Teruglezen Brexitblog: Tweede Kamer wil ‘geen vechtscheiding’

We sluiten dit liveblog

Na nog een tumultueuze dag met veel reacties op de keuze van het Britse volk om uit de EU te stappen, sluiten we dit liveblog. Enkele belangrijke gebeurtenissen van maandag op een rij:

* Twee van de drie grote kredietbeoordelaars verlaagden maandag de kredietstatus van Groot-Brittannië. Standard & Poor’s bracht de status twee stappen terug van een AAA-status naar een AA-status. Fitch was al eerder van de hoogste kredietwaardigheid afgestapt, en verlaagde maandag de status verder van AA+ naar een AA-status.

* Maandagavond debatteerde de Tweede Kamer over de consequentie van de keuze voor een Brexit. De partijen willen snel duidelijk van de Britten, maar waarschuwden ook voor "overhaaste maatregelen".

* De geplande Brexit leidde maandag opnieuw tot stevige verliezen op de aandelenmarkten in Europa. In Amsterdam sloot de toonaangevende AEX-index 3 procent in de min. Ook op Wall Street deunde het besluit van de Britten nog na.

* Polen roerde zich. De minister van Buitenlandse Zaken gaf aan dat het land graag ziet dat een deel van de Europese top vertrekt. Ook zou de in Polen geboren voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk moeten opstappen.

* Ondertussen wordt ook de politieke crisis binnen de Britse Labourpartij groter. Dinsdag wordt besloten of partijleider Jeremy Corbyn moet vertrekken.

* Er zullen formele noch informele onderhandelingen plaatsvinden tussen Londen en de EU voordat het Verenigd Koninkrijk Artikel 50, dat een vertrek uit de Unie regelt, in gang heeft gezet. Dat hebben de Duitse bondskanselier Merkel, de Franse president Hollande en de Italiaanse premier Renzi maandag gezegd.

Kamer wil geen overhaaste besluiten

Het debat in de Tweede Kamer over Brexit is afgelopen. Duidelijk werd dat partijen in Den Haag snel helderheid willen van de Britten over hun vertrek uit de EU. Tegelijk willen de meeste partijen "geen vechtscheiding".

Lees een uitgebreid verslag van het debat.

Ook Fitch verlaagt kredietstatus Britten

Nadat Standard & Poor’s (S&P) eerder maandag de kredietwaarde van Groot-Brittannië twee stappen terugbracht van een AAA-status naar een AA-status, verlaagt ook Fitch de status van onze buren. De kredietbeoordelaar maakte maandagavond in een persbericht bekend dat het de AA+ verruilt voor een AA-status.

Moody's verlaagde eerder ook de status voor de Britse centrale bank van stabiel naar negatief, maar handhaafde het kredietoordeel. Fitch, Moody's en S&P zijn de drie belangrijkste kredietbeoordelaars. Van de drie is S&P de grootste.

Dalende lijnen

Financial Times publiceerde zojuist een kort overzicht van financiële gevolgen van de geplande Brexit.

'Grote gevolgen voor Britse voedselindustrie'

Brexit zal flinke gevolgen hebben voor de Britse voedsel- en drankindustrie. Meer dan een kwart van de werknemers in die industrie komt namelijk uit Oost-Europa. Dat zegt Ian Wright, de directeur van de Britse Food and Drink Federation, tegen The Guardian. Volgens hem komen 130.000 van de 450.000 werknemers in deze industrie uit Oost-Europa.

Wright voorspelt "complete chaos" en zegt:

"Deze mensen zijn natuurlijk erg bang en ze weten niet wat ze moeten doen. We gaan misschien zien dat velen besluiten om naar huis te gaan. Het Leave-kamp stelt ze niet erg gerust."

Rutte: situatie bij de buren "ernstig"

Rutte noemt in Tweede Kamer de situatie in het Verenigd Koninkrijk "ernstig’’. Hij wil de Britten niet forceren de echtscheidingsprocedure direct te starten. Volgens hem hebben ze "lucht" nodig om de zaken eigen land op orde te brengen. Maar het moet ook niet te lang duren. Zo snel als mogelijk, aldus Rutte, die het heeft over weken.

ANP / Bart Maat

Rutte tijdens het debat over Brexit. ANP / Bart Maat

Brexit-kater op Wall Street

De Amerikaanse aandelenmarkt leed voor de tweede handelsdag op rij onder de onzekerheid die een Brexit met zich meebrengt, zo meldt ANP. De Dow-Jonesindex, met daarin de dertig belangrijkste Amerikaanse beursfondsen, stond tegen het einde van de handel 1,8 procent lager op 17.092 punten. Al een paar minuten nadat de beursdag opende, stond de beurs op 1,2 procent lager.

De sterkste daler onder de hoofdfondsen was creditcardmaatschappij American Express, met een verlies van 4,3 procent. Chemieconcern DuPont leverde 4,1 procent in en de bank JPMorgan Chase 3,8 procent.

Polen: deel van Europese top moet weg

Polen wil dat de Europese Commissie minder macht krijgt. Deze macht zou moeten gaan naar de regeringsleiders in de Europese Raad, zo zei de Poolse minister van Buitenlandse Zaken Witold Waszczykowski maandagavond. Ook moet een deel van de leiding van de EU aftreden, wat het land betreft.

Debat live te volgen

Het debat in Den Haag over de gevolgen van de Brexit is online live te volgen. De Tweede Kamer debatteert daar met minister-president Mark Rutte.

Halbe Zijlstra, VVD-fractievoorzitter, noemde Brexit een "wake up-call". Hij wil de onderhandelingen met Groot-Brittannië over de uittreding uit de Europese Unie "zo kort mogelijk” houden, maar het mag van hem ook geen "strafexpeditie” jegens de Britten worden. De D66-leider wilde Alexander Pechtold "een snelle scheiding" en het moment aangrijpen om de EU te hervormen. Als voorbeeld noemt hij het regelmatig verhuizen van het Europees Parlement van Brussel naar Straatsburg. Wilders sprak van een "prachtig democratisch feest". Wat Britten kunnen, "kunnen wij ook".

