Opinie

    • Hans Beerekamp

De spannendste verkiezingsnacht ooit

Om 4.40u. (plaatselijke tijd) maakte David Dimbleby bekend dat volgens de BBC de beslissing gevallen was. Op geen enkele manier kon het kamp Blijven nog meer stemmen halen dan het kamp Vertrekken.

Veteraan Dimbleby (77), die al in 1975 het vorige referendum over Europese samenwerking verslagen had, leidde vastberaden maar met humor op BBC One de spannendste verkiezingsnacht die ik ooit op televisie heb meegemaakt, vol verrassende en dramatische wendingen.

De Britse televisiekijker is geen verkiezing gewend waarbij elke stem even zwaar meetelt, dus werd die noviteit voortdurend benadrukt. De telegenieke race om ieder district moest in dit geval plaats maken voor andere vormen die elke afzonderlijke uitslag betekenis geven. Daar was een ingenieus en briljant grafisch vormgegeven systeem voor bedacht.

Het Verenigd Koninkrijk was voor deze gelegenheid opgedeeld in 382 kiesgebieden van zeer diverse omvang: van Gibraltar of de Scilly-eilanden tot heel Birmingham. Copresentator Jeremy Vine liep door een virtueel decor waarin alle gebieden in volgorde waren geplaatst van de kans dat ze voor (blauw) of tegen een Brexit (geel) zouden stemmen, op basis van een zestal voorspellende eigenschappen: percentage hoogopgeleiden, bejaarden, stemmen voor UKIP enz. Aan de ene kant Boston, Lincolnshire, aan de andere het pro-Europese Gibraltar, Oxford en Edinburgh. Bij elke uitslag werd vergeleken of het werkelijke percentage afweek van wat je op grond van de Vine-waaier verwacht had mogen worden.

Toen bleek dat de pro-EU-stem in Newcastle lang niet zo hoog was als verwacht en in Sunderland al helemaal niet, begonnen de zweetdruppels op sommige voorhoofden zichtbaar te worden. Vooral economisch commentator Kamal Ahmed maakte indruk met zijn live-verslag van het in de loop van de nacht instorten van het pond sterling: drie procent, nee zes, tien, het is nu een verticale lijn!

De verliezende politici (een forse meerderheid in het Lagerhuis) hielden niet op te zeggen dat dit een serieuze wake-up call was. Dit woord van de nacht was vooral een eufemisme, want waarschuwingen waren er toch al ruimschoots eerder geweest.

Desondanks was de stemming op de beurzen en bij de wedkantoren tot een à twee uur na het sluiten van de stembureaus volledig overtuigd van de verwachting dat het Britse volk uiteindelijk toch eieren voor zijn geld zou kiezen. Dat bleek niet het geval, met uitzondering van de meeste bewoners van Schotland, Noord-Ierland, Londen en andere grote steden.

De tweedeling lijkt erg op die in de rest van Europa en de wereld. Aan de ene kant de winnaars van de globalisering, aan de andere kant het vergeten proletariaat in de provincie, dat economisch heel weinig meer te verliezen heeft. Dat heeft zijn buik vol van experts en van elke rationele overweging.

Nieuwsuur sprak in Rochdale, ooit modelstad, een jonge vrouw die een pen had meegenomen naar het stembureau. Dat was beter dan een potlood, want dat kunnen ze uitgummen. Dat had ze gelezen op internet.

    • Hans Beerekamp