Provincies: miljoenen nodig voor erfgoed

Kanjermonumenten Provincies luiden de noodklok. Ze willen meer rijksgeld voor de restauratie van grote monumenten. Anders dreigt verval.

De twaalf Nederlandse provincies hebben de komende vijf jaar naar schatting 373 miljoen euro nodig voor de restauratie van 36 beeldbepalende rijksmonumenten. Dat blijkt uit een eigen berekening.

Daarnaast schatten ze de kosten voor het opknappen van de Maastunnel in Rotterdam, de oudste tunnel van Nederland en eveneens een rijksmonument, op 262 miljoen euro.

Enkele rijksmonumenten op de lijst:

De provincies kunnen dat alleen niet betalen, stellen zij. Zonder een „realistisch en substantieel budget” van de rijksoverheid dreigt een aantal „iconische monumenten” verloren te gaan, aldus de provincies.

Deze maandag bespreekt een delegatie van de gezamenlijke provincies de problemen met minister Jet Bussemaker (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, PvdA).

De provinciale inventarisatie van de knelpunten volgt op de overdracht door het rijk, vier jaar geleden, van de verantwoordelijkheid voor het behoud van 62.000 rijksmonumenten naar de provincies. Sindsdien stelt de rijksoverheid jaarlijks 20 miljoen euro beschikbaar aan de provincies voor restauratie van al die monumenten. De provincies, sponsors en/of fondsen betalen ook mee. Niettemin vinden de provincies aanvullend rijksbudget nodig, vooral voor de grote projecten.

Minister Bussemaker kondigde in april aan dat ze na de inventarisatie van de knelpunten met de provincies wil „spreken over een gezamenlijke aanpak”. Ze reageerde daarmee op vragen uit de Tweede Kamer naar aanleiding van de stagnerende restauratie van de Eusebiuskerk in het centrum van Arnhem. Die werd in 2009 begonnen nadat losgeraakte brokken steen van de toren waren gevallen. Geldgebrek leidde eerder dit jaar bijna tot stopzetting van de restauratie.

Een woordvoerder van het ministerie wil niet vooruitlopen op de uitkomst van het overleg tussen Bussemaker en provincies. Op basis van de inventarisatie zal in september een besluit worden genomen, aldus de woordvoerder.

Van de 36 ‘kanjermonumenten’ die de provincies op hun lijst hebben opgenomen zijn er achttien zeer dringend toe aan restauratie. Dat zegt Fleur Gräper, gedeputeerde voor D66 in Groningen en portefeuillehouder cultureel erfgoed namens de gezamenlijke provincies, het Interprovinciaal Overleg (IPO).

Onder die urgente rijksmonumenten bevinden zich Paleis Soestdijk (geschatte restauratiekosten 45 miljoen euro), de Eusebiuskerk in Arnhem (20 miljoen), de Domkerk- en toren in Utrecht (respectievelijk 10 en 20 miljoen), het station in Middelburg (2,5 miljoen) en de Sint-Janskathedraal in Den Bosch (10 miljoen euro).

Volgens Gräper is het de provincies de afgelopen jaren gelukt om meer externe fondsen aan te boren, maar hebben de provincies hoe dan ook aanvullend budget nodig van de rijksoverheid. Anders is er het risico op verval van deze rijksmonumenten, benadrukt ze.

Gräper: „Historische gebouwen kosten veel geld, maar leveren ook iets op. Ze zeggen iets over onze geschiedenis en hebben toeristische waarde.”

Lees ook het achtergrondverhaal over het gebrek aan budget voor de restauratie van rijksmonumenten.
    • Annette Toonen