Theatermaker Ivo van Hove op 1 in NRC Cultuur Top 100

2015 was het jaar dat hij uitgroeide tot internationale ster. Volgens de jury is hij Nederlands invloedrijkste cultuurmaker.

Foto HH Karoly Effenberger

Ivo van Hove, de artistiek directeur van Toneelgroep Amsterdam, was in 2015 internationaal de invloedrijkste Nederlandse cultuurmaker. Dat heeft de jury van de tweede NRC Cultuur Top 100 bepaald.

Tien juryleden uit binnen- en buitenland verkozen Van Hove, die het afgelopen jaar als toneel- en operaregisseur internationaal triomfen vierde, boven architect Rem Koolhaas, vorig jaar de winnaar, en boven beeldend kunstenaar Marlene Dumas.

Van Hove (1958) is een Vlaming die al sinds 1990 in Nederland werkt, eerst als artistiek leider van Het Zuidelijk Toneel in Eindhoven, en de laatste vijftien jaar als directeur van Toneelgroep Amsterdam.

In een vraaggesprek vandaag in NRC zegt hij: „Op cultureel vlak voel ik mij een Nederlander. In mijn carrière heb ik, na een beginstukje in België, de grote stappen in Nederland kunnen zetten. Daar ben ik heel dankbaar voor.”

In de NRC Cultuur Top 100 van vorig jaar stond Ivo van Hove op de vijfde plaats. 2015 was het jaar dat hij uitgroeide tot een internationale ster. Hij regisseerde toneelvoorstellingen in Londen en Parijs en werkte in New York aan drie producties, waaronder de door David Bowie geschreven musical Lazarus. Voor de Broadway-productie A view from the bridge kreeg hij onlangs twee Tony Awards, de belangrijkste Amerikaanse toneelprijzen.

Met zestien cultuurmakers is klassieke muziek opnieuw de discipline met de meeste vertegenwoordigers. Maar vergeleken met de Top 100 van vorig jaar zijn de drie D’s (dans, dance en design) minder prominent vertegenwoordigd.

Opvallende trend is de opkomst van de vrouwelijke cultuurmakers. Werd de toptien vorig jaar nog door mannen gedomineerd en was modeontwerper Iris van Herpen op de tiende plek de eerste vrouw, dit jaar staan drie vrouwen in de top van de lijst: naast Dumas ook de ontwerpers Irma Boom en Hella Jongerius. In de toptwintig is de emancipatie bijna gerealiseerd: zeven vrouwen tegen negen mannen (en verder musea, het Concertgebouworkest en een architectenbureau).

Cees de Graaff, directeur van DutchCulture, de organisatie die culturele samenwerkingen tussen Nederland en de rest van de wereld stimuleert, noemt het grotere vrouwelijke aandeel in de lijst „een prettige ontwikkeling die recht doet aan de feitelijke situatie”. Ook in bestuurlijke kunstkringen is het glazen plafond voor vrouwen aan het verdwijnen, aldus De Graaff.

Culturele minderheden zijn nog wel ondervertegenwoordigd. De Cultuur Top 100 is nog steeds opvallend ‘wit’. Dj Afrojack heeft een Surinaamse vader, beeldend kunstenaar Fiona Tan een Chinees-Indonesische vader. Verder dragen culturele minderheden in het buitenland nog nauwelijks bij aan het beeld van Nederland Cultuurland.

Uit een onlangs gepubliceerd overheidsrapport blijkt dat de afgelopen jaren fors is bezuinigd op het internationale cultuurbeleid. Wat de impact daarvan voor de cultuurexport is, is nog niet onderzocht. Buurlanden als Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk bezuinigen niet op internationale culturele samenwerking.