In zulk kleverig speeksel is ieder prooidier kansloos

Foto ScienceShots

Met bolle ogen stelt de kameleon scherp op zijn prooi. En dan schiet de roze lap naar voren. Van 0 naar 100 kilometer per uur in een paar honderdste seconde.

De tong van de kameleon is niet alleen explosief, maar ook extreem plakkerig. Het geheime wapen is een dun laagje stroperig speeksel op het tipje van de tong. Het speeksel van de kameleon is 400 keer zo stroperig als mensenspuug en half zo visceus als slakkenslijm, berekenden Franse en Belgische materiaalwetenschappers deze week (Nature Physics, 20 juni). Prooien blijven aan het spuug plakken en worden meegesleurd.

Het spuug van de kameleon is eigenlijk nooit goed onderzocht, schrijven de onderzoekers. Het grote probleem is dat kameleons maar zuinigjes kwijlen. Er zijn maar een paar kliertjes in de punt van de tong die speeksel produceren. Dat aftappen is onmogelijk.

De Fransen en Belgen hebben daar iets op gevonden. Ze plaatsten dunne glasplaatjes tussen een kameleon en zijn prooi, en lieten de hagedis zijn plaktong daar op afschieten. Het speekselplaatje plaatsten ze vervolgens op een steile helling, waar ze stalen balletjes vanaf lieten rollen. Zo bepaalden ze de viscositeit van het speeksel.

De onderzoekers berekenden dat kameleons met zulk visceus spuug prooien konden vangen tot 30 procent van het lichaamsgewicht van de kameleon. Zouden kameleons tongen met mensenspuug lanceren, zou de grootste prooien 50 keer kleiner zijn.

De plakkerigheid van de tong wordt verder verhoogd doordat het dikke uiteinde een soort kommetje of zuignapje vormt. Het grote contactoppervlak maakt insecten kansloos.

    • Lucas Brouwers