EasyJet breekt staking. Mag dat?

EasyJet wilde piloten uit andere landen halen om ondanks een staking van Schiphol te kunnen vliegen. De rechter moet oordelen.

Incheckbalies van easyJet. Foto Carl Court / AFP

Op de valreep, donderdagavond om tien uur, blies vakbond VNV een voorgenomen staking af. De Nederlandse piloten van easyJet zouden deze vrijdag 24 uur lang hun werk neerleggen, na een eerdere actie op 14 juni. Zij eisen doorbetaling bij ziekte, een betere pensioenregeling en meer rust tussen vluchten.

EasyJet, dat vorig jaar een snel groeiende basis opende op Schiphol, verwachtte ondanks de staking het volledige schema vanaf Amsterdam te kunnen uitvoeren. Net als bij de eerste staking zouden buitenlandse easyJet-piloten overgevlogen worden om het werk over te nemen. EasyJet koos zelf voor deze formulering: „We staan in ons recht om al het mogelijke te doen om de overlast voor onze passagiers te beperken.”

De Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) ziet dat anders. De inzet van ‘stakingsbrekers’ verhardt volgens de bond het cao-conflict en is onwettig. EasyJet heeft 28 bases in Europa, elk met een lokale cao. De VNV wil een oordeel van de rechter, vrijdagmiddag dient een kort geding in Haarlem. De bond koos er op het laatste moment voor de staking uit te stellen tot na het het oordeel van de rechter.

„Interessante vraag of easyJet dit mag doen, ik geloof niet dat hier jurisprudentie over is”, zegt Leonard Verburg, hoogleraar arbeidsrecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen. „Het gaat om de vraag in hoeverre een werkgever zijn activiteiten mag stroomlijnen om de schade door een staking te beperken. Ik zou raar opkijken als dat niet zou mogen. Een bedrijf mag werkwilligen binnen het bedrijf mobiliseren. Vergelijk het met een bedrijf met fabrieken in meerdere landen. Als er in één fabriek wordt gestaakt, zal de productie elders worden opgevoerd.”

Afwijkend is de mobiliteit van de luchtvaart, normaal kan personeel niet zo makkelijk worden verplaatst.

Ook Barend Barentsen, hoogleraar sociaal recht aan de Universiteit Leiden, „neigt naar het easyJet-standpunt”. Volgens Barentsen telt onder meer de vraag of het ‘stakingswapen’ kracht behoudt. „Dat is het geval. Met alle vluchten plat is het effect het grootst, maar nu moet easyJet allerlei toeren uithalen. De VNV maakt het easyJet moeilijk en dus wordt het actiedoel bereikt.”

Beide deskundigen denken niet dat easyJet het ‘onderkruipersverbod’ uit artikel 10 van de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs overtreedt. Verburg: „De buitenlandse piloten werken voor hetzelfde concern, het zijn geen uitzendkrachten. De vraag is hoe ruim de rechter het onderkruipersverbod interpreteert.”

Als easyJet elders mensen moet inhuren om het werk van de naar Schiphol verplaatste piloten over te nemen, hebben ze wel een probleem, zegt Barentsen. „Dan loop je tegen de grenzen aan van artikel 6 van het Europees sociaal handvest, een hoeksteen van het stakingsrecht in Nederland.” EasyJet zal het wegvallen van piloten op andere Europese bases dus moeten opvangen.

Intussen vraagt easyJet zich in een verklaring af „welke politieke motieven” ten grondslag liggen aan de VNV-acties. Bedoeld wordt dat de door KLM gedomineerde VNV wellicht probeert het succes van een KLM-concurrent op Schiphol te saboteren.

Onzin, zegt Joost van Doesburg van de VNV. „De Nederlandse piloten van easyJet krijgen te weinig. Als ze dezelfde arbeidsvoorwaarden zouden hebben als de stakingsbrekers, zou er geen staking zijn.”

    • Mark Duursma