Opinie

    • Peter van Dalen
    • Gert-Jan Segers

Brexit betekent dat EU heeft gefaald Zes tips

Dit referendum zorgde er niet alleen voor dat het VK in twee kampen uiteenviel. Ook de EU is verdeelder dan ooit, menen Peter van Dalen en Gert-Jan Segers. „Herstel de machtsbalans.”

Illustratie Marian Kamensky

Het ene kamp bestaat uit voorstanders van een politieke unie. Zij geloven dat verdere overdracht van soevereiniteit alle weeffouten van de Europese integratie herstelt. Het andere kamp herbergt eurosceptici die samenwerking afwijzen en de vruchten ervan miskennen.

Er loopt nu een breuklijn dwars door Europa. Een breuklijn die verlammend werkt en de aandacht afleidt van het werkelijke probleem, namelijk dat de resultaten van Europa op de grote thema’s te klein zijn en de inzet op kleine thema’s te groot. Dit negeren is geen optie.

De ChristenUnie heeft altijd gepleit voor Europese samenwerking. Deze samenwerking was op veel punten een zegen voor het continent. Het bracht ons vrede, veiligheid en welvaart. Maar de ChristenUnie heeft ook altijd gepleit voor beperkingen aan deze samenwerking.

Europa slaagt er namelijk niet in om de grote problemen waar juist een Europese aanpak vereist is, effectief aan te pakken: de vluchtelingencrisis, het klimaat. Door gebrek aan solidariteit én daadkracht werd de EU vleugellam. De afgelopen jaren lag de nadruk op verdere integratie van de eurozone en moesten lidstaten steeds meer soevereiniteit inleveren om de Europese munt te redden. Maar alle nieuwe begrotingsafspraken ten spijt, komen landen als Frankrijk er nog steeds mee weg als ze zich niet aan de regels houden. Dit maakt de EU ongeloofwaardig. Ook kreeg de integratie van de lidstaten die sinds 2004 toetraden te weinig aandacht. Anti-Europese sentimenten konden er wortel schieten.

Op andere punten sloeg de samenwerking juist door. Waarom bemoeit Europa zich met abortuswetgeving, gezondheid op het werk, de inrichting van universitaire studies of met gastronomisch toerisme? Dat kunnen lidstaten prima zelf regelen!

Het is nu relevanter dan ooit om te kiezen voor Europese samenwerking, maar wel in een begrensde vorm. Dit gaat niet om een simpele voor- of tegenstem, dit vraagt om principiële keuzes. Ook onze kinderen en kleinkinderen moeten de vruchten van die samenwerking kunnen plukken. Tegelijk zijn alle 28 lidstaten uniek, dit mag gevoeld worden in de cultuur van een land. Grenzen stellen dus: samenwerking met landen die fundamentele vrijheden zoals godsdienstvrijheid aan hun laars lappen, moeten we niet eens willen bespreken.

Zes suggesties voor een Europa dat wél kan werken

1 Voor alles moet de idee van een politieke unie worden losgelaten. De Brexit-discussie liet zien dat een ‘ever closer union’ hét recept is voor verwijdering, verdeeldheid en argwaan. Laten we nu zoeken naar wat ons werkelijk bindt en ons richten op versterking van de bestaande samenwerking binnen de EU-28.

2 Herstel de machtsbalans binnen Europa. De Europese Commissie kreeg steeds meer macht ten opzichte van de lidstaten. De Commissie moet zich vooral richten op problemen waar een EU-aanpak toegevoegde waarde heeft. Andere onderwerpen moeten bij lidstaten blijven. Leg de verdeling van bevoegdheden tussen lidstaten en EU vast in een Kompetenzkatalog die wordt toegevoegd aan een nieuw Europees verdrag.

3Op basis van deze Kompetenzkatalog moet ook de Europese begroting worden aangepast. Liever een kleinere, flexibelere begroting die kan inspelen op uitdagingen waar een Europese aanpak vereist is. En stop de discussie over Europese belastingen als nieuwe inkomstenbron. Belastingen zijn en blijven een soevereine competentie van lidstaten.

4Bestaande afspraken binnen de EU, bijvoorbeeld begrotingsafspraken, moeten worden gehandhaafd, in plaats van dat er telkens nieuwe afspraken komen. Dit versterkt het vertrouwen in de daadkracht van de EU. Landen die zich niet aan de regels houden, mogen hier niet meer mee wegkomen. Nee is nee!

5Landen als Turkije die consequent fundamentele vrijheden, zoals de vrijheid van godsdienst en meningsuiting, aan hun laars lappen, kunnen geen lid worden. Laten we dus stoppen met onderhandelen over toetreding!

6Tot slot: vergroot de betrokkenheid van burgers bij Europese besluitvorming. Al jaren wordt er gepraat over meer democratische legitimiteit, maar dit leidde vooral tot getouwtrek tussen de nationale parlementen en het Europees Parlement. Wat ons betreft krijgt de burger via nationale parlementen een grotere stem in Europa.

    • Peter van Dalen
    • Gert-Jan Segers