‘Akkoord Israël en Turkije over herstel diplomatieke banden’

In 2010 raakten de landen in conflict nadat Israël tien Turkse activisten op een schip op weg naar Gaza doodde.

Premier Netanyahu (links, Israël) en president Erdogan (rechts, Turkije) Foto Reuters

Na zes jaar hebben Israël en Turkije zondag een akkoord bereikt over het volledig herstellen van de diplomatieke banden tussen beide landen. Dat meldt persbureau Reuters op basis van een Israëlische diplomaat. In de Italiaanse hoofdstad Rome werden de laatste onderhandelingen gevoerd. De Israëlische krant Haaretz schrijft dat het akkoord waarschijnlijk maandag officieel bekend wordt gemaakt.

De landen, ooit hechte bondgenoten, kregen in mei 2010 ruzie met elkaar. Een Turks schip, dat onderdeel uitmaakte van een scheepskonvooi dat hulpgoederen naar de Gazastrook wilde brengen, werd geënterd. Israëlische militairen schoten daarbij tien Turkse opvarenden van het schip Mavi Marmara dood, waarbij de militairen volgens Israël uit noodweer handelden.

Uiteindelijk trok Turkije zijn ambassadeur terug uit Israël en de Israëlische ambassadeur werd uitgewezen. Israël bood bij monde van premier Netanyahu in 2013 excuses aan voor het incident en beloofde de nabestaanden een schadevergoeding te betalen.

Blokkade

De gesprekken om de banden weer volledig te herstellen vingen echter niet aan voor eind 2015. Op het laatst waren er nog twee grote struikelblokken over: de voortdurende blokkade van Gaza door Israël en de vrijheid die Hamas krijgt om te opereren in Turkije.

Over de blokkade van Gaza zouden de twee partijen recent een compromis bereikt hebben, schreef het Turkse Hurriyet Daily News: Turkse hulpgoederen kunnen onbeperkt naar Gaza gebracht worden, zolang ze in de Israëlische haven van Ashdod kunnen worden gecontroleerd.

Daarnaast zal Israël toestaan dat een een ziekenhuis in Gaza gebouwd wordt en Turkije niks in de weg leggen om dat te voorzien van medicijnen en personeel. Turkije en Duitsland mogen samen een elektriciteitscentrale bouwen en verder zal Turkije en ontziltingsinstallatie construeren om van zeewater drinkwater te maken.

Hamas in Turkije

Voor Israël was het laatste belangrijke punt afspraken te maken met Turkije over Hamas, de radicaal-islamitische beweging die aan de macht is in Gaza. Volgens de Israëlische krant Haaretz is afgesproken dat Turkije alles in het werk stelt om te voorkomen dat Hamas militaire operaties tegen Israël voorbereidt vanuit Turkije. Hamas mag wel diplomatiek actief blijven in Turkije. Hamasleider Khaled Meshaal is door de Turkse president Erdogan dit weekend in Turkije uitgenodigd, naar verluidt om hem te vertellen over het akkoord met Israël.

Verder zal Turkije een wet aannemen dat er geen claims ingediend kunnen worden tegen Israëlische soldaten en zal Israël 20 miljoen dollar ter compensatie overmaken aan nabestaanden van de slachtoffers. Het akkoord zou er ook in voorzien dat er weer ambassadeurs in Ankara en Tel Aviv komen.

    • Joram Bolle