Juni was een absolute rampmaand voor Trump

Achterstand Hoe moet het verder met de campagne van Donald Trump? Er is geen plan, er is geen organisatie. En er is geen geld.

Donald Trump in The Fox Theatre in Atlanta, op 15 juni 2016. Foto Reuters / Chris Aluka Berry

Maandagochtend stuurde het campagneteam van Donald Trump een mail rond naar aanhangers. Het onderwerp: ‘Wow, het is ongelooflijk’. De mail had het over „de geweldige successen” van de afgelopen week: donatierecords werden gebroken, Trump hield een toespraak tegen Hillary Clinton „waar conservatieven decennia op hadden gewacht”, en Trump had een „krachtige reactie” gegeven op de Brexit. Samengevat: „HUGE.”

In werkelijkheid ziet de campagne er een stuk minder groots uit. Juni was een absolute rampmaand voor Donald Trump. Alles wat fout kon gaan, ging ook fout. Het ontslag van zijn campagneleider Corey Lewandowski, ruim een week geleden, is maar een detail in de aanhoudende stroom incidenten. Er is geen plan, er is geen organisatie.

En er is geen geld. Trump, die op campagne steeds zegt dat hij „echt heel rijk” is, lijkt nauwelijks budget te hebben voor zijn campagne. Hij begon de maand juni met maar 1,3 miljoen dollar in de campagnekas, en moest zichzelf twee miljoen dollar lenen.

Lees ook hoe Trump zijn campagnemanager ‘vechthond’ Corey Lewandowski ontsloeg

Geen geld

Geldschieters als casinomagnaat Sheldon Adelson, of de rijke broers- Koch uit Kansas, geven alleen geld uit aan Congreskandidaten, niet aan Trump. Dat verklaart mogelijk waarom de Trump-campagne nauwelijks geld besteedt aan traditionele campagnekosten, zoals tv-spotjes.

Amerikaanse presidentsverkiezingen worden met name beslist in een klein aantal staten, waar het verschil tussen Republikeinen en Democraten klein is en de uitslag niet bij voorbaat vaststaat. Zoals Florida, Ohio en Iowa. De Democratische kandidaat Hillary Clinton heeft al een grote organisatie opgebouwd in deze staten. Er werken naar schatting zevenhonderd medewerkers aan haar campagne. Het komt aan op microtargeting, het vinden van kleine groepjes kiezers, die de doorslag kunnen geven. Ze is bovendien veel te vinden in die staten.

En Trump? Die was de afgelopen dagen in Texas, een veilig Republikeinse staat. Daarna reisde hij naar Schotland, om een golfresort te heropenen. In swing states laat hij zich vrijwel niet zien. Voor de Trump- campagne werken zo’n zeventig mensen, en de campagnekantoren in Iowa of Ohio zijn nauwelijks bezet. Trump zegt dat hij de details van campagnevoeren wil overlaten aan de partij. Maar het partijbureau heeft ook weinig geld, en haalt veel minder binnen dan in 2012, toen Mitt Romney de kandidaat was.

Een recessie, een aanslag

Landelijke peilingen laten al maanden zien dat Trump een grote achterstand moet overbruggen. Campagnes in het verleden laten zien dat grote gebeurtenissen, een recessie, een aanslag, een kandidaat van de gevestigde orde in de problemen kunnen brengen.

De afgelopen maand kende twee van zulke momenten: de aanslag op homoclub Pulse in Orlando, waarbij 49 doden vielen. En de uitslag van het Britse referendum, die nu al grote gevolgen voor de Amerikaanse economie laat zien.

In beide gevallen worstelde Trump met zijn reactie. Na ‘Orlando’ verhardde hij zijn uitspraken over een inreisverbod voor moslims. Dat leidde tot zoveel kritiek in zijn eigen partij, en van president Barack Obama, dat hij de toon later aanpaste.

Het Britse referendum viel samen met een bezoek van Trump aan Schotland, waar een golfresort onder leiding van zijn zoon werd heropend. Trump had zich de dagen ervoor niet druk gemaakt over het referendum, al steunt hij een Brexit. Gevraagd naar de gevolgen voor de uitslag, zei Trump dat de val van het Britse pond goed was voor zijn resort.

Nederlaag in Congresverkiezingen

Steeds meer Republikeinen vrezen dat ze met Trump in november niet alleen het presidentschap mislopen, maar ook afstevenen op een nederlaag in de minstens zo belangrijke Congresverkiezingen. Een plan om Trump af te zetten is er niet, ook omdat de partij verdeeld is over alternatieven.

Maar steeds meer Congresleden die hun zetel bedreigd zien, nemen openlijk afstand van Trump. Het duidelijkste voorbeeld is de conservatieve senator Mark Kirk uit Illinois, die nu campagne voert tégen Trump. De Republikeinse aanvoerder is „niet geschikt om onze commander in chief te zijn”, zegt Kirk in een tv-spotje. Veel meer Congresleden willen niets met Trump te maken hebben, en sommigen sluiten zelfs niet uit Hillary Clinton te gaan steunen.

Tijdens de voorverkiezingen was Donald Trump een formidabele kandidaat. Hij wist een groot Republikeins ongenoegen over de partijtop, Barack Obama, de globalisering en immigratie te mobiliseren. Veel kiezers die nooit gaat stemmen bij voorverkiezingen, vormden een machtige achterban.

Ongepolijst blijven of transformeren?

Maar de komende maanden moet Trump een heel ander electoraat bereiken. Hij moet zwevende kiezers overtuigen, en een fijnmazige campagne opbouwen. Precies hierom ging het langlopende conflict tussen Trumps oude garde, en de nieuwe adviseurs die hij de afgelopen maanden heeft aangetrokken. Zijn getrouwen van vroeger vinden dat Trump Trump moet zijn: ongepolijst, en onberekenbaar. De nieuwe garde, onder leiding van partijstrateeg Paul Manafort, vinden dat waanzin. Trump zal moeten transformeren tot een meer traditionele kandidaat, om kans te maken tegen Clinton. Manafort won, en Corey Lewandowksi werd ontslagen.

Tot nu toe blijft Trumps campagne vooral beperkt tot tv-optredens en massale bijeenkomsten. Maar af en toe zijn tekenen te zien van een evolutie. Trump geeft soms beleidslezingen, die hij van autocue voorleest. Hij huurt tekstschrijvers in die schrijven wat de achterban wil horen. Want veel Republikeinen zijn verre van overtuigd.

Eerder deze maand sprak hij een evangelisch congres in Washington toe met veel ‘red meat’ voor deze belangrijke kiezersgroep. Het leverde hem een ovatie op, en voor even het gevoel dat hij zijn toon gevonden had. Maar een dag later vond de aanslag in Orlando plaats, en ging Trump weer improviseren.

    • Guus Valk