Bezuinigen komt Russische regering even niet zo goed uit. Dus leent ze

Rusland moet zwaar bezuinigen. Met het oog op verkiezingen leent het Kremlin liever om te voldoen aan „sociale verplichtingen”.

Het zijn gevleugelde woorden geworden, maar Dmitri Medvedev zal er beslist niet de geschiedenis mee willen ingaan.

Tijdens zijn laatste bezoek aan de Krim werd de Russische premier ineens geconfronteerd met een gepensioneerde vrouw met een maandinkomen van 8.000 roebe l – net iets meer dan 100 euro. Baboesjka eiste opheldering. De regering had toch beloofd dat de pensioenen omhoog zouden gaan? „Er is gewoon geen geld nu”, zei Medvedev korzelig. „Houdt u taai. Een prettige dag nog.”

Het Russische internet wist wel raad met het onhandige optreden. Komiek Semjon Slepakov schreef er zelfs een liedje over: ‘Boodschap aan het volk’. Het werd een enorme hit op YouTube.

Maar Medvedev heeft gelijk: er is geen geld. Door de economische crisis (bijna 4 procent krimp vorig jaar) zijn de financiële reserves van de Russiche overheid in hoog tempo aan het verdampen. In het afgelopen decennium, toen de olieprijs door het dak ging, heeft Rusland twee spaarpotten aangelegd van in totaal 150 miljard dollar. Als het economisch tegenzit, wordt de reserve aangesproken. Op deze manier kwam Rusland redelijk ongeschonden door de financiële crisis van 2008. Nu lijkt de situatie ernstiger. Het ‘Reservefonds’ is bijna leeg, en ook het ‘Fonds voor Nationale Welstand’ (eigenlijk bedoeld voor investeringen in onder meer de infrastructuur) wordt nu aangesproken. En anders dan in 2008 lijkt de huidige recessie van langere duur. President Poetin mag dan spreken van „een stabiele groei” van 4 procent per jaar, economen voorzien een periode van langdurige stagnatie, zelfs als de olieprijs zich herstelt van de vrije val van 2014.

Heilige uitgaveposten

Eigenlijk zou de Russische regering dus moeten bezuinigen. Alleen: dat komt nu even niet zo goed uit. In september kiest Rusland een nieuw parlement. En in 2018 gaat Poetin op voor zijn vierde termijn – al heeft de Russische president nog steeds niet bevestigd dat hij een kandidaat is.

Verkiezingen in Rusland verlopen zelden eerlijk; de uitslag staat van tevoren vast. Toch staat er iets op spel. Na de frauduleus verlopen verkiezingen van 2011 en 2012 gingen honderdduizenden Moskovieten de straat op. Dat wil Poetin nu koste wat het kost voorkomen. En destijds was er geen economische crisis, zoals nu.

Het liefst zouden Poetin en Medvedev de pensioenen daarom verhogen. Maar zoals de premier al zei: daar is geen geld voor. En hoewel de regering allerlei bezuinigingsmaatregelen heeft opgesteld, is de ruimte om te manoeuvreren beperkt. Defensie, binnenlandse veiligheid en sociale uitgaven slokken 60 procent van de Russische begroting op. Alle drie zijn heilig. De modernisering van de Russische strijdkrachten gaat in sneltreinvaart door. En hoewel er geen geld is voor extraatjes, benadrukt Poetin telkens weer dat de Russische regering zal voldoen „aan haar sociale verplichtingen”.

En dus moet Rusland lenen.

Vorige week maakte minister van Financiën Anton Siloeanov bekend dat Rusland in het komende jaar staatsobligaties in roebels gaat uitgeven. Tijdens het Economische Forum in Sint Petersburg benadrukte Siloeanov dat de regering „zeer voorzichtig” te werk zal gaan: „De omvang van de leningen op de binnenlandse markt zal afhangen van de omvang van het verwachte tekort”, zei hij.

Schuldenval

Dat klonk allemaal heel verstandig. Maar Elvira Nabioellina, de voorzitter van de Russische Centrale Bank, waarschuwde meteen voor een ‘schuldenval’. „Staatsschuld betekent toekomstige belastingen”, zei de voormalige minister van Economie. En, met de ijzeren logica van de Nederlandse oud-minister van Financiën Gerrit Zalm: „Het moet allemaal worden terugbetaald.”

Russen bewaren slechte herinneringen aan de jaren negentig, toen de staatsschuld opliep tot ruim 90 procent van het bnp. Toen Rusland in 1998 in een diepe economische crisis belandde kon het niet meer aan zijn betalingsverplichtingen voldoen. Rusland devalueerde de roebel en ging ‘failliet’ – net als veel burgers met spaargeld op de bank.

Een jaar later benoemde toenmalig president Boris Jeltsin Vladimir Poetin tot premier. Nog een jaar later werd Poetin gekozen als president. Daarna steeg de olieprijs, en werd Poetin het symbool van stabiliteit en economische voorspoed. Die status zal de Russische president niet willen verspelen.

    • Steven Derix