Michael Gove, het brein achter Brexit en ‘kingmaker’ van nieuwe premier

Michael Gove Minister van Justitie

Gove verkoos zijn principes boven zijn vriend Cameron

Voor het grote publiek is Boris Johnson het gezicht van het pro-Brexit-kamp. Maar het brein achter Brexit is iemand anders: minister van Justitie Michael Gove. Verwacht wordt dat hij de scheidingsonderhandelingen met de Europese Unie zal voeren.

Gove wil geen premier worden, heeft hij al vaak gezegd. „Je moet die extra vonk hebben, charisma en sterrenkwaliteit. (…) Het is als op toneel: sommige mensen krijgen de hoofdrol, zoals George Clooney. Anderen zijn voorbestemd de beste vriend te blijven ”, zei hij twee jaar geleden tegen The Financial Times.

Maar de druk op hem zal groeien. Onder de achterban is hij sinds de campagne begon populairder dan Johnson. In elk geval zal Gove de ‘kingmaker’ zijn, degene die de volgende premier in het zadel helpt. En daarmee ook de koers bepaalt die het Verenigd Koninkrijk zal uitgaan.

Gove (48) is een neoconservatief, van wie het niemand verbaasde dat hij voor Brexit pleitte. De geadopteerde zoon van een visverwerker uit Aberdeen. Die tegenwierp dat de EU de enige schuldige was van het faillissement van het visverwerkingsbedrijf, wat Gove de oorzaak van zijn diepe euroscepsis noemde.

Na zijn studie Engels in Oxford werd Gove journalist. Dat was overigens niet zijn eerste keuze voor een carrière, Gove solliciteerde op een baan als onderzoeker bij de Conservatieve partij en werd, zo schreef The Guardian in een portret, „onvoldoende Conservatief” bevonden.

Het was zijn vriend David Cameron die hem aanraadde om toch eens te proberen in het Lagerhuis te komen. De twee mannen – en hun echtgenotes – zijn goed bevriend. Of waren. De gezamenlijke vakanties zijn wellicht verleden tijd na een campagne waarin zij elkaar voor leugenaars en verraders uitmaakten.

Wat Cameron Gove wellicht moeilijk kan vergeven, is dat de minister Boris Johnson tijdens een etentje in huize Johnson over de streep trok zich ook tot Brexit te bekeren. Daarmee kreeg dat kamp een charismatische voorman.

Maar Gove zag niet hoe hij voor Blijven campagne kon voeren. Zijnechtgenote Sarah Vine, columnist voor de Daily Mail, schreef in maart: „Michael bevond zich tussen twee vuren: trouw blijven aan zichzelf en zijn vriend teleurstellen; de premier steunen en zijn principes verraden.”

En: „Weinig passies overtreffen zijn afkeer van de EU. (…)Sinds ik hem ken, is het een obsessie.”

Gove koos voor zijn principes: ,,Ik wil dat we Brexit stemmen voor dat het te laat is. Want als we lid blijven, leggen we ons niet neer bij een veilige status quo. We kiezen er dan voor gijzelaars te zijn, opgesloten in de achterbak van een auto, die richting verdere Europese integratie wordt gedreven.”

Liever ziet hij een „relatie van vrijhandel en vriendelijke coöperatie” met Europa voor zich, en „vrijhandelsakkoorden met opkomende economieën, lagere handelstarieven met als gevolg dat prijzen in het VK lager worden”.

De exacte details van wat dat betekent, zullen de komende maanden en jaren duidelijk worden. Gove noemde in mei eens Albanië als inspiratiebron, maar durfde dat niet meer te herhalen. Zeker niet toen bleek dat dat land juist streeft naar EU-lidmaatschap.

    • Titia Ketelaar