Bekijk het debat hier.

 ANP / Bart Maat

Wilders aan het woord in het debat over Brexit. ANP / Bart Maat


Wie gaat er nu beleggen in banken?

Voor de tweede dag op rij gingen de koersen van Europese banken maandag fors onderuit. Beleggers lijken een recessie te vrezen. Wie durft er nog te beleggen in banken?

Maandag dumpten beleggers opnieuw hun aandelen in vrijwel alle Europese banken, alsof ze besmettelijk waren. Koersen kelderden overal. NRC-journalist Chris Hensen beschrijft hoe Europese banken er nu voor staan en wat hen mogelijk nog wacht.

Verenigd Koninkrijk verliest AAA-status S&P

Kredietbeoordelaar Standard & Poor's heeft de AAA-rating van het Verenigd Koninkrijk twee stappen naar beneden bijgesteld. Dat meldt persbureau AP. De Britten hebben nu nog "slechts" een AA-status.

Twitter avatar AP The Associated Press BREAKING: Ratings agency Standard & Poor's strips UK of top credit grade in wake of EU vote.

De beoordelaar had vrijdag na de uitslag al gezegd dat de Britse status mogelijk afgewaardeerd zou worden. Standard & Poor's noemt de toekomst voor het Verenigd Koninkrijk "onzeker" en sluit niet uit dat de rating later nog lager kan uitvallen.

Brexit-besluit dreunt na op Europese beurzen

De onverwachte keuze van het Britse volk voor een toekomst buiten de Europese Unie leidde maandag opnieuw tot stevige verliezen op de aandelenmarkten in Europa. Net als vrijdag deden nerveuze beleggers met name financiële waarden in de uitverkoop.

In Amsterdam sloot de toonaangevende AEX-index 3 procent in de min op 411,62 punten. Daarmee komt het totale verlies over de laatste twee handelsdagen op 8,5 procent. Tot de sterkste verliezers behoorden ABN AMRO en ING met verliezen van 12,6 en 7,8 procent. Verzekeraar Aegon leverde 6,5 procent in. Uitzender Randstad stond helemaal onderaan de hoofdindex met een verlies van 13,6 procent.

Bij de middelgrote fondsen vielen nog zwaardere klappen. De MidKap zakte 5,2 procent tot 578,41 punten. Verzekeraar Delta Lloyd was met een min van ruim 12 procent de grootste verliezer. Ingenieursbureau Arcadis, dat veel omzet in het Verenigd Koninkrijk behaalt, deed het met een koersval van 11 procent niet veel beter.

Ook in Londen zette onzekerheid over de toekomst van Londen als het financiële hart van Europa de aandelen van banken stevig onder druk. Lloyds, Barclays en Royal Bank of Scotland leverden 10 tot 19 procent van hun beurswaarde in. De FTSE-hoofdindex zakte 2,6 procent.

In Frankfurt en Parijs, waar de hoofdgraadmeters net als in Amsterdam 3 procent omlaag gingen, waren het ook al de banken die de hardste klappen kregen. Deutsche Bank en Commerzbank verloren 6,2 en 5,2 procent, BNP Paribas en Crédit Agricole 6,3 en 6 procent.

(ANP)

James O'Brien over kater na de Brexit

Wat te doen nu de Britten voor een Brexit hebben gestemd? Met die vraag zaten de afgelopen dagen veel mensen in hun maag. Radiopresentator James O'Brien doet een poging een antwoord te geven en mensen nieuwe moed te geven:

Volgens de presentator weet niemand wat er nu gaat gebeuren. Dat hoeft niet per se eng te zijn. O'Brien:

"Als je werkelijk bang bent voor de gevolgen van het besluit van onze natie om te vertrekken, als je echt kijkt naar worstcasescenario's, dan moet je daar nu mee ophouden en hopen dat je het fout hebt. Je bevindt je dan in de behoorlijk bizarre positie waarin je oprecht hoopt dat niet alleen jij het fout hebt, maar dat ook alle deskundigen het fout hebben. Gek, nietwaar?"

Culturele sector reageert op uitslag referendum

De uitslag van het Britse EU-referendum heeft ook mensen in de kunstsector niet onberoerd gelaten. Onder meer beeldhouwer Anish Kapoor en artistiek directeur van Toneelgroep Amsterdam Ivo van Hove lieten tegenover The Guardian hun onvrede blijken.

"Ik voel niets dan woede", zei toneelschrijfster Lucy Prebble. Schrijver Andrew O'Hagan ging een stapje verder: "Het is de wraak van de bruinhemden, een dictatuur van ongeletterden en opportunisten." Lees alle reacties op de website van The Guardian

Opiniestuk: Nieuw referendum kan einde aan waanzin maken

Nu Groot-Brittannië in een nachtmerrie verkeert, moet het parlement een tweede referendum uitschrijven, betoogt Lagerhuislid David Lammy in een opiniestuk in NRC Handelsblad. "We moeten snel bij zinnen komen.”

De Britse parlementariër betoogt dat de toekomst van het Verenigd Koninkrijk te belangrijk is "om te vergooien op grond van een dubbelzinnige campagne die nu al uit elkaar is gevallen". Lees hier het hele opiniestuk van Lammy.

Hollande, Merkel en Renzi: geen onderhandelingen tot start Artikel 50-procedure

Er zullen formele noch informele onderhandelingen plaatsvinden tussen Londen en de EU voordat het Verenigd Koninkrijk Artikel 50, dat een vertrek uit de Unie regelt, in gang heeft gezet. Dat hebben de Duitse bondskanselier Merkel, de Franse president Hollande en de Italiaanse premier Renzi maandag gezegd, meldt persbureau AP. Eerder op de dag zeiden EU-ambtenaren en politiek adviseurs van de premiers, de zogeheten sherpa's, hetzelfde.

