EasyJet vliegt piloten in bij een staking. Mag dat?

EasyJet wilde piloten uit andere landen halen om ondanks een staking vanaf Schiphol te kunnen vliegen. De rechter moet nu oordelen.

Incheckbalies van easyJet. Foto Carl Court / AFP

De staking werd afgeblazen, maar het conflict duurt voort. Nederlandse piloten van easyJet zouden deze vrijdag 24 uur lang hun werk neerleggen, uit onvrede over moeizame cao-onderhandelingen. Op de valreep, donderdagavond om 22.00 uur, annuleerde vakbond VNV de staking. Bij nader inzien wil de bond wachten op de uitkomst van een kort geding dat deze vrijdag dient. Inzet van het kort geding: mag easyJet acties op Schiphol breken door de inzet van buitenlandse easyJet-piloten?

EasyJet, dat vorig jaar een snel groeiende basis opende op Schiphol, verwachtte ondanks de staking het volledige schema vanaf Amsterdam te kunnen uitvoeren. Net als bij de eerste staking op 14 juni zouden buitenlandse easyJet-piloten worden overgevlogen om het werk over te nemen. EasyJet kiest voor deze formulering: „We staan in ons recht om al het mogelijke te doen om de overlast voor onze passagiers te beperken.”

De Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers ziet dat anders. De inzet van ‘stakingsbrekers’ verhardt volgens de bond het cao-conflict en is onwettig. EasyJet heeft 28 bases in Europa, elk met een lokale cao. De VNV wil een oordeel van de rechter. Na de uitspraak maakt de bond nieuwe stappen bekend.

„Interessante vraag of easyJet dit mag doen, ik geloof niet dat hier jurisprudentie over is”, zegt Leonard Verburg, hoogleraar arbeidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. „Het gaat om de vraag in hoeverre een werkgever zijn activiteiten mag stroomlijnen om de schade door een staking te beperken. Ik zou raar opkijken als dat niet zou mogen. Een bedrijf mag werkwilligen binnen het bedrijf mobiliseren. Vergelijk het met een bedrijf met fabrieken in meerdere landen. Als in één fabriek wordt gestaakt, wordt de productie elders opgevoerd.”

Ook hoogleraar sociaal recht Barend Barentsen van de Universiteit Leiden „neigt naar het easyJet-standpunt”. Volgens hem telt onder meer de vraag of het ‘stakingswapen’ kracht behoudt. „Dat is het geval. Met alle vluchten plat is het effect het grootst, maar nu moest easyJet allerlei toeren uithalen. De VNV maakt het easyJet moeilijk en dus wordt het actiedoel bereikt.”

Beiden denken niet dat easyJet het ‘onderkruipersverbod’ uit artikel 10 van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs overtreedt. Verburg: „De buitenlandse piloten werken voor hetzelfde concern, het zijn geen uitzendkrachten. De vraag is hoe ruim de rechter het onderkruipersverbod interpreteert.”

Als easyJet in andere landen mensen moet inhuren om het werk van de naar Schiphol verplaatste piloten over te nemen, hebben ze wel een probleem, zegt Barentsen. „Dan loop je tegen de grenzen aan van artikel 6 van het Europees sociaal handvest, een hoeksteen van het stakingsrecht in Nederland.” EasyJet zal het wegvallen van piloten op andere Europese bases dus moeten opvangen met overwerk en ander lapwerk.

EasyJet vraagt zich af „welke politieke motieven” ten grondslag liggen aan de acties. Bedoeld wordt dat de door KLM gedomineerde VNV wellicht probeert het succes van een KLM-concurrent op Schiphol te saboteren. Onzin, zegt Joost van Doesburg van de VNV. „De Nederlandse easyJet-piloten krijgen te weinig. Als ze dezelfde arbeidsvoorwaarden hadden als de stakingsbrekers, zouden we geen actie voeren.”

    • Mark Duursma