Generaal Suleimani en zijn vlammenwerper

Dwars Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert en scheidt elke week de feiten van de hypes.

Aanhangers van ayatollah Isa Qassim, leider van de onlangs verboden sji’itische oppositiepartij Wefaq, houden een sit-in voor zijn huis. Foto Hamad I Mohammed/Reuters

Te midden van alle opwinding over de Brexit lijkt het Midden-Oosten haast rustig, maar nee, lezer, alles wat daar al fout ging blijft fout gaan. Of fouter. In vergelijking met de Britse zelfheruitvinding als zak-empire is Bahrein natuurlijk niks. Maar wat daar op het ogenblik onopgemerkt gebeurt, heeft – met wat medewerking van Iran – de potentie tot redelijk grote regionale ellende uit te groeien. Dus u bent hierbij gewaarschuwd voor als het Midden-Oosten de voorgrond van het nieuws weer van de Brexit overneemt.

De sunnitische monarchie in Bahrein heeft kennelijk besloten de democratiseringsbeweging van de shi’itische meerderheid definitief te vermorzelen. De eerste poging tot vermorzeling was in maart 2011, toen massaprotest met Saoedische hulp naar huis werd geslagen. Maar de opstandigheid rommelde door, want geen hervormingen, en nu heeft het regime in ruim een week onder andere:

de grootste shi’itische oppositiepartij, Wefaq, verboden;

de prominente activist Nabil Rajeeb opnieuw vastgezet; mensenrechtenactiviste Zainab al-Khawaja gedwongen naar Denemarken te verhuizen op straffe van scheiding van haar tweejarige zoon (dat doet Turkije ook tegenwoordig, critici uit de ouderlijke macht ontzetten!); en Wefaqs geestelijk leider, ayatollah Isa Qassim (79), zijn staatsburgerschap ontnomen met de optie hem het land uit te zetten. De afgelopen twee jaar zijn al 250 opposanten als staatsburger geschrapt.

In Bahrein kan de vlam slaan in een vreedzaam protest, zoals in Syrië

De bijbehorende beschuldigingen waren niet mis, zoals samenzwering met een buitenlandse mogendheid (Iran), en het opzwepen van sektarische gevoelens. De hierboven genoemden zijn allemaal van de geweldloze oppositie, dus de vraag is: waarom gaat het regime er nu met gestrekt been in. Besmet met het EK-virus? Mogelijkheid twee is dat men heeft geconstateerd dat de Amerikaanse en Britse vrienden met hun belangrijke bases in Bahrein toch niets zullen zeggen. Daar heeft het regime gelijk in. Mogelijkheid drie is dat men Iran wil provoceren door zich opnieuw aan de buitenwereld te presenteren als agressor, zoals in januari met de bestorming van Saoedische vertegenwoordigingen na de executie van de shi’itische sjeik Nimr.

En de Iraanse generaal Suleimani liet zich graag provoceren. Wie een vinger uitsteekt naar ayatollah Qassim „overschrijdt een rode lijn en zal een razend vuur ontsteken in Bahrein en de hele regio”, zei hij. Tot dusverre beperkt de Iraanse rol in de opstand zich tot de fantasie van de Bahreinse heersers. Maar dit kan het moment zijn waarop de vlam slaat in een vreedzame protestbeweging, zoals dat destijds in Syrië gebeurde. Suleimani, ‘adviseur’ in tal van regionale conflicten, wil op dit moment allereerst het meer gematigde deel van het Iraanse regime in verlegenheid brengen, dat wel geneigd zou zijn tot toenadering tot Saoedi-Arabië c.s. Suleimani is van de permanente revolutie. Zou Bahrein ayatollah Isa Qassim eruit gooien, dan kunnen we wat beleven.

    • Carolien Roelants