Veel EU-landen willen dat er rap een begin gemaakt wordt met een Artikel 50-procedure. Hollande herhaalde maandag het EU-standpunt dat Brussel geen tijd wil verspillen op dit vlak. De Britse premier Cameron wil juist eerst informeel over voorwaarden voor toekomstige samenwerking onderhandelen en het uitvoeren van de Brexit aan de volgende premier overlaten.

Morgen uitslag vertrouwensstemming Corbyn

Dinsdag houdt de Labour-partij een vertrouwensstemming over partijleider Jeremy Corbyn. Dat meldt Sky News. Maandag stapte de helft van het schaduwkabinet van Labour op uit protest tegen Corbyn.

Twitter avatar SkyNewsBreak Sky News Newsdesk Update - #Labour to hold vote of no confidence in leader Jeremy #Corbyn tomorrow with the result announced at 4pm

Laatstgenoemde weigert echter het veld te ruimen, zoals in de post hieronder uitgebreider beschreven wordt. Een bron binnen de partij meldt dat 65 tot 70 procent van Labour voor een vertrek van Corbyn is. De uitslag wordt rond 17.00 uur Nederlandse tijd verwacht.

Twitter avatar jessicaelgot Jessica Elgot Lab source says they have seen 'whites of their eyes' of 65-70% of PLP who say they will vote for #Jexit in Corbyn no confidence poll

Redt Corbyn het als Labour-leider?

Redt Jeremy Corbyn het als Labour-leider? Maandagavond zou de partij bijeenkomen na twee tumultueuze dagen waarin het overgrote deel van het schaduwkabinet opstapte, in een poging hem tot aftreden te dwingen. De ex-schaduwministers – en een deel van de Lagerhuisleden – vinden dat Corbyn halfhartig campagne voerde voor het EU-lidmaatschap (de officiële partijpositie). Hij wist bovendien de kiezer niet te overtuigen van Blijven.

Maar Corbyn weigert te vertrekken. Hij zegt een mandaat van de partij-aanhang te hebben, en verving gewoon iedere afgetreden schaduwminister met een ander Lagerhuislid. Dat is zorgelijk: omdat Corbyn al bij zijn aantreden negen maanden geleden impopulair was onder parlementariërs, weigerden ervaren Lagerhuisleden zitting te nemen in het schaduwkabinet.

Nu zijn de minder ervaren woordvoerders vervangen door nog minder ervaren woordvoerders. En de oppositie moet wel op effectieve wijze de regering ter verantwoording kunnen roepen. De nieuwe schaduwminister voor Defensie bijvoorbeeld (Clive Lewis) is hoewel zelf veteraan, pas een jaar Lagerhuislid. Michael Fallon, de minister van Defensie die Lewis nu moet ‘aanvallen’, al sinds 1983.

Spijt alom bij Brexit-stem?

Zijn er echt zoveel spijtoptanten? Wie Britse sociale media volgt, denkt misschien van wel. Opiniepeiler Survation heeft het over 1,1 miljoen Brexit-stemmers (van de 17,4 miljoen, dus 6,3 procent) die spijt hebben van hun keuze, en 696.000 Britten (van 16,1 miljoen, dus 4,3 procent) die spijt hebben van hun keuze op Blijven.

Die laatste hoor je alleen niet. Wel de Brexiteers met spijt. In The Sun schreef oud-hoofdredacteur Kelvin MacKenzie – die twee weken geleden nog ’10 redenen om Brexit te stemmen’ had opgesomd, bijvoorbeeld: ,"Ik voelde macht toen ik een kruisje bij Brexit zette. Vier dagen later voel ik niet hetzelfde. Ik heb spijt. Een geval van ‘pas op waarvoor je wenst’. Om eerlijk te zijn ben ik bang voor de toekomst.” Tegen de BBC zei een 78-jarige kiezer: "Ik stemde niet echt voor ‘uit’, het was meer een proteststem."

Hoe serieus zijn dit soort bekentenissen te nemen? Hoogleraar John Curtice, expert op het gebied van opiniepeilingen, zei maandag tegen NRC: "Kijk nog maar eens over drie maanden of dat nog zo is."

De online petitie die vraagt om een tweede referendum en inmiddels door meer dan 3,7 miljoen mensen is getekend, heeft geen kans van slagen. Hij werd in mei opgesteld door iemand die wilde dat als de opkomst lager dan 60 procent was, er een tweede referendum zou komen. Het opkomstpercentage was donderdag 72 procent.

'Geen onderhandelingen over Brexit voor begin Artikel 50-procedure'

EU-ambtenaren en politiek adviseurs van de premiers (de zogeheten sherpa's) van andere EU-lidstaten willen dat Londen niet kan onderhandelen over een Brexit totdat Artikel 50 in werking in gesteld. Dat hebben zij maandag tijdens een bijeenkomst besloten, meldt een Franse anonieme bron aan persbureau Reuters.

Artikel 50 van het EU-handvest regelt hoe het uittreden van een lidstaat geschiedt. Veel EU-landen willen dat er rap een begin gemaakt wordt met een Artikel 50-procedure. De Britse premier Cameron wil juist eerst informeel over voorwaarden voor toekomstige samenwerking onderhandelen en het uitvoeren van de Brexit aan de volgende premier overlaten.

Nick Clegg wil vervroegde verkiezingen

Oud-vicepremier Nick Clegg complimenteerde Cameron maandag na diens toespraak met zijn beschaafdheid, goede gevoel voor humor en oog voor andere zienswijzen. Wel merkte Clegg op dat het niet goed is "dat alleen leden van de Conservative Party" mogen stemmen voor een nieuwe premier. Hij riep dan ook op voor vervroegde verkiezingen.

Cameron zei dat de volgende regeringsleider mag bepalen of hij of zij daaraan begint. Onder zijn demissionair leiderschap zullen geen vervroegde verkiezingen plaatsvinden, aldus de premier.

