Afgedankte éénkindpolitie roert zich

Miljoenen Chinese ambtenaren dwongen abortussen af om het éénkindbeleid. Nu willen ze ander werk – en vergeving.

Een verpleegkundige is bezig baby’s te verzorgen op de kraamafdeling van een ziekenhuis in Lanzhou in de provincie Gansu. Foto Pei qiang / Hollandse Hoogte

Opmerkelijk oproer onder de meest gehate functionarissen van de Communistische Partij van China: de 500.000 voltijdse en 8,5 miljoen deeltijdse kameraden die miljoenen vrouwen tot abortussen hebben gedwongen in het kader van de inmiddels hervormde ‘eenkindpolitiek’.

„Ons werk was heel zwaar, want we waren niet geliefd, we moesten van dorp naar dorp om de uitvoering van de familieplanningswet te controleren”, vertelt voormalig familieplanningsambtenaar Li Gejun (56) in de Anhuise hoofdstad Hefei. „Nu worden wij afgedankt, in de steek gelaten en hebben we geen inkomen meer.”

Hij en 233 van zijn collega’s in deze Centraal-Chinese metropool hebben onlangs gedemonstreerd voor het hoofdkantoor van het provinciale Bureau voor Gezondheidszorg en Familieplanning. Nu zij overbodig zijn geworden door de afschaffing van het beleid dat elk gezin maar een kind mag hebben, willen ze royaal gecompenseerd worden – of minstens ander werk aangeboden krijgen.

Honderden ex-collega’s ondernamen vergelijkbare protestacties in de zuidelijke provincie Guangdong, hetcentraal gelegen Hubei en Hunan, en Hebei in het noorden. De media ontvangen dagelijks open klaagbrieven van deze voormalige ambtenaren van de regionale familieplanningscommissies. Ook op Weibo, het Chinese Twitter, wordt stevig gemopperd over de wijze waarop zij zijn afgedankt.

De klaagzangen van de trouwe kameraden die het verafschuwde eenkindbeleid moesten afdwingen zijn opmerkelijk en worden tot nu toe nog niet gecensureerd. „Deze loyale mensen worden op de vuilnishoop gegooid”, schreef de Global Times, de tabloid onder de partijkranten, woensdag. Blijkbaar vindt een stroming binnen de Communistische Partij van China hun klachten terecht. Via de media wordt deze boodschap doorgegeven aan de hoogste leiders.

Er zijn geen exacte cijfers, maar de meeste familieplanningsambtenaren zijn zonder veel omhaal ontslagen door de provinciale en stedelijke overheden die verantwoordelijk zijn voor het beleid. Sociale regelingen, die doorgaans bestaan uit enkele maanden salaris, zijn inmiddels uitgewerkt. Daarom zwelt het protest nu aan. De gelukkigen onder hen worden ingezet om in afgelegen dorpen het nieuwe beleid te prediken, onder het motto dat het goed is voor China als gezinnen twee kinderen nemen.

Voor de afgedankte functionarissen is niet alleen het wegvallen van hun salaris een gemis, ook de extra inkomsten van het innen van de boetes zijn zij kwijt. Gezinnen die de familieplanningswet overtraden door twee kinderen te nemen, moesten een ‘sociale onderhoudspremie’ betalen – een eufemisme voor boetes die konden oplopen tot duizenden euro’s, afhankelijk van het familie-inkomen. Ambtenaren mochten bij wijze van bonus en aanmoediging hun best doen een deel van deze premie in eigen zak te steken. Dat deel van hun inkomen werd door henzelf beschouwd als een soort gevarengeld. In sommige provincies leidde deze bonusregeling tot heksenjachten op zwangere vrouwen en op hun werkende echtgenoten.

Li Gejun wil niet vertellen hoeveel vrouwen hij tot een vaak late abortus heeft gedwongen, maar wel dat zijn werk „zwaar” (xinku) was omdat hij en zijn teams altijd werden uitgescholden en soms bekogeld door dorpelingen met stenen. Collega’s van hem raakten zwaargewond omdat zij werden beschoten of met explosieven werden bestookt.

Op sympathie van de bevolking kunnen de kameraden niet rekenen. „Voor iedere Chinese familie zijn deze ambtenaren kwade geesten, die voor de komende duizend jaar verdoemd moeten worden en ik persoonlijk zal hen nooit vergiffenis schenken”, aldus Laojuishu2014 op Weibo. „Jullie waren onmenselijk, jullie straf is terecht”, voegde Wobenchukuangren2016 daar woensdag aan toe.

De klagende ambtenaren krijgen van Weibo-gebruiker Wendaogewudaolao het volgende verwijt: „Het getuigt al van humaniteit dat jullie niet zwaar gestraft worden voor wat jullie hebben gedaan en nu gaan jullie protesteren voor jullie rechten? Kijk naar jullie met babybloed besmeurde handen. Ieder van jullie heeft duizenden baby’s gedood. Hoe kunnen jullie ’s nachts slapen?”

Li Genju, nog steeds loyaal, zegt nauwelijks wroeging te hebben: „Er zijn ontzettend veel Chinezen. Het was noodzakelijk beleid om ons arme land welvarend te maken en iedereen een beetje rijker. Dat is gelukt.” Of de eenkindpolitiek werkelijk veel effect heeft gehad is onderwerp van debat onder demografen, maar feit is dat talloze families opgelucht zijn dat zij de fanatieke eenkindpolitie niet meer hoeven te vrezen.

Li laat via een WeChat-bericht dagen na het gesprek weten dat hij zich heeft ingeschreven om omgeschoold te worden tot onderwijzer. Hij wil gaan werken in de dorpen in de bergen van Anhui. Misschien voelt hij toch de drang iets goed te maken.

    • Oscar Garschagen