De Britten willen uit de Europese Unie

Nigel Farage, de leider van het eurosceptische UKIP, viert de uitslag van het Brexit-referendum in London, Foto Stefan Rousseau / AP

Rond half vijf vanochtend lokale tijd, was er geen andere conclusie meer mogelijk. Steden die Blijven hadden moeten stemmen, deden dat niet. De opkomst in pro-Blijven-gebieden als Londen en Schotland was te laag om het hele Verenigd Koninkrijk in de EU te houden.

De Britten hebben historie geschreven. Ze herroepen de beslissing die zij zelf maakten in 1973 door lid te worden van de Europese gemeenschap. Hun stap vandaag zal onvermijdelijk de roep in andere lidstaten vergroten om ook een referendum. De Britten hebben hiermee ook hun land onherroepelijk veranderd. Duidelijk is dat velen van hen de schouders ophaalden bij de economische waarschuwingen van premier David Cameron en de zijnen. De belofte dat Brexit ,,de macht” zou doen terugkeren bij de Britten zelf, en dat Brexit een oplossing zou zijn voor immigratie, klonk aantrekkelijker.

Grote vraag is nu welke koers het Verenigd Koninkrijk kiest. Wordt het Kanaal een slotgracht, en wordt de ophaalbrug opgehaald? In het pro-Brexit-kamp bestaat grote verdeeldheid. Sommige eurosceptici zijn libertaire internationalisten, die geloven dat in een geglobaliseerde wereld de toekomst ligt in vrijhandel. Maar wat in de afgelopen maanden duidelijk werd, is dat de kiezer juist eist dat de grenzen dicht gaan. Brexit is voor velen een keuze voor minder globalisering, minder openheid en vooral minder immigratie.

Het is een keuze die gedreven wordt door Engels nationalisme, en Welshe onzekerheid. Wie de kaart vanochtend bekijkt, ziet dat Schotland vóór Blijven stemde. In absolute aantallen is die winst alleen minder aanzienlijk dan de nationalisten nodig hebben om hun eis voor een nieuw onafhankelijkheidsreferendum kracht bij te zetten. Noord-Ierland stemde volgens oude breuklijnen: nationalisten – zij die één Ierland willen – kozen voor Europa, en daarmee voor de zachte grens die er nu tussen de Ierse Republiek in het zuiden en het Verenigd Koninkrijk ligt. Dat zal nu een harde grens worden met paspoortcontroles, want het wordt de buitengrens van de EU. Sinn Féin waarschuwde vanochtend voor ,,enorme gevolgen”. De vrees bestaat dat de toch al fragiele vrede in gevaar komt.

Want de unionisten – zij die bij het Verenigd Koninkrijk willen blijven – stemden voor Brexit. Parodoxaal genoeg daarmee juist voor een Verenigd Koninkrijk dat constitutioneel, politiek en economisch een onzekere toekomst tegemoet gaat. Het onmiddellijk gevolg vanochtend van de Britse keuze was dat het pond sterling daalde tot het laagste niveau in dertig jaar. Nadat de BBC een winnaar had uitroepen, daalde de koers tot 1,34 dollar.

    • Titia Ketelaar