Ook Labour-leider Jeremy Corbyn sprak het Lagerhuis maandag toe. Hij hekelde dat er veel "hele en halve leugens" waren gespuid tijdens de campagne. Tijdens zijn speech werd Corbyn, die momenteel binnen eigen gelederen onder vuur ligt, meerdere malen uitgejouwd.

Cameron spreekt Lagerhuis toe

De uitslag van het Britse referendum over het EU-lidmaatschap moet worden gerespecteerd en op de "best mogelijke manier" worden uitgevoerd. Dat heeft de Britse premier David Cameron maandag gezegd in een toespraak voor het Lagerhuis. De regeringsleider zei te streven naar "sterke economische banden" met Europese landen.

Cameron zei dat het aan de Britten is om te beslissen wanneer Artikel 50 van het EU-handvest, dat het uittreden van lidstaten regelt, in gang wordt gezet. Veel EU-landen willen dat er rap een begin gemaakt wordt met een Artikel 50-procedure. Cameron wil juist eerst informeel over voorwaarden voor toekomstige samenwerking onderhandelen en het uitvoeren van de Brexit aan de volgende premier overlaten.

Lees hier ons nieuwsbericht over de toespraak van Cameron.

Tirade van John Oliver tegen Leave-kamp

"Independence Day", zo noemden Brexit-aanhangers Boris Johnson en Nigel Farage de dag waarop de Britten zich uitspraken voor een Brexit. Tv-komiek John Oliver denkt daar anders over. In een acht minuten durende tirade op Last Week Tonight gaat Oliver tekeer tegen het Leave-kamp.

"Het opstappen van Cameron, daar zou ik blij over moeten zijn, maar dat ben ik dus niet. Het is een beetje zoals een ijsje opvangen van een kind dat net aangereden is. Ik eet het wel hoor, maar het heeft toch een beetje een bijsmaak…"

Scherpe toename Ierse paspoortaanvragen

De uitslag van het Britse EU-referendum heeft geleid tot een scherpe toename in het aantal aanvragen voor een Iers paspoort door Britten. Terwijl normaal zo'n 200 aanvragen per dag worden ingediend bij de Ierse ambassade in Londen, liep dat aantal sinds vrijdag op tot maar liefst 4.000. Dat meldt persbureau Reuters op gezag van een anonieme diplomatieke bron.

Bij veel postkantoren was de vraag zo groot dat de aanvraagformulieren opraakten. Ook werd in het Verenigd Koninkrijk op Google druk gezocht naar "Iers paspoort" en "Hoe krijg ik een Iers paspoort?"

Twitter avatar GoogleTrends GoogleTrends +100% spike in UK searches for "getting an Irish passport" after #Brexit vote https://t.co/qyssi0v91x https://t.co/aUdHplLMaS

Iedereen die een Britse ouder of grootouder heeft of die geboren is in Ierland of Noord-Ierland komt in aanmerking voor een Iers paspoort. Naar schattingen wonen in heel Groot-Brittannië zo'n 6 miljoen mensen met Ierse voorouders.

Kritiek op voorstel VNL over EU-referendum

De Raad van State is kritisch over een wetsvoorstel van de politieke partij Voor Nederland (VNL) over een raadgevend referendum over het EU-lidmaatschap van Nederland. Het advies is om het wetsvoorstel van Tweede Kamerlid Joram van Klaveren te "heroverwegen".

Het referendum zoals VNL dat voorstelt zou moeten gaan over de vraag: "Bent u voor of tegen het Nederlandse lidmaatschap van de Europese Unie?".

Eén van de kritiekpunten van de Raad van State, het hoogste adviesorgaan voor de regering, is dat dit niet duidelijk genoeg is. Het kan namelijk zijn dat een tegenstem een uiting is van onvrede met de EU, maar dat dit nog niet meteen betekent dat iemand ook voor een vertrek uit de Unie is.

VNL laat weten dit kritiekpunt te ondervangen door de vraag over een 'nexit' iets anders te formuleren: "Bent u voor of tegen het uittreden van Nederland uit de EU?''. Het initiatiefwetsvoorstel is inmiddels af.

(ANP)

Brexiteers hebben spijt van hun stem en worden #Bregretters

Dat sommige Britten uit het pro-Brexit-kamp daags na de uitslag van het referendum spijt hebben van hun keuze om voor Leave te stemmen, blijkt uit een hashtag die op Twitter circuleert. Brexiteers laten met de hashtag #Bregretters weten dat als ze de tijd terug konden draaien ze voor Remain hadden gestemd.

“Het liefst zou ik teruggaan naar het stembureau en Remain stemmen, simpelweg omdat de realiteit vandaag om de hoek kwam kijken”, zo laat een vrouw weten.

'Uiterlijk 2 september opvolger Cameron'

De volgende Britse premier wordt op zijn laatst op 2 september aangesteld. Aspirant-kandidaten kunnen zich tot en met donderdag 12.00 uur lokale tijd melden. Dat heeft de commissie van de Conservative Party die belast is met het vinden van een opvolger voor premier en partijleider Cameron maandag laten weten, meldt persbureau Reuters.

"Wij raden aan dat het proces waarbij een nieuwe leider van de Conservative Party gekozen wordt volgende week begint [...] en niet later dan vrijdag 2 september eindigt", aldus commissievoorzitter Graham Brady. Laatstgenoemde zei dat het mogelijk is dat, als alles soepel verloopt, er eerder een opvolger bekend is.

Poolse partijleider: Tusk moet opstappen

De leider van de regerende Poolse partij PiS, Jaroslaw Kaczynski, vindt dat voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk moet opstappen. Dat meldt Reuters. Kaczynski vindt dat Tusk direct verantwoordelijk is voor het Britse vertrek uit de EU.

