De Russen zijn blij: ‘Brexit speelt VS en Europa uit elkaar’

In Rusland wordt verheugd gereageerd op het Britse vertrek uit de EU.

„Ik denk dat Nederland en Frankrijk de volgende zullen zijn.”

Foto AFP

„Het enige land dat belang heeft bij een vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU is Rusland”, zo zei de Britse minister van Buitenlandse Zaken Philip Hammond onlangs: „Dat geeft te denken.”

Donderdagavond, het tellen van de stemmen was nog maar nauwelijks begonnen, kwam al de eerste Russische analyse. Konstantin Kosatsjov, voorzitter van de commissie voor Buitenlandse Zaken van de Russische Senaat, wilde nog geen definitieve conclusies trekken. „Maar het feit dat vóór en tégen EU-lidmaatschap nek-aan-nek liggen in een van de grootste en belangrijkste landen van het EU-blok betekent dat de EU gefaald heeft in haar belangrijkste opdracht: transparantie en draagvlak onder de bevolking.”

Kosatsjov hield zich daarmee keurig aan de officiële lijn van het Kremlin. In de afgelopen weken heeft Moskou meewarig gereageerd op opmerkingen als die van minister Hammond. „Rusland krijgt altijd overal de schuld van”, zo klaagde Maria Zacharova, woordvoerder van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken.

„Wij hebben niets te maken met een Brexit. Wij hebben daar geen belang bij.”

Andere Russen slaagden er minder goed in om hun blijdschap te verbergen. Communist Gennadi Zjoeganov – een van de ‘oppositieleiders’ in de Doema die nauw optrekt met het Kremlin – liet vrijdag weten „tevreden” te zijn met de uitslag van het Britse referendum.

„Ik denk dat Nederland en Frankrijk de volgende zullen zijn. En Italië is ook ongelukkig.”

Het Poetin-regime heeft alle belang bij verdeeldheid in Europa. Hoewel de Europese sancties tegen Rusland volgens de laatste berichten met nog een een half jaar zullen worden verlengd, gaan er steeds meer stemmen op om de sancties te verzachten. Nu Groot-Brittannië uit de EU stapt, verliest het anti-Russische kamp (Polen, de Baltische Staten) een belangrijke bondgenoot en winnen Ruslands ‘vrienden’ (Griekenland, Hongarije, Italië) aan invloed. Een serieuze krachtmeting tussen beide kampen komt in december, als de sancties opnieuw moeten worden besproken. Ook Duitsland lijkt te gaan schuiven.

En er zijn diepere, strategische overwegingen. De Russische buitenlandse politiek is gebaseerd op het principe dat de VS en Europa uit elkaar moeten worden gespeeld. President Poetin cultiveerde daarom zijn ‘vriendschap’ met de voormalige bondskanselier Schröder, en met de voormalige Italiaanse premier Berlusconi. Vorige week gaf Sarkozy acte de présence op het jaarlijkse economische forum in Sint Petersburg.

Het pleidooi van de Franse ex-president om Ruslands ‘contra-sancties’ op te schorten als gebaar van goede wil aan de EU werd door Moskou beleefd weggewuifd, maar Sarkozy’s optreden werd breed uitgemeten in de Russische pers. De door het Kremlin gecontroleerde media informeren de Russische burgers al maanden over enorme problemen rond de vluchtelingencrisis, de opkomst van extreem-rechts, en het Nederlandse referendum over het associatieverdrag met Oekraïne. Europa, zo is de boodschap aan de Russische burgers, staat op springen – nog even volhouden.

„De Brexit en de EU-crisis zijn propagandawinst voor Rusland”, zegt Sergej Medvedev tegen de BBC, hoogleraar aan de prestigieuze Economische Hogeschool in Moskou. Volgens Medvedev gaat het Kremlin uit van een simpel denkschema: Brexit = een verzwakt Europa = een sterker Rusland. „Moskou gaat uit van het principe ‘wie pakt wie’”, aldus Medvedev.

„Men denkt niet na over het feit dat de EU één van de grootste handelspartners is, over visavrije grenzen en over het feit dat het Russische zakenleven meer kosten zal moeten gaan maken.”

Zelfs de Russische werkgevers denken daar niet aan. Boris Titov is het hoofd van de ‘presidentiële raad voor de bescherming van ondernemers’, en zal bij de verkiezingen in september naar alle waarschijnlijkheid zijn intrede maken in de Doema – een nieuwe, ‘liberale’ vleugel in het Russische parlement.

„Het is gelukt, the UK is out!”, juichte Titov vrijdagochtend op zijn Facebookpagina. „Het belangrijkste gevolg op lange termijn is dat Europa wordt losgerukt van de Angelsaksen. Dit betekent niet Britse onafhankeljkheid van Europa, maar vooral Europese onafhankelijkheid van de VS.”

    • Steven Derix