Spaanse ploeg: symbool van een verdeelde natie

Voetbal kan mensen bij elkaar brengen. Maar in Spanje geldt: dan moet er eerst gewonnen worden. Vandaag treft de regerend kampioen Italië.

In Spanje is er vooralsnog alles behalve sprake van een EK-gekte. De straten van Madrid, Valencia en Sevilla zijn nog niet behangen met rode vlaggetjes. Na kwalificatie van de achtste finales ging er geen karavaan van toeterende auto’s door de straten. Eigenlijk begint het toernooi voor La Roja pas echt met het duel van maandagavond (18.00 uur) tegen de Italianen.

De wedstrijd roept direct herinneringen op aan de zomer van 2012 toen Spanje in de EK-finale met een klinkende 4-0 overwinning Italië versloeg. Voor de tweede keer op rij mocht het land zich de beste van Europa noemen. Spanje was al wereldkampioen en achtte zich ongenaakbaar. Maar daarna zette zich het verval in. Twee jaar geleden werd Spanje als ‘een onverwoestbare Titanic’ onttroond als wereldkampioen.

Het museum van de Spaanse nationale voetbalploeg, gelegen in het plaatsje Las Rozas nabij Madrid, heeft slechts een klein plekje ingericht voor het WK van 2014. Een shirtje met het vaste rugnummer acht van Xavi hangt er weggestopt in een hoekje van een vitrine. De Spanjaarden denken niet graag terug aan het toernooi waarop de ploeg in Brazilië op ontluisterende wijze ontmanteld door Nederland en Chili. Het succesvolle tijdperk, waarvan er schatkamers vol liggen in het museum, was in één klap ten einde.

Een toernooi te veel

De meest succesvolle generatie Spaanse voetballers had een toernooi te veel gespeeld. Op het Europees kampioenschap in Frankrijk komt bondscoach Vicente Del Bosque met een vernieuwd elftal voor de dag waarvan de fundamenten met spelers als Gerard Piqué, Sergio Ramos, Sergio Busquets en Andrès Iniesta nog wel oud en vertrouwd zijn. De coach en de spelers gingen in de groepsfase met overwinningen op Tsjechië (1-0) en Turkije (3-0) op zoek naar een nieuwe succesformule. Kroatië gooide echter zand in de machine door Spanje met 2-1 te verslaan.

De Spanjaarden zijn sindsdien afwachtend. Het EK kan eigenlijk alleen slagen als de beker wordt gewonnen. Zo verwend is het land geraakt op de voorbije eindtoernooien. Hoogtepunt was het wereldkampioenschap van 2010, met de 1-0 winst op Nederland in de finale. Spanje won niet alleen de wereldbeker , maar was ook nog eens met afstand het beste voetballand van het toernooi. Voor even was de economische crisis vergeten. Zelfs in de straten van Barcelona dansten Catalaanse voetbalfans van geluk nadat Iniesta het winnende doelpunt maakte tegen Oranje.

Barcelona-ster Iniesta is nog altijd de spelmaker van het nationale elftal. Maar vele Catalaanse separatisten voelen niets meer bij dit Spanje. De burgemeester van Barcelona weigerde zelfs grote beeldschermen in de stad op te hangen tijdens het EK. En toen de fanatieke Catalaan Piqué het openingsdoelpunt maakte tegen Tsjechië weigerden sommige Spaanse fans voor hem te juichen. Zo staat La Roja dit Europees kampioenschap vooralsnog weer symbool voor een verdeelde natie.

Zelfs de logische vervanging van doelman Iker Casillas door David De Gea kwam Del Bosque op kritiek te staan toen bleek dat de keeper van Manchester United werd genoemd in een seksaffaire waarbij een minderjarig meisje betrokken was. Die zaak loopt nog, maar was voor de bondscoach geen reden tot ingrijpen. Linkse nationale politieke leiders als Pedro Sánchez (PSOE) en Pablo Iglesias (Podemos) zetten daar tijdens de verkiezingscampagne hun vraagtekens bij. Conservatieve politici bemoeiden zich er niet mee. Ook hierover stonden de verschillende partijen dus tegenover elkaar.

Del Bosque heeft met de inbreng van spelers als Juanfran, Cesc Fàbregas, Álvaro Morata, David Silva en Nolito de hegemonie van Real Madrid en Barcelona een beetje proberen te doorbreken. Daarmee veranderde het karakter van het elftal ook een beetje. Frivole spelers maakten plaats voor winnaars. Iets meer vechtvoetbal dan het eindeloze combinatievoetbal. De perfecte balans ontbreekt echter nog.

Nieuw gezicht

Morata is het nieuwe gezicht in de voorhoede van Spanje. Zijn optredens zijn tot dusver illustratief voor het elftal. In het eerste duel met Tsjechië was de spits onzichtbaar, tegen Turkije scoorde hij twee keer en zijn ene treffer in de laatste groepswedstrijd tegen Kroatië was niet genoeg voor de zege.

Voor Del Bosque, Spanje en Morata is er slechts één remedie: Italië verslaan, net als in de finale van 2012. Want als La Roja op maandagavond wint van de Azzurri dan krijgt het elftal in vrijwel het hele land opeens zoveel vrienden dat de EK-gekte zomaar alsnog los kan barsten.

    • Koen Greven