In Blackpool hebben de arbeiders nooit van de EU geprofiteerd

Brexit-stemmers Veel noorderlingen hebben het gevoel dat Noord- Engeland al jaren is misdeeld en dat zij worden vergeten.

Foto iStock

Veel pensions in Blackpool zijn dichtgetimmerd, de meeste huizen zien er slecht onderhouden uit en zelfs het stadhuis, een monumentaal gebouw uit 1900, is dringend aan een verfje toe. Het centrum wordt gedomineerd door grote winkels van Poundland, waar allerlei artikelen tegen dumpprijzen worden verkocht voor mensen met een kleine beurs. In het Pound Cafe is pizza voor één pond te krijgen: tasty food, tasty prices. Alleen het strand aan de Ierse Zee oogt fris en schoon.

Niet voor niets hoort de badplaats waar de Britse working class zich vanouds kwam verpozen volgens een recent onderzoek tot de tien meest vervallen steden van Groot-Brittannië. Het leeuwendeel van die steden ligt in Noord-Engeland, want na instorting van pijlers van de regionale economie als de steenkolenmijnen en de textielindustrie heeft het noorden het moeilijk, op een enkele uitzondering als Manchester na. De kloof met het welvarende Londen en het zuidoosten van Engeland groeit snel.

Tekst gaat verder onder de kaart.

Veel voormalige arbeiders, veelal laag geschoolden, houden met moeite het hoofd boven water. Een van hen is Malcolm Colderbank (69), een zwaarlijvige man met suikerziekte en artritis die vanaf zijn veertiende 32 jaar lang in een kolenmijn in Barnsley werkte. Hij zit, zwaar ademhalend, op een bankje in het voortuintje van zijn rijtjeshuis, in een arme buurt naast de spoorlijn.

Net als ruim tweederde van de kiezers van Blackpool (142.000 inwoners) heeft Colderbank bij het referendum van ganser harte voor vertrek uit de EU gestemd.

„We hebben er nooit voordeel van gehad hier. Wel zagen we dat buitenlanders banen van Engelsen inpikten en dat asielzoekers zomaar woonruimte kregen terwijl allerlei Engelsen hier niet eens fatsoenlijk wonen.”

Colderbanks stem was niet alleen tegen Europa gericht maar ook tegen de eigen politici: „Ze hebben ons altijd als oud vuil behandeld”, zegt hij. „Ik betaal netjes belasting over mijn pensioentje maar premier Cameron bleek laatst de erfenis van zijn vader stiekem te hebben weggesluisd zonder er belasting over te betalen. Die politici denken altijd alleen maar aan zichzelf en hun eigen belangen. We leven in een shit-wereld.”

Om de hoek van Colderbank woont John Hewlett (58) met zijn gezin. Hij heeft onlangs een fish and chips-shop geopend toen zijn pub niet meer rendabel was. „Ik geloof dat wij in het noorden van Engeland bij dit referendum de doorslag hebben gegeven”, constateert Hewlett, ook een man van imposante omvang, tevreden. „We moeten onze onafhankelijkheid herstellen. Vroeger bestuurden we onszelf en dat ging prima. Ik denk dat dit beter is voor de toekomst van mijn kinderen.”

Zelfs een deel van de jongeren, die elders in het land in meerderheid voor blijven in de EU waren, heeft in Blackpool voor vertrek gestemd. De 21-jarige John Crompton, die met een vriend voor het Pound Cafe staat en een baantje in een take away-restaurant heeft, nam vorig jaar niet de moeite voor het parlement te stemmen maar ditmaal ging hij wel: „Ik had het gevoel dat het me dit keer zelf raakte. Ik hoop dat er nu meer banen voor Engelsen komen.”

Noordelingen voelen zich vergeten

Veel noorderlingen hebben het gevoel dat Noord-Engeland al jaren is misdeeld en dat zij worden vergeten. Ook Hewlett: „Londen is altijd het epicentrum van alles, daar is altijd geld voor grote projecten maar hier in Blackpool is nergens geld voor.” Dat is niet helemaal juist. Er gaat veel geld naar uitkeringen voor mensen in het noorden. De economie loopt gewoon veel beter in het zuiden. Uit onderzoek bleek vorig jaar dat van elke dertien nieuwe banen er twaalf in Londen en het zuidoosten bijkwamen en maar een in de rest van het land.

Tot overmaat van ramp voor Blackpool en andere middelgrote noordelijke steden opteerde de Conservatieve minister van Financiën George Osborne dit voorjaar voor een nieuwe strategie, ‘northern powerhouse’ geheten. Die is er op gericht om relatief succesvolle steden als Manchester te steunen maar niet steden met weinig toekomstperspectief als Blackpool.

In Blackpool leeft een op de vier bewoners van een uitkering. De stad heeft de twijfelachtige eer de ongezondste stad van Engeland te zijn. Mensen roken en drinken er meer dan elders en er rijden opvallend veel invalide ouderen in scootmobiels rond. Talentvolle jongeren verlaten de stad en vestigen zich in Londen en andere plaatsen. Door zijn lage huurprijzen blijft Blackpool wel armere, minder getalenteerde mensen trekken. Zo groeit de kloof met het zuiden.

En Labour? Kan de voornaamste oppositiepartij de bewoners van Blackpool niet helpen? De realiteit is dat ook achtereenvolgende Labour-regeringen de ingrijpende liberalisering van de economie van Margaret Thatcher niet terugdraaiden en de Europese integratie steunden. Omdat ze zelf zo weinig leken mee te profiteren van dit beleid negeerden Colderbank en met hem vele anderen het advies van de Labourtop om voor Europa te stemmen.

Martin Wainwright, die een winkel heeft in gehoorapparaten, laat zijn hond uit in een parkje. Zelf stemde de ondernemer voor blijven in de EU. Toch begrijpt hij de keuze van de meeste van zijn stadgenoten wel.

„De meeste mensen hier hebben weinig te verliezen. Ze hebben geen hypotheek want ze huren en ze zijn gewend van weinig geld rond te komen. Ze denken dat ze het ook wel zonder de EU rooien.”

    • Floris van Straaten