"Een bijzonder duistere rol werd gespeeld door Donald Tusk, die onderhandelingen voerde met de Britten en eraan bijdroeg dat zij niets kregen", aldus Kaczynski. Tusk is oud-premier van Polen en was in die hoedanigheid een rivaal van Kaczynski. Laatstgenoemde zei maandag ook het idee van een tweede Britse EU-referendum te steunen:

Twitter avatar WSJMartin Martin M. Sobczyk Poland's Kaczynski just supported the idea of a second In/Out referendum because UK faces disintegration and should be helped back into EU

Kaczynski was niet de enige die maandag opriep tot het ontslag van een EU-hoogwaardigheidsbekleder. De Tsjechische minister van Buitenlandse Zaken Lubomir Zaoralek vindt dat Jean-Claude Juncker, voorzitter van de Europese Commissie, moet opstappen, meldt The Independent. Hij zou niet "de juiste man" zijn voor die functie en zich onvoldoende hebben ingespannen om een Brexit te voorkomen.

Merkel begrijpt dat Britten tijd nodig hebben

De Duitse bondskanselier Angela Merkel zegt er begrip voor te hebben dat de Britse overheid tijd nodig heeft om met een formeel verzoek te komen om de EU te verlaten. Haar uitspraak volgt op uitspraken van EU-landen om juist haast te maken met de Britse vertrekprocedure. Merkel zei maandag wel dat “we ons geen lange periode van onzekerheid kunnen veroorloven”, meldt persbureau AP.

Veel EU-landen willen dat er rap een begin gemaakt wordt met een Artikel 50-procedure, waarin het vertrek van lidstaten geregeld wordt. Dit om onzekerheid over de toekomst van de Unie zo snel mogelijk in de kiem te smoren. De Britten willen juist eerst informeel over voorwaarden onderhandelen en willen het in gang zetten van Artikel 50 aan de volgende premier overlaten.

Beste cartoons over Brexit

Na de verrassende referendumuitslag van afgelopen vrijdag tekenden veel cartoonisten hun visie op de Britse keuze voor een Brexit. NRC verzamelde de beste cartoons in een overzicht

Twitter avatar NewYorker The New Yorker An early look at next week's cover, “Silly Walk Off a Cliff,” by Barry Blitt: https://t.co/brZjcbpbbZ https://t.co/LJ1kZjABpg

Twitter avatar agelvie Antonio Agelvie BREXITO Arend van Dam in The Daryl Cagle 06-24-16 https://t.co/ILCW9tumlA

Britse regering: artikel 50 is soevereine beslissing

In een persconferentie heeft een woordvoerdster van de aftredende Britse premier David Cameron gezegd dat het inwerking stellen van artikel 50 van het Verdrag van Lissabon (het formele startsschot van de uittreding) een soevereine beslissing is. Een speciaal departement van de Britse regering moet de uittreding voorbereiden, waaronder advies over overgangsregelingen. De ministerploeg moet volgens Cameron in de komende maanden "gewoon" doorgaan met hun dagelijkse werk.

De nieuwe premier moet uiteindelijk het besluit nemen over de Brexit, aldus de woordvoerdster van Cameron. Ook zullen er geen onmiddelijke veranderingen optreden voor EU-burgers in de VK en Britten overzee, dat zijn zaken voor de komende premier. Cameron is van plan om in oktober af te treden.

'Geen veto tegen Brexit mogelijk voor Schotland'

Gevraagd of Schotland een veto kan inzetten tegen de Brexit (in Schotland stemde de meerderheid van de bevolking voor blijven binnen de EU) liet de woordvoerdster weten dat de beslising was genomen door het gehele Koninkrijk. Verder is de visie van Cameron over een eventueel Schots referendum over onafhankelijkheid niet veranderd, de redenen voor Schotland om binnen de VK te blijven zijn "even sterk als 18 maanden geleden".

Verder veroordeelde de woordvoerdster van Cameron de xenofobische uitlatingen richting migrantengemeenschappen in het Verenigd Koninkrijk. Vooral de Poolse gemeenschap had afgelopen weekend te maken met racistische uitingen.

'Budget EU daalt met 15 procent'

Vanaf 2020 zal het jaarlijkse budget van de Europese Unie ten gevolge van het Britse vertrek uit de EU met maar liefst 15 procent dalen. Dat zei eurocommissaris voor Regionaal Beleid Corina Cretu maandag tegenover de Roemeense nieuwszender Digi24 TV.

Cretu merkte op dat regionaal beleid het "meest zichtbaar is, omdat het laat zien hoe Europese fondsen de levens van mensen veranderen". Juist om die reden maakt zij zich naar eigen zeggen zorgen over de forse daling van het EU-budget. Op dit moment zijn er volgens Cretu gesprekken gaande over het herschikken van de fondsenverdeling binnen de EU.

Frankrijk en Duitsland roepen op tot "sterk Europa"

De Franse en Duitse ministers van Buitenlandse Zaken roepen op tot een "sterk Europa". In een document, ingezien door persbureau AP, zetten Jean-Marc Ayrault en Frank-Walter Steinmeier een aantal prioriteiten uiteen voor een sterker Europa. Het gaat om een gemeenschappelijke veiligheidsagenda, aanpak van terrorisme en een geïntegreerde asiel- en vluchtelingenpolitiek.

De ministers zijn zich ervan bewust dat er "verschillende ambitieniveau's zijn" tussen de verschillende EU-landen, zo staat in het document, maar Frankrijk en Duitsland zijn verantwoordelijk voor cohesie en solidariteit binnen de EU.

In het document roepen Ayrault en Steinmeier op tot de instelling van een openbaar aanklager verantwoordelijk voor Europese terrorismezaken en een internationale kustwacht. Eerder vandaag kwam naar buiten dat de Duitse bondskanselier Merkel wil dat de EU-landen zich vooral richten op beleidszaken waar steun voor is van de Europese bevolking. Ze wil de zorgen van ontevreden Europese burgers serieus nemen.

