Opinie

    • Marike Stellinga

En nu een lesje leren, experts

Oké, nu het daadwerkelijk is gebeurd, nu de Britten uit de Europese Unie willen stappen, nu de onzekerheid over de toekomst door de financiële markten giert, nu Europa en het Verenigd Koninkrijk een nieuwe relatie met elkaar moeten uitdokteren, kunnen we gaan meten. Nu kunnen we de waarschuwingen van al die beschimpte economische experts naast de werkelijkheid leggen.

Nu kunnen we precies uitzoeken hoe overdreven de voorspellingen van al die gerenommeerde economische instituten waren over de schadelijke economische gevolgen van een Brexit. Nu kunnen we zien of dit bangmakerij was van „deftige elites” of een intelligente schets van de onzekere gevolgen van een historisch besluit.

De ‘experts’ kregen ervan langs in de campagne voorafgaand het Britse referendum. Zelfs een lid van de Britse regering, Michael Gove, zei dat „mensen in dit land genoeg hebben van experts”. In een bitter commentaar („It is for me amongst the saddest of hours”) schreef Martin Wolf, de bekende economisch journalist van de Financial Times, vrijdag dat mensen als Gove die niets van experts moesten hebben, nu de experts nodig hebben. Om de gevolgen te pareren. Eerst en vooral op de markten.

Het is duidelijk dat experts – economen en instituten – een geloofwaardigheidsprobleem hebben. In deze krant schreven Jort Kelder, Thierry Baudet en Arno Wellens de inschattingen van Brexit-schade voor Nederland de grond in, gemaakt door de economen van het Centraal Planbureau. Volgens het drietal (dat een parlementaire enquête naar de euro wil) was de CPB-studie „een schokkend allegaartje onwetenschappelijke beweringen, cirkelverwijzingen en gissingen.”

Ik las een volkomen redelijk CPB-verslag dat nuchter, met slagen om de arm en zonder grootspraak de mogelijke gevolgen van een Brexit schetst, inschat. En ingaat op waarom hun schatting afwijkt van die van anderen. Een voorspelling in het rapport is dat de onzekerheid zal toenemen, niet fijn voor een economie. Kunnen we vaststellen dat die voorspelling voorlopig is uitgekomen? In de analyse werkt het CPB de gevolgen uit van een nieuw handelsverdrag volgens de regels van de Europese Economische Ruimte of de Wereldhandelsorganisatie, exact de oplossingen die Kelder cum suis zeggen te willen. Ach feiten.

Wat nu? Elke econoom, elk instituut dat een voorspelling over Brexit heeft gedaan moet nu de werkelijkheid van de komende maanden en jaren naast de voorspelling leggen. Leg precies uit wat wel klopte, wat niet, en hoe dat kwam. Evalueer keihard en eerlijk het verschil tussen werkelijkheid en voorspelling. Niet om je gelijk te halen maar wel om dit ‘expert’-verwijt frontaal bij de lurven te vatten. En om de economische wetenschap te verbeteren. Erken fouten.

Verwacht geen redelijkheid. De kans op een ‘Geert Wildersje’ is groot. Wilders zat in 2012 te glunderen aan de talkshowtafel van Knevel en Van den Brink dat het CPB zulke geweldige groeicijfers had geplakt op het PVV-verkiezingsprogramma. Hij had zijn belangrijkste voorstel – uit de euro stappen – echter niet door laten rekenen. Het CPB had zich eerder kritisch uitgelaten over een door de PVV bestelde studie over de gevolgen van uit de euro stappen. Experts zijn alleen nuttig als ze je uitkomen.

Kunnen dokters precies voorspellen? Nee. Hechten we waarde aan hun inschattingen? Ja. Waarom? Omdat zij er wat vanaf weten. Zijn ze onfeilbaar? Nee. Kunnen ze het mis hebben? Zijn ze soms te stellig? Ja. Maar is het bij een beslissing met medische gevolgen fijn om te weten wat zij vinden? Absoluut. Dat economen geen glazen bol hebben, maakt hun inschattingen niet waardeloos.

    • Marike Stellinga