Azen op miljoenen van de aandeelhouder

De curatoren van het failliete Econcern proberen 27 miljoen te halen bij het grootste familiebedrijf van Nederland: SHV.

foto iStock

Alle voor de hand liggende partijen hadden de curatoren wel gehad. De bestuurders, commissarissen én de accountant van het failliete energiebedrijf Econcern hadden ze al financieel verantwoordelijk gesteld voor het debacle. Maar nu hebben ze nóg een partij gevonden waar ze mogelijk miljoenen kunnen ophalen voor de schuldeisers. Eentje met veel geld: de grootaandeelhouder van Econcern.

Dat blijkt uit het jongste faillissementsverslag, dat curatoren Willem Jan van Andel en Noor Zetteler vorige week hebben gepubliceerd.

De grootaandeelhouder waar de curatoren achteraan zitten is SHV, het grootste familiebedrijf van Nederland. SHV is grotendeels in handen van de familie Fentener van Vlissingen en is een conglomeraat met een waaier van activiteiten in onder meer energie, detailhandel en industrie. Zo is SHV eigenaar van groothandel Makro en blikgroentemaker Hak.

Tot het faillissement in 2009 had SHV ook een stevig belang in Econcern. SHV bezat 40 procent van de aandelen van Econcern en mocht als grootaandeelhouder ook twee commissarissen leveren.

In die tweede rol, als „werkgever althans opdrachtgever” van die commissarissen, stellen de curatoren SHV nu „aansprakelijk voor de schade van de boedel”, schrijven ze in hun verslag. En ze zetten niet laag in: „afgerond” komt het bedrag dat ze van SHV willen hebben neer op 27 miljoen euro.

Beslissen binnen 24 uur

Deze miljoenen zijn terug te voeren naar een enkele kwestie: het rampproject Godewind, een nog te bouwen windenergiepark in de Duitse Noordzee waar Econcern in 2007 een belang van 90 procent in nam.

De investering pakte slecht uit: de 26 miljoen euro die Econcern erin stak ging „grotendeels verloren”, concludeerden de curatoren in 2014 in hun onderzoek naar de oorzaken van het faillissement. Uit niets blijkt volgens hen dat bestuurders en commissarissen vooraf een „deugdelijke analyse” hebben gemaakt. De commissarissen hadden zelfs maar 24 uur om de investering goed te keuren.

Twee van deze commissarissen, Franck Bruneau en Joost van Klink, maakten destijds ook deel uit van de top van SHV en hielden namens deze grootaandeelhouder toezicht op Econcern. Zij hadden de investering in Godewind nooit mogen goedkeuren, vinden de curatoren. En ook daar houden zij SHV verantwoordelijk voor.

Het is niet gebruikelijk om een aandeelhouder – in de rol van werkgever van commissarissen – schuld in de schoenen te schuiven. Maar het is wel eerder gelukt. Zo stelde de rechtbank van Utrecht in 2007 ook een grootaandeelhouder aansprakelijk, in het faillissement van handelshuis Ceteco. Deze aandeelhouder, handelshuis Hagemeyer, had ook ‘eigen’ commissarissen bij Ceteco en was volgens de rechter in die rol van „werkgever” ook aansprakelijk voor de schade.

De curatoren zijn met SHV in onderhandeling over een schikking, schrijven zij in hun verslag. SHV wil niet reageren.

Fantasierijke boekhouding

De curatoren hebben al wel miljoenen los gekregen bij accountantskantoor PwC. De accountants gingen volgens hen „klakkeloos” mee in de fantasierijke boekhoudmethoden van Econcern en hebben een jaarrekening vol onwaarheden goedgekeurd. Aanvankelijk probeerde PwC onder aansprakelijkheid uit te komen met het argument dat de zaak ondertussen wel verjaard was. Eerder dit jaar trof PwC toch een schikking, waardoor de curatoren 25 miljoen euro in hun boedel konden stoppen.

Van de bestuurders en commissarissen, die het ene na het andere megalomane project begonnen en die goochelden met cijfers, willen de curatoren ook nog miljoenen zien. Zij zijn schuldig aan „onbehoorlijk bestuur”, stelden de curatoren in 2014. De raad van commissarissen heeft het allemaal laten gebeuren – een geval van „onbehoorlijk toezicht”.

Ook met hen lopen onderhandelingen over een schikking. Maar het geduld van de curatoren raakt op. De bestuurders en commissarissen hebben daarom vast een „concept-dagvaarding” ontvangen, schrijven de curatoren in hun verslag.

Ook SHV heeft een dreigende voorlopige dagvaarding gekregen, met de mededeling dat een definitieve volgt als er in juli geen „voortgang” in de onderhandelingen zit. Anders wordt het een ontmoeting in de rechtszaal.

    • Teri van der Heijden