Verbaal wapengekletter aan Europa’s oostgrens

De Russische president Poetin voelt zich uitgedaagd door de geplande opbouw van NAVO-troepen aan zijn grens. „Mijn land moet gevechtsklaar zijn.”

„Ik zie geen andere optie: ik moet onze militaire paraatheid verhogen.” Met die waarschuwing reageert de Russische president Poetin op een grote oefening van de NAVO in Oost-Europa, dichtbij de Russische grens. „Agressief”, noemt Poetin het NAVO-optreden waarbij door 31.000 westerse militairen de afgelopen weken een denkbeeldige Russische inval in NAVO-land Polen werd geënsceneerd. Mocht het ooit gebeuren, dan wil de NAVO klaarstaan, is de boodschap.

Polen, gastland van de NAVO-top op 8 juli aanstaande, is samen met de Baltische landen pleitbezorger van permanente NAVO-troepenopbouw in Oost-Europa. Na de Russische inname van de Oekraïense Krim in 2014 willen die landen grotere bescherming aan hun oostgrens tegen de Russen. Op de NAVO-top wordt een besluit genomen over de stationering van een multinationale troepenmacht in Oost-Europa van 4.000 soldaten. Niet ‘permanent’, zoals de Oost-Europeanen willen, maar ‘op rotatiebasis’.

De NAVO „provoceert”, vindt Moskou. Maar bij de NAVO noemen diplomaten en militairen de NAVO-plannen „volkomen legitiem”, als antwoord op Ruslands annexatie van de Krim en de aanhoudende Russische militaire bemoeienis in Oost-Oekraïne. Tegenover deze oefeningen staan recente Russische oefeningen dichtbij de Baltische grens waaraan „ruim 80.000 Russische soldaten” meedoen, aldus bronnen bij de NAVO. Dat Poetin de NAVO nu „provocatief en agressief” gedrag verwijt noemen zij „voorspelbare Russische propaganda” waarmee Moskou verdeeldheid binnen de NAVO wil zaaien.

De NAVO beticht Moskou ervan zich niet te houden aan bestaande afspraken over het aankondigen van hun grote militaire oefeningen. Poetin zegt hierover „juist graag met de NAVO te willen praten”, maar volgens hem wordt daar niet op gereageerd. „In plaats daarvan is de NAVO zijn acties dichtbij onze grens aan het opvoeren”, zei Poetin woensdag in het Russische parlement de Doema. „Onder deze omstandigheden moet ons land gevechtsklaar zijn.”

Het blijft voorlopig bij harde woorden over en weer, maar „die oorlogszuchtige taal” houdt een groot risico in, zegt de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Frank-Walter Steinmeier. Die toonde zich zondag, in een interview met Bild am Sonntag, kritisch over de oefening in Oost-Europa. „Wat we niet moeten doen, is door luid wapengekletter de temperatuur aan de grens weer opvoeren”, aldus Steinmeier. „Wie gelooft dat een symbolische tankparade aan de oostgrens van het bondgenootschap meer veiligheid geeft, heeft het mis.” Steinmeier vindt dat de NAVO een „starre afschrikkingspolitiek” voert tegen Rusland. Hij pleit voor meer dialoog.

„Zeer onverstandig en fout”, zegt de Amerikaanse generaal James Jones, ex-NAVO-commandant, over Steinmeiers oproep. In The Guardian pleitte hij samen met voormalig Amerikaans NAVO-ambassadeur Nicholas Burns voor permanente aanwezigheid van troepen in Oost-Europa. Burns, nu adviseur van presidentskandidaat Hillary Clinton: „Alleen zo kunnen we Rusland laten zien dat we de collectieve verdediging serieus nemen.”

Tijdens de NAVO-top op 8 juli staat voorlopig een inzet ‘op rotatiebasis’ op de agenda. De voorgenomen vier bataljons – in totaal 4.000 militairen – zullen worden geleid door het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Canada en de VS.

    • Tijn Sadée