De Russen willen gaan teleporteren

Rusland is al koploper op het gebied van wapens en ruimtevaart, nu wil het land daar teleportatie aan toevoegen.

Kremlinbeer teleporteert zak geld van Rusland (boven) naar Panama. Foto Twitter

Het was serieus nieuws, op de voorpagina van een respectabel dagblad. Rusland, zo meldde de zakenkrant Kommersant woensdag, investeert vele miljarden roebels in de ontwikkeling van teleportatie.

Eigenlijk lijkt dat verdacht veel op sciencefiction, en Russen maakten er dan ook de hele dag grappen over op Facebook en Twitter. Daardoor zou je haast vergeten dat het onderzoek naar teleportatie deel uitmaakt van een bloedserieus project, dat Rusland moet omvormen tot een technologische wereldspeler en Moskou minder afhankelijk moet maken van het Westen.

Woensdag, zo meldde Kommersant, vergaderde een speciale werkgroep onder leiding van vicepremier Arkadi Dvorkovitsj. Alleen al in de komende twee jaar wordt in het kader van het zogeheten Nationale Technologische Initiatief 10,8 miljard roebel (ongeveer 148 miljoen euro) uitgegeven.

Megasnelle quantumcomputer

De ambities zijn groot, zo blijkt uit de plannen die Kommersant heeft ingezien. De roadmap voor 2035 voorziet in een aantal spectaculaire projecten, zoals Safenet, een „volledig veilig” internet op basis van quantuminformatica.

Dit – nog grotendeels theoretische – kennisveld gaat uit van de principes van de quantummechanica, waarin deeltjes zich in meerdere toestanden tegelijk kunnen bevinden. Een quantumbit kan ‘1’ en ‘0’ tegelijk zijn – een fenomeen dat in theorie megasnelle quantumcomputers mogelijk maakt.

Volgens de quantumtheorie kunnen twee deeltjes, ook als ze op grote afstand van elkaar zijn, zich in een ‘verstrengelde’ toestand bevinden: als het éne deeltje naar links ‘draait’, ‘draait’ het andere deeltje altijd naar rechts.

En het eigenaardige is – quantummechanica gaat in tegen onze menselijke logica – dat deze toestand pas ontstaat als je de ‘spin’ van een deeltje meet. Wie een ‘linkse’ spin meet van een deeltje, weet dat het andere, verstrengelde deeltje, hoe ver weg ook, rechtsom draait.

Bent u er nog?

Westerse pornosites onbereikbaar

De meeste wetenschappers snappen ook niet precies hoe het werkt. Maar feit is dat ‘quantumverstrengeling’ in principe een hypersnel internet mogelijk maakt, dat bovendien niet kan worden gehackt, want als je niet weet hoe de informatieoverdracht plaatsvindt, kun je er natuurlijk ook niet op inbreken. Het principe van verstrengelde deeltjes maakt trouwens ook in theorie teleportatie mogelijk. In de Verenigde Staten is er al onderzoek naar gedaan.

Een serieuze zaak dus, dat Nationaal Technologisch Initiatief. En in principe valt het alleen maar toe te juichen dat Moskou geld steekt in fundamenteel wetenschappelijk onderