Schots referendum “erg waarschijnlijk”. Zes vragen over het voornemen

De Schotse premier Nicola Sturgeon, leider van de Nationale Partij, heeft aan het begin van de middag op een persconferentie gezegd dat er mogelijk een Schotse referendum komt.

De Schotse premier Nicola Sturgeon noemt een Schots referendum "erg waarschijnlijk". Het land stemde voor een verblijf bij de Europese Unie. AFP PHOTO / Robert Perry

Het is “erg waarschijnlijk” dat er in Schotland opnieuw een referendum komt over onafhankelijkheid na een meerderheid van de Britten uit de EU wil.

Dat heeft de premier Nicola Sturgeon van Schotland, leider van de Schotse Nationale Partij, aan het begin van de middag gezegd op een persconferentie. Ze hield daarbij wel een aantal slagen om de arm: uiteindelijk staat het belang van Schotland voorop.

Hoe hard is die aankondiging?
Sturgeon onderstreepte een paar keer dat Schotland een eigen weg wil kiezen. Gezien de grote steun voor Blijven (62 procent stemde vóór), is het „democratische gezien onaanvaardbaar’’ dat Schotland nu tegen zijn wil uit de Europese Unie kan worden genomen. De optie van een nieuw referendum „ligt nu op de tafel’’. Het parlement zou daarover een besluit moeten nemen.

In 2014 hebben de Schotten toch tégen gestemd? 55 procent wilde geen onafhankelijkheid.
Surgeon suggereerde dat de Brexit alles verandert. Veel mensen stemden toen tegen in de veronderstelling dat het Verenigd Koninkrijk als geheel lid zou blijven van de Europese Gemeenschap. Ze vertelde vrijdagochtend al veel signalen te hebben gekregen dat een deel van de tegenstemmers uit 2014 in deze nieuwe situatie vóór zou gaan stemmen.

Zien de Schotten zich als zo anders?
Sturgeon onderstreepte de verschillen in van de campagne een paar keer. Schotland is een open samenleving die oog heeft voor „de voordelen van migratie’’. Als het doorgaat, komt dat referendum er dan in de periode van twee jaar dat Londen met Brussel over uittrede verandert? Sturgeon hield een paar slagen om de arm. Ze zei dat in die periode in ieder geval de voorbereidingen voor een tweede referendum worden getroffen.

Kan Schotland dat zelf besluiten?
Officieel niet. Het Britse parlement moet daar toestemming voor geven. Maar Sturgeon zei dat als het Schotse parlement daartoe besluit, het zeker gezien de veranderde omstandigheden moeilijk voor te stellen zou zijn dat het er dan niet zou komen.

Is het dan eigenlijk niet zeker dat er een nieuw referendum komt?
Het is nog maar de vraag of een meerderheid van de Schotten nu wel voor onafhankelijkheid is. Sturgeon trad in 2014 als leider van de Schotse Nationale Partij nadat de toenmalige partijleider Alex Salmond het referendum verloor. Zij heeft eerder duidelijk gemaakt dat ze geen tweede poging wil wagen als er niet een grote kans is dat ze dit keer wint.

Zou een onafhankelijk Schotland niet veel beter af zijn in de EU?
Economen verschillen daarover van mening. Ongeveer negentig procent van de buitenlandse handel gaat met Engeland. Als er een grens en valutaverschillen komen tussen Schotland en Engeland, zal die handel daaronder leiden. Bovendien zou Schotland dan sterk afhankelijk zijn van olie, en de lage olieprijs roept de vraag op of Schotland economisch wel goed op eigen benen kan staan.

    • Marc Leijendekker