VK: Beurzen studenten blijven geldig

De Britse staatssecretaris van Universiteiten en Wetenschap, Jo Johnson laat weten dat Europese studenten welkom blijven in het Verenigd Koninkrijk. Voor de huidige studenten zijn de studiebeurzen niet in gevaar.

Twitter avatar JoJohnsonMP Jo Johnson UK welcomes EU students. Current students and this autumn's applicants will continue to receive student finance for duration of their course

Opnieuw dienen schaduwministers ontslag in

Het aantal ontslagen binnen het schaduwkabinet van Labour gaat overminderd door. Het gaat om Angela Eagle (schaduwminister van Staat) en John Healey (schaduwminister van Huisvesting). De Britse televisiezender Sky News komt met een handig overzicht van alle schaduwministers die hun ontslag hebben ingediend.

Twitter avatar SkyNews Sky News .@JohnHealey_MP follows not long after @angelaeagle in resigning from the shadow cabinet: https://t.co/n6MjWflUBv https://t.co/WoZk1BFM5j

Niet alle parlementsleden van Labour hebben kritiek op partijleider Corbyn. Schaduwkanselier John McDonnell blijft wel achter hem staan, zo meldt The Guardian.

Duitsland: geen informele besprekingen met VK

De Europese Unie start niet met informele onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk voordat de Britse regering gestart is met de uittredingsprocedure. Dat liet de Duitse regering zojuist weten, zo meldt persbureau Reuters. Britse politici als Osborne en Johnson zeiden eerder vandaag dat ze de tijd willen nemen voor de onderhandelingen.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel wil voorkomen dat andere lidstaten het Britse voorbeeld volgen, zo liet ze volgens ingewijden weten tijdens een overleg van het partijbestuur van regeringspartij CDU. Bronnen vertelden aan Reuters dat Merkel had gezegd dat het nu niet het moment is om de samenwerking binnen de eurozone te verdiepen. Volgens de Duitse bondskanselier moet de EU vooral inzetten op beleidsterreinen waar de Europese bevolking behoefte aan heeft, zoals grensbewaking, werkgelegenheid en veiligheid.

Lees ook een analyse van NRC-correspondent Juurd Eijsvoogel: Weer een grote crisis, weer moet Merkel die helpen oplossen


Poolse ambassade Londen bezorgd over xenofobie

De Poolse ambassade in Londen is geschokt en zeer bezorgd over de vele xenofobische uitingen die na de Brexit zijn geuit richting de Poolse gemeenschap in het Verenigd Koninkrijk. Dat heeft de ambassade in een verklaring laten weten. In de afgelopen dagen ontvingen Poolse inwoners van het VK kaarten met de tekst "geen Poolse ongedierte meer" en werd een Pools cultureel centrum beklad met graffiti.

Tegelijkertijd bedankte de ambassade voor alle solidariteitsberichten en steun die het heeft gekregen van het Britse publiek.

Afgelopen zaterdag veroordeelde een woordvoerder van de Poolse president het "pure racisme". Marek Magierowski riep de belangrijkste figuren binnen het Brexit-kamp, Boris Johnson en Nigel Farage, om dit te veroordelen.

Twitter avatar mmagierowski Marek Magierowski Pure racism. I expect @BorisJohnson & @Nigel_Farage to condemn this outrageous barbarity. https://t.co/Ag2rEUXJUd

That's it, I'm fed up with the #Brexit clowns. This anti-Polish shit should be a global scandal! pic.twitter.com/MhGveDy3va

— Exen (@Exen) June 25, 2016

Hoe leg je Brexit uit aan Amerikanen?

Een Brexit, hoe leg je dat nou precies uit aan Amerikanen, vroeg Vox zich af. De oplossing: vergelijk het uittreden van de Britten met een verzelfstandiging van Texas. Wat zou er gebeuren als die staat besluit op eigen benen te gaan staan? Uit een fake nieuwsbericht komt onder meer deze quote:

“Texas has long maintained a separate identity from the rest of the United States, celebrating its past as an independent country with its own traditions and history. Despite being America’ssecond-largest economy, Texas remained culturally distinct from the rest of the Union.”

Om het onbehagen van de ‘gewone’ Engelsman te vatten, zocht Vox naar een soortgelijke onvrede onder Texanen en vond die in de grote toeloop van Mexicanen: “Many Texans felt that the Mexican migrants were stealing their jobs and diluting "traditional" Texan culture.”

UKIP van euroscepticus Nigel Farrage wordt bij de Amerikanen de Texas Independence Party, geleid door Donald Trump. En ook is er in dit scenario angst voor verdere verspreiding van het Exit-virus, bijvoorbeeld naar de staat Vermont.

Vox besluit met het onheilspellende:

“One thing, however, is for sure: The United States will never be the same after Texas’s departure. We’ve truly entered unknown territory.”

Lees het gehele stuk hier

Druk op Corbyn neemt toe

De druk op Labourpartijleider Jeremy Corbyn neemt toe. De BBC meldt dat de vice-voorzitter van de oppositiepartij, Tom Watson, heeft aangedrongen op zijn vertrek.

Al dertien ministers uit het schaduwkabinet hebben hun ontslag aangeboden bij Corbyn uit onvrede over zijn halfslachtige optreden rond het referendum. De partijleider van Labour staat bekend als een euroscepticus die met moeite zich achter het 'remain-kamp' schaarde.

Daarnaast twijfelen vele parlementsleden van de oppositiepartij of Corbyn bij vervroegde parlementsverkiezingen is opgewassen tegen de opvolger van de aftredende premier Cameron. Johnson is een van de belangrijke kandidaten voor het partijleiderschap van de Conservatieven. Maar ook de huidig minister van Financiën, Osborne maakt kans.

Johnson: geen haast om EU te verlaten

Boris Johnson, voormalig burgermeester van Londen en een van de meeste prominente gezichten van het Leave-kamp, zegt dat er geen grote haast is bij het verlaten van de Europese Unie, zo meldt persbureau AP. Hij gaat hiermee in tegen de wens van Frankrijk en Duitsland die juist willen dat het Verenigd Koninkrijk snel beginnen met de onderhandelingen over uittreding.

"Project Angst is over"

Verder prees Johnson de verklaring van Osborne, minister van Financiën, die vanochtend liet weten dat de Britse economie wel is opgewassen tegen een Brexit. Volgens Johnson is het een goed teken dat Osborne afziet van het inkrimpen van de begroting. Tijdens de campagne had Osborne gezegd dat bij een Brexit het land haar uitgaven moest minderen. Deze noodmaatregelen werden bekend onder de bijnaam "Project Fear". Van een 'project angst' is geen sprake meer, zo laat Johnson weten.

Handel in aandelen poosje stilgelegd bij Barclays en Royal Bank

De handel in de Britse bankaandelen van Royal Bank of Scotland en Barclays is maandagochtend voor een aantal minutenstilgelegd, nadat de aandelen na vrijdag opnieuw grote koersverliezen leden. De aandelen werden eind van de ochtend massaal gedumpt op de Londense beursvloer. De koers van Royal Bank of Scotland staat maar liefst 14 procent in de min. Ook de aandelen Barclays zijn niet erg in trek: de waarde daalde tot nu toe zo’n 9,5 procent.

Barclays and RBS shares suspended from trading https://t.co/iJMRvXqJEz

— The Independent (@Independent) June 27, 2016

Slechtste presteerder op de Londense beurs is echter vliegtuigmaatschappij easyJet. De koers van het aandeel kelderde 16 procent. De Britse prijsvechter verwacht veel nadelige gevolgen te ondervinden van een Brexit. Daarnaast hebben het slechte weer van de afgelopen weken en stakingen in Frankrijk invloed op de koersdaling.

Ook Nederlandse banken verliezen waarde

Ook in Nederland worden de banken en verzekeraars wederom hard geraakt. ING en ABN Amro zagen vrijdag al miljarden van hun beurswaarde verdampen en die daling lijkt zich nog even door te zetten. ABN Amro staat momenteel 4 procent in de min, evenals ING. Verzekeraar Aegon doet het met 4,1 procent nog zelfs iets slechter. De AEX-index als geheel heeft te kampen met een waarde daling van 1 procent momenteel.

Ook schaduwminister Milieu stapt op

De politieke crisis binnen Labour lijkt per minuut zich te verergeren. In het afgelopen weekend stapte al elf ministers op uit het schaduwkabinet, vanochtend volgde het ontslag van parlementlid Kennock en een paar minuten geleden heeft ook de schaduwminister voor Milieu, Alex Cunningham, zijn ontslag aangeboden bij Labourleider Corbyn.

Twitter avatar ACunninghamMP Alex Cunningham A few minutes ago I formally tendered to Jeremy Corbyn my resignation from the post of Shadow Minister for the Natural Environment.

Naast de kritiek op het halfslachtige optreden van Corbyn rond het referendum, de linkse politicus was jarenlang euroscepticus, zijn er binnen de oppositiepartij ook grote twijfels of de partijleider bij vervroegde verkiezingen zou kunnen zorgen voor een overwinning.

Duits minister verwacht geen snelle terugkeer VK binnen EU

De Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen, verwacht niet dat zij nog zal meemaken dat het Verenigd Koninkrijk zal terugkeren bij de Europese Unie. Dat liet zij zondagavond weten bij de televisiezender ARD.

"Het Verenigd Koninkrijk zal tijdens mijn leven niet opnieuw lid worden bij de EU, maar wellicht zijn onze kinderen of onze achterkleinkinderen slim genoeg om de kracht van de Europa te herstellen".

De meerderheid van de oudere Britten stemden voor een Brexit, veel jonge kiezers wilden dat de VK binnen de EU zou blijven.

EU-landen voeren druk op richting VK

Von der Leyen liet verder weten dat het VK zo snel mogelijk duidelijkheid moet geven over haar intenties om de EU te verlaten, het onderhandelingsproces kon volgens de Duitse minister van Defensie niet te lang op zich laten wachten. "Het ligt niet in mijn handen om te zeggen dat in dagen of weken afgehandeld moet worden, maar het idee dat dit nog maanden gaat duren is voor ons niet acceptabel".

Vanochtend liet de Franse minister van Financiën Michel Sapin ook al weten dat het onderhandelingsproces niet te lang mag duren. Met deze uitspraken voeren Duitsland en Frankrijk de druk op richting het Verenigd Koninkrijk.

Ontslagen Labour, nieuw schaduwkabinet

Bij de Britse oppositiepartij Labour regent het ontslagen. In het afgelopen weekend hadden al elf schaduwkabinetsleden hun ontslag ingediend uit kritiek op het functioneren van Labour-leider Corbyn. Ze willen dat hij, jarenlang een euroscepticus, opstapt omdat hij zich te weinig heeft uitgesproken voor een 'remain'.

Vanochtend liet parlementslid Stephen Kinnock in niet mis te verstane woorden weten dat Corbyn heeft gefaald als partijleider. Hij stapt op als schaduwminister van Economische Groei.

It is with regret that this morning I have resigned as a PPS pic.twitter.com/0KFG1bhRaD

— Stephen Kinnock MP (@SKinnock) June 27, 2016

Corbyn geeft zich nog niet gewonnen. Hij liet zondag weten dat hij alleen uitgedaagd wil worden als partijleider tijdens een democratische verkiezing.

Those wanting to change Labour's leadership will have to stand in a democratic election in which I'll be a candidate pic.twitter.com/Rt7y3UUQeV

— Jeremy Corbyn MP (@jeremycorbyn) June 26, 2016

Als reactie op de vele ontslagen heeft Corbyn een hele reeks aan nieuw schaduwministers aangesteld. Het is in het Verenigd Koninkrijk gangbaar om een schaduwkabinet aan te stellen die een alternatieve ministerraad vormen. De schaduwministers kunnen de zittende ministers op hetzelfde beleidsterrein bekritiseren en alternatieve plannen presenteren.

Lees ook het achtergrondartikel van NRC-correspondent Titia Ketelaar: Politiek crisismanagement is na de Brexit ver te zoeken

Voorzichtige reactie beurzen

De beurzen in Europa reageren na het weekend voorzichtig op een weekend met Brexit-nieuws. De Amsterdamse AEX-index daalde kort na opening 0,8 procent ten opzichte van de slotstand van vrijdag. Die was met 420,70 punten maar liefst 5,7 procent lager dan waarop de beurs donderdag was geëindigd. Beleggers beleefden aan het Damrak daarmee één van de 25 slechtste handelsdagen ooit.

Ook de Londense beurs begint in het eerste uur van de handelsdag met een klein verlies. De FTSE 100 staat rond de 0,6 procent lager. Banken als Barclays en Royal Bank of Scotland doen het slecht, evenals EasyJet.

De CAC40 in Parijs opende met een lichte winst, zakte daarna wat terug, maar staat inmiddels op een bescheiden plus van 0,13 procent. Toch krijgen de banken, net als vrijdag, wederom klappen:

Twitter avatar petervermaas Peter Vermaas Maar Société Générale, BNP Paribas, Crédit Agricole gaan verder naar beneden na zware verlies vrijdag. #cac40

De index DAX 30 in Frankfurt staat op een klein verlies (0,1 procent). Ook hier hetzelfde beeld: een dalende koers voor Deutsche Bank.

Mededeling Abe herstelt rust op handelsvloer Tokyo

De Beurs in Tokyo is inmiddels gesloten en toonde maandag enig herstel nadat de koersen vrijdag ook in Azië hard onderuit waren gegaan. Een mededeling van de Japanse premier Shinzo Abe dat de centrale bank klaar staat om ter ondersteuning liquiditeit te verstrekken, deed de rust wederkeren op de handelsvloer. De Nikkei-index eindigde dan ook met een winst van 2,4 procent. De Japanse Yen steeg sterk in waarde, omdat beleggers de munt zien als een veilige investering.

Twitter avatar Schuldensuehner Holger Zschaepitz #Japan's Nikkei manages to close up 2.4% at 15309.21 amid #Brexit turmoil and stronger Yen. https://t.co/ar58iYyKgk

Italië overweegt 40 miljard steun aan banken

De Brexit heeft ook grote gevolgen voor Zuid-Europese landen waar de rente op de staatsleningen in de afgelopen dagen flink omhoog is gegaan. In Italië speelt er nog een ander probleem: de banken zijn opgescheept met een berg niet afbetaalde leningen van naar schatting 350 miljard euro (ongeveer drie keer zoveel als het Europees gemiddelde). Een Brits vertrek uit de EU maakt deze schuldenberg een stuk urgenter. Bij de wereldwijde beursdalingen van afgelopen vrijdag kregen vooral de Italiaanse banken de grootste klappen met verliezen van meer dan 20 procent.

Reden voor de Italiaans overheid om mogelijk 40 miljard euro te steken in zijn bankensector. Dat hebben ingewijden laten weten aan persbureau Bloomberg. Italië kan met dit geld de kapitaalbalans van de banken herstellen of het geld beschikbaar stellen via garanties.

Lees ook de analyse van nrc-redacteur Marc Leijendekker: In Italië komt het gevaar van de bank

Parijs en Berlijn eens over snelle Brexit

Frankrijk en Duitsland zitten op één lijn wanneer het gaat over de procedure die het Verenigd Koninkrijk moet volgen na de stem voor een vertrek uit de EU. Beide landen willen dat de uittreding snel wordt afgewikkeld, zo zei de Franse minister van Financiën Michel Sapin bij de tv-zender France 2. "We kunnen niet in een onzekere en onduidelijke toestand blijven".

De Britten willen juist de tijd nemen om te onderhandelen over goede voorwaarden, zo liet de Britse minister George Osborne vanochtend weten in een verklaring.

Verklaring George Osborne: Britse economie sterk genoeg

De Britse minister van Financiën, George Osborne, heeft in een verklaring gezegd, zo bericht de BBC, dat het Verenigd Koninkrijk de toekomst tegemoet treedt vanuit een "sterke houding". Met deze uitspraak probeert Osborne ervoor zorgen dat de rust weerkeert op de financiële markten.

Na de stem voor het Brexit verloor de pond flink in waarde. Op de Aziatische markt werd op maandag ook veel minder gehandeld in Britse ponden. Het verloor 2,6 procent in waarde ten opzichte van de koers van vrijdag en is gedaald tot $1,34. Ten opzichte van de euro daalde de pond met 1,4 procent naar €1.2145.

Het is voor het eerst na de uitslag van het referendum dat Osborne een verklaring aflegt. Volgens de Britse minister van Financiën is de vijfde economie ter wereld sterk genoeg om te kunnen omgaan met de gevolgen van een Brexit, maar zijn investeringen wel hard nodig. Die kunnen volgens Osborne pas plaatsvinden wanneer een "nieuwe premier" is aangetreden.

Osborne liet verder weten dat alleen het Verenigd Koninkrijk artikel 50 kan inzetten om de Europese Unie te verlaten. "En in mijn oordeel kunnen we dat alleen doen wanneer we weten hoe de nieuwe voorwaarden, die we met onze Europese partners onderhandelen, eruit zien". Volgens Osborne verandert er in de tussentijd voor inwoners van het Verenigd Koninkrijk niets. "Er zullen geen veranderingen zijn in het recht om te werken en te reizen".

De uitslag van het referendum had niet de "uitslag die ik had gehoopt", zo zei Osborne maar daar voegde hij aan toe: "De Britten hebben dit bepaald en ons instructies gegeven". De minister van Financiën denkt in tegenstelling tot premier Cameron dat hij in de nabije toekomst nog wel een rol kan blijven spelen in de Britse politiek.