Opinie

    • Tahmina Akefi

Gedwongen trouwen is een beetje sterven

De gevolgen van uithuwelijking zijn desastreus. Vrouwen die uit zo’n gedwongen huwelijk weten te stappen, moeten anderen helpen, meent Tahmina Akefi.

De zomervakantie staat voor de deur – en dat is voor sommige meisjes het begin van een leven vol verdriet, pijn en (geestelijke) mishandeling.

Jaarlijks wordt een onbekend aantal meisjes vanuit Nederland uitgehuwelijkt. In het land van herkomst worden ze aan een neef of een kennis ‘gegeven’. Dat kan dramatisch aflopen – de voorbeelden liggen voor het oprapen

Waarom doen ouders dit dan? Vanwege de druk vanuit de gemeenschap. Ouders zijn bang dat hun kind ‘het verkeerde pad’ opgaat. Dat betekent dat ze verliefd wordt op de ‘verkeerde’ en verkeerd betekent een keuze die de familie en de gemeenschap niet bevalt. Je moet er niet aan denken dat jouw dochter met een Hollander of een andere nationaliteit thuiskomt! Om zich die ‘schande’ te besparen, en om hun dochter een ‘eervol’ leven te geven, worden meisjes uitgehuwelijkt.

Al jaren ga ik om een vrouw die op haar veertiende werd uitgehuwelijkt. Tot vijf jaar geleden dacht ik dat zij een van de gelukkigste vrouwen op de wereld was. Het duurde dan ook even voor ik kon geloven dat wat ze iedereen jarenlang voorhield, niets te maken had met de werkelijkheid. „Soms wil ik dood”, zegt mijn nu veertigjarige vriendin. „Het is dat ik kinderen heb. Want ik leef al jaren niet meer, ik overleef.”

Ze is vooral boos op haar moeder. „Zij had moeten weten hoe het is voor een vrouw om haar bed te moeten delen met een man van wie ze niet houdt. Het was haar beslissing om mij weg te geven.” Of haar moeder en vele andere moeders die hun kind uithuwelijken, dat beseffen, is de vraag. Zij zijn zelf immers ook uitgehuwelijkt.

Huwelijken die voortkomen uit liefde zijn in sommige landen net zo taboe en zeldzaam als uithuwelijking in Nederland. Trouwen omdat je verliefd bent, betekent dat je voor je huwelijk in contact bent geweest met een vreemde man. Dat is uit den boze.

Het huwelijk is meer een conventie. De vrouw zorgt voor nakomelingen en de man zorgt voor haar. Ouders van meisjes kijken meer naar de familie en het welzijn van de man dan naar de wensen van hun dochter. Die weet tenslotte niet wat goed of slecht voor haar is. Maar als een kind niet in staat is om te bepalen wat goed en slecht is, hoe kan ze dan wel oud genoeg zijn voor een huwelijk?

Ik nam mijn huwelijksfeest niet serieus”, zegt mijn vriendin. ‘Voor mij was het een spel zoals ik dat met mijn vriendinnen speelde: een witte sluier in het haar, lippen en wangen rood gekleurd, oogleden zwart of groen. Het enige verschil was dat er opeens een man naast me stond en in aanwezigheid van mijn familie mijn hand vasthield.” Ze diende hem te gehoorzamen.

Meisjes wordt geleerd om geduldig te zijn, niet te klagen en vooral niet te laten merken dat ze ongelukkig zijn. Dan kan de familie met opgeheven hoofd over straat.

Geluk in een huwelijk heeft ook een andere definitie. Is je man een alcoholist? Gebruikt hij drugs? Slaat hij je bont en blauw? (Een klap zo nu en dan mag best. Daar zul je vast om gevraagd hebben). Is het antwoord ontkennend, dan moet je het meer bij jezelf zoeken. Ben je wel een goede vrouw? Je hebt toch niet een oogje op iemand anders? Het is alsof familieleden geconditioneerd zijn om de vrouwen een schuldgevoel aan te praten indien hun wensen niet overeenkomen met wat vastgesteld en geaccepteerd is.

En die methode werkt. Mijn vriendin wil al jaren scheiden, maar zodra ze een poging doet om met haar man te praten, die haar evenals haar familie manipuleert, krijgt ze een enorm schuldgevoel. Dan vraagt ze zich af of ze wel goed bezig is.

Tijdens die momenten van twijfel praat ze haar familie na: „Mijn man is een goed mens, hij drinkt niet, hij zorgt goed voor mijn kinderen. Misschien ben ik wel ongelukkig als ik bij hem wegga.” Op de vraag of ze nù dan wel gelukkig is, antwoordt ze resoluut: „Natuurlijk niet!”

Op jonge leeftijd besef je niet wat een huwelijk precies inhoudt, meent mijn vriendin. Aanvankelijk is het soms zelfs spannend. Pas veel later begrijp je dat je er nooit mee akkoord had moeten gaan. Maar dan is het te laat. De vrouwen hebben dan zolang in angst geleefd dat ze het niet aandurven om anders te denken, om zelf beslissingen te nemen. Gevolg is dat deze vrouwen de rest van hun leven in gevangenschap doorbrengen. Ze leven niet, ze worden geleefd.

Er zijn uitzonderingen. Sommige vrouwen zijn wel uit zo’n huwelijk gestapt. Van hun ervaringen moeten we gebruik maken. Scholen moeten hen uitnodigen om voorlichting te geven. Een informatiefolder of een gesprek met een lerares die het zelf niet heeft meegemaakt, voldoet niet. Een slachtoffer daarentegen, weet niet alleen hoe meisjes gemanipuleerd en gedwongen worden om de eisen van de familie te respecteren, ze weet ook wat hun te wachten staat. Zij kan meisjes overtuigen om zich ondanks alles te verzetten tegen het besluit van hun familie.

Laatst hoorde ik de Surinaams-Nederlandse Oetra Gopal, wethouder in Hoogezand-Sappemeer, haar verhaal vertellen op een Rotterdams toneel. Het was alsof ik mijn vriendin hoorde praten. Dezelfde pijn, angst, twijfel en verdriet. Wat dat betreft is uithuwelijking net een oorlog: het maakt niet uit waar deze plaatsvindt, in welke tijd en wie het treft. De gevolgen zijn altijd desastreus.

    • Tahmina Akefi