IJsland kiest nieuwe president te midden van EK-gekte

Het land kiest een opvolger voor Ólafur Ragnar Grímsson, die in opspraak kwam door de ‘Panama Papers’

Presidentskandidaten Gudni Johannesson (tweede van rechts) en Halla Tommasdottir (rechts) tijdens een debat. Foto Halldor Kolbeins / AFP

Zo’n 245.000 IJslanders mogen zaterdag naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. Rond 11.00 uur Nederlandse tijd gingen de stemkantoren op het eiland open, om pas om middernacht te sluiten. De IJslandse ambassade in Parijs besloot om ook in Frankrijk stembussen te plaatsen voor de duizenden EK-gangers, meldt AFP.

Favoriet is volgens de peilingen de partijloze Gudni Johannesson met 44,6 procent van de stemmen. De 47-jarige docent geschiedenis aan de universiteit van Reykjavik heeft daarmee een ruime voorsprong op zijn naaste belager, zakenvrouw Halla Tomasdottir. Zij kan volgens opiniepeilers op 18,6 procent van de stemmen rekenen.

In totaal zijn er nog negen kandidaten in de race om Ólafur Ragnar Grímsson op te volgen als president. De 72-jarige Grímsson besloot vorige maand om zich niet beschikbaar te stellen voor een zesde termijn, nadat onder vuur kwam te liggen door onthullingen uit de ‘Panama Papers’. Uit het datalek bleek dat de familie van zijn vrouw een holding heeft in een belastingparadijs.

Verkiezingen gehinderd door Brexit en EK

Ook voormalig premier Sigmundur Davíd Gunnlaugsson raakte recentelijk in opspraak vanwege een offshorebedrijf van zijn echtgenote, dat grote belangen had in in problemen geraakte IJslandse banken. Het schandaal dwong hem in april uiteindelijk tot aftreden. Dit najaar mogen IJslanders daarom opnieuw naar de stembus, ditmaal om een nieuwe premier te kiezen.

Vlekkeloos was de aanloop naar de presidentsverkiezingen volgens AFP echter allerminst. Veel aandacht ging de laatste dagen uit naar het referendum in Groot-Brittannië, dat stemde over een vertrek uit de Europese Unie. Zelf besloot IJsland vorig jaar een verzoek om EU-lid te worden weer in te trekken.

Bovendien zitten tien- tot twintigduizend stemgerechtigden op de dag van de verkiezingen in Frankrijk, waar hun nationale team het EK speelt. IJsland verraste daar met een tweede plek - nog voor Portugal – en speelt nu in de achtste finales tegen Engeland. Om de EK-gangers toch naar de stembus te krijgen, besloot de ambassade op negen plekken in Frankrijk stemlokalen te openen.

    • Joost Pijpker