Oprichters EU: snel begin Brexit-onderhandelingen

“Er mag geen vacuüm ontstaan”, zei minister van Buitenlandse Zaken Koenders na afloop van het crisisberaad in Berlijn.

De ministers na afloop John MACDOUGALL/AFP

De onderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk over het vertrek van dat land uit de Europese Unie moeten zo snel mogelijk beginnen. Daarover zijn de ministers van Buitenlandse Zaken van de zes landen die de Unie hebben opgericht het zaterdag in Berlijn eens geworden. “Er mag geen vacuüm ontstaan”, zei minister Koenders na afloop van het crisisberaad.

Gastheer Frank-Walter Steinmeier benadrukte dat “we na deze schok de vaste wil hebben om Europa bijeen te houden”. Nu de Britse bevolking bij referendum heeft besloten de Unie te verlaten, willen de andere 27 lidstaten niet afwachten tot er over vier maanden een nieuwe regering in Londen is aangetreden. We willen meteen met de Britten over de scheiding praten, was de boodschap in Berlijn, “zodat de EU van 27 zo snel mogelijk kan werken aan haar eigen toekomst”, aldus Steinmeier.

Om dat te onderstrepen komen volgende week al de 27 lidstaten (dus de EU zonder het Verenigd Koninkrijk) bijeen voor informeel overleg - een signaal aan Londen dat “de bladzijde is omgeslagen”, in de woorden van Koenders. Het overleg van vandaag in Berlijn, waaraan Duitsland, Frankrijk, Italië en de Benelux-landen deelnamen, was al lang voor het referendum gepland.

Flexibele EU ?

De Europese Unie moet zich nu op drie hoofdpunten richten, aldus de ministers: immigratie, veiligheid en buitenlandbeleid, en werkgelegenheid. Kort is er gesproken over de mogelijkheid van een flexibele Europese Unie, waarin de landen in verschillende tempi meedoen aan de integratie. Maar zo’n Europa van verschillende snelheden bestaat in feite al, benadrukten enkele ministers na afloop. Sommige landen doen mee aan de euro, andere niet. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor de Schengenzone.

Op de vraag of er nu een kopgroep in de EU gevormd moet worden om de huidige crisis het hoofd te bieden, antwoordde Koenders:

“Nee. Daar is nu geen behoefte aan. Het belangrijkste is nu dat de 27 lidstaten effectief bij blijven en effectief samenwerken op de drie punten waarover we gesproken hebben.”

Het Berlijnse beraad, dat werd gehouden in een villa even buiten Berlijn, had geen formeel karakter. Volgens Steinmeier was vooral belangrijk om van elkaar “te horen wat de gevoeligheden zijn die leven onder onze bevolkingen en wat we kunnen leren van de uitslag van het Britse referendum”.

Steinmeier zei bij aankomst dat “de schok van het afscheid van Groot-Brittannië ons nog altijd als een graat in de keel steekt”. Maar hij voegde eraan toe:

“De Europese Unie heeft ons vrede en welvaart gebracht, en die Europese Unie laten we ons niet afpakken”.

Zondag spreekt Steinmeier zijn collega’s van Slowakije, het land dat op 1 juli het EU- voorzitterschap overneemt van Nederland (en dat zondag op het EK tegen Duitsland speelt), en Tsjechië, voorzitter van de Visegrad-groep (Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije). En belangrijker: maandag ontvangt bondskanselier Merkel in Berlijn de Franse president Hollande, de Italiaanse premier Renzi en de voorzitter van de Europese raad van regeringsleiders Donald Tusk voor overleg over Europa-na-het-Brexit-referendum.

    • Juurd Eijsvoogel