De verdachte transacties van de prijsstuntende notarissen

Faillissementsfraude Vorige week pakte de FIOD drie (kandidaat-)notarissen op. Zij zouden betrokken zijn bij fraude bij zo’n honderd faillissementen.

Honderd euro kreeg Driss Salmi (43) uit Weert ervoor. Niet veel, maar hij zat in 2013 in de problemen en had het geld hard nodig. Het was een klusje van niets, en het bedrijf zou maar twee weken op zijn naam blijven staan.

Op het parkeerterrein van budget-notaris Anotaris in Bunnik kreeg Salmi van zijn „zogenaamde vrienden” de contanten in de hand gedrukt. Daarmee moest hij de notaris betalen voor de aandelenoverdracht. Zijn vrienden gingen niet mee het zuinig ingerichte notariskantoor aan de rand van Bunnik in.

Toen Salmi tien minuten later weer naar buiten kwam, met de papieren en een kwitantie van Anotaris in de hand, stond de firma Klein Afval Nederland op zijn naam. En weldra ook een Audi Quattro. En twee heftrucks. En een forse lening bij ABN Amro en diverse telefoonabonnementen. Allemaal ongevraagd. Het faillissement van Klein Afval Nederland dat er op volgde leverde Salmi een berg incasso’s en schulden op. En „slapeloze nachten”. „Ik heb de afgelopen jaren de hel gezien,” zegt hij vanuit het huis van zijn moeder.

Vorige week pakte opsporingsdienst FIOD drie (kandidaat-)notarissen op. Ze worden verdacht van betrokkenheid bij fraude in zo’n honderd faillissementen. De notarissen blijven twee weken langer vastzitten, net als twee andere betrokkenen, zegt een woordvoerder van het Openbaar Ministerie (OM).

Het gaat, blijkt uit onderzoek van NRC, in ieder geval om Job B., eigenaar van prijsstunter Anotaris in Bunnik en om ‘rijdende notaris’ Robert B. uit Amstelveen Westwijk, van het kantoor SBS Legal.

Budgetnotarissen

Beide mannen – de één is notaris, de ander kandidaat – zijn vorige week door de notariële tuchtrechter geschorst, op verzoek van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB). De identiteit van een derde geschorste kandidaat-notaris, van een ander kantoor, is niet bekend.

Notarissen zijn ondernemers met een publieke taak. Zij moeten zorgen dat onroerendgoedtransacties, erfenissen en aandelenoverdrachten netjes verlopen en nauwkeurig worden vastgelegd. In 1999 zijn de prijzen voor hun diensten vrijgegeven, waarna allerlei prijsstunters de markt betraden. Budgetnotarissen liggen geregeld onder vuur, omdat zij te weinig tijd zouden nemen voor onderzoek van klanten en transacties.

‘Rijdende notaris’ Robert B. – „zomer, herfst, winter en lente, all seasons at your service!” – kreeg eerder dezelfde kritiek. Hij werd in het voorjaar van 2015 twee weken geschorst door de KNB, omdat hij aktes zonder degelijk onderzoek liet passeren, optrad als notaris voor een stichting waar hij ook bestuurder was en grote bedragen uitbetaalde via zijn derdegeldenrekening, zonder dat de papieren op orde waren. Zijn compagnon van SBS Legal zegt desondanks dat hij „het volste vertrouwen” in zijn kantoorgenoot heeft.

Operationeel manager Niek Kusters van Anotaris weigert elk commentaar. Het kantoor komt voor in diverse dossiers waarbij omstreden aandelentransacties zijn gedaan, zo blijkt uit faillissementsverslagen. Daarbij werden noodlijdende bedrijven op naam gezet van ‘katvangers’ – gelukszoekers die tegen een vergoeding bereid waren een bedrijf over te nemen, dat kort daarna failliet ging.

Het OM schatte de schade van faillissementsfraude vorig jaar op 1,3 miljard euro

Op die manier konden de oude eigenaren hun schulden wegwerken, en de nieuwe eigenaren op naam van de katvanger leningen aangaan en dure spullen aanschaffen. Het bedrijf ging vervolgens failliet, waarna de curator op de moeilijk bereikbare katvanger stuitte. Die kwam in de problemen, had geen boekhouding of nam de telefoon simpelweg niet op, waarna het faillissement „bij gebrek aan baten” werd opgegeven.

De maatschappelijke schade van faillissementsfraude is groot. Het OM schatte vorig jaar de schade – kosten van het UWV, gemiste belastinginkomsten – op 1,3 miljard euro. Een kwart tot een derde van alle faillissementen zou frauduleus zijn, de pakkans bijna nihil. De opgepakte notarissen worden verdacht van betrokkenheid bij dit soort constructies.

De oprichter en vorige eigenaar van Anotaris en van het Rotterdamse 010Notaris, Thomas Langerwerf, werd in het verleden vaker in verband gebracht met verdachte transacties. Langerwerf stopte in 2013 als notaris en is nu eigenaar van strandtent More-itz in de Biesbosch. „Ik heb Anotaris zes jaar geleden verkocht”, zegt hij. Hij wil niets kwijt over deze zaak, behalve dat bij dit soort fraudezaken de echte criminelen „níét in de bak zitten”.

Driss Salmi is nog wel eens terug gereden naar Anotaris in Bunnik, om verhaal te halen. De notaris „speelde mooi weer” en zei dat hij niets voor Driss kon doen. De verantwoordelijkheid lag bij zijn vrienden, vond de notaris. „Als je het mij vraagt speelde hij gewoon met ze onder één hoedje”, zegt Salmi. „Een echte notaris doet zoiets niet.”

    • Merijn Rengers
    • Carola Houtekamer