rond tien uur in de avond (lokale tijd) begonnen de aanvallers met kalasjnikovs om zich heen te schieten op passagiers in een vertrekhal van luchthaven Atatürk, de op twee na drukste in Europa. Nadat de aanwezige politie hierop terugschoot, bliezen twee van hen zichzelf op in de aankomsthal van het vliegveld. Een derde dader deed even later hetzelfde. Beelden op sociale media laten zien hoe een van de terroristen op de grond ligt en explosieven activeert. Een grote vuurbal vult vervolgens de ruimte:

Nog geen volledige lijst met identiteiten slachtoffers

Onder de slachtoffers zijn volgens lokale autoriteiten naast veel Turken ook internationale reizigers. Of er ook Nederlandse doden of gewonden zijn, is nog niet bekend. De Nederlandse consul in Istanbul meldt op Twitter:

Twitter avatar rschuddeboom Robert Schuddeboom Update Turkije n.a.v. #IstanbulAttack: blijf op de hoogte van ontwikkelingen via #reisadvies en de media. Meer info: https://t.co/JYfKkQ24tj

Eén van de getuigen van de aanslag, Ali Tekin, verklaart tegenover Reuters over de gebeurtenissen:

“Het dak kwam naar beneden na een extreem harde explosie. De luchthaven is er verschrikkelijk aan toe: je herkent het niet meer terug want de schade is groot.”

Een ander, Duygu, stond bij de paspoortcontrole toen de daders zichzelf opbliezen. “Iedereen rende alle kanten uit. Overal lagen bloedsporen en lichaamsdelen. In deuren zaten kogelgaten.” De Zuid-Afrikaan Paul Roos (77) zag één van de aanvallers “in het wilde weg” schieten in de vertrekhal:

“Hij was volledig in het zwart gekleed, maar zijn gezicht was niet bedekt. We zijn achter een balie gedoken, maar ik stond op en keek hem in de ogen. Toen hoorden we in korte tijd twee explosies. Hij keek in het rond om te zien of iemand hem wilde stoppen en nam toen de lift naar beneden. Daarna was er opnieuw wapengekletter te horen en volgde nog een explosie.”

Het luchtverkeer van en naar luchthaven Atatürk lag enkele uren stil, maar is woensdagochtend weer opgestart. Veel vluchten zijn vertraagd of geannuleerd. Turkish Airlines heeft laten weten de vluchten, waaronder één die om 11.10 uur in de ochtend zou vertrekken vanaf Schiphol, voorlopig uit te stellen. Andere vluchten vanaf de luchthaven richting Atatürk gaan voorlopig wel door. Een KLM-toestel dat dinsdagavond onderweg was van Amsterdam naar Istanbul is teruggekeerd.

IS

De aanslag is officieel nog niet opgeëist, maar eerste onderzoeken wijzen er volgens Yildirim op dat het om het werk van IS gaat. Dat bevestigen ook twee leden van een Amerikaanse antiterreureenheid die anoniem tegenover Reuters verklaren dat de aanval meer pas bij de handelswijze van de terreurgroepering dan die van de Koerdische PKK, die dit jaar ook al enkele aanslagen in Turkije heeft gepleegd. Bovendien zijn er veel gelijkenissen met een eerdere aanvallen in Brussel dit jaar, waar op luchthaven Zaventem tientallen mensen de dood vonden nadat twee terroristen zichzelf opbliezen.

Het is echter maar de vraag of IS de verantwoordelijk voor de gebeurtenissen ook daadwerkelijk zal opeisen, zegt één van hen. Turkije vormt een belangrijke doorgang voor jihadisten die vanuit Syrië en Irak naar Europa reizen.

Erdogan

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan heeft in een officieel communiqué gereageerd op de gebeurtenissen in Istanbul. Hij veroordeelt daarin de aanslag:

“De aanval toont dat terrorisme ons zonder uitzondering treft. Terreurorganisaties maken geen onderscheid tussen Istanbul en Londen, Ankara en Berlijn, Izmir en Chicago, Antalya en Rome. Turkije heeft de kracht, capaciteit en vastberadenheid om het gevecht tegen terrorisme voort te zetten.”

Vaker aanslagen Turkije

In de afgelopen maanden zijn er in Turkije diverse aanslagen gepleegd. Terreurgroep IS wordt steeds harder aangepakt. Ook militanten gelieerd aan de Koerdische Arbeiderspartij PKK pleegden aanslagen, nadat vredesbesprekingen uitliepen op een mislukking.

In de hoofdstad Ankara vielen in maart 37 doden door een bomaanslag, deze werd opgeëist door de Koerdische militante groepering TAK - die is gelieerd aan de PKK. Het overwegend Koerdische zuidoosten van Turkije is in de afgelopen maanden regelmatig opgeschrikt door aanslagen. Deze vinden vooral plaats rondom de steden Gaziantep en Diyarbakir, waar de Turkse autoriteiten strijd voeren met de PKK.

Istanbul is dit jaar al vijfmaal het doelwit geweest van bomaanslagen. Bij de meest recente aanslag kwamen elf mensen om het leven in de buurt van het toeristische district. De Koerdische strijdgroep TAK eiste die terreurdaad op.

Twitter avatar r0eland roeland roovers In background, people giving medical aid at #Istanbul #Atatürk Airport after explosion https://t.co/L7X0RG850u

In januari kwamen bij een zelfmoordaanslag in het centrum van Istanbul negen Duitsers en een Peruaan om het leven bij de Sultan Ahmetmoskee. Twee maanden later werd er een aanslag gepleegd op een drukke boulevard richting het Taksimplein. Daarbij vielen vier doden en 36 gewonden. In mei raakten vier militairen gewond bij een bomaanslag op een militaire post.

    • Jorg Leijten
    • Guus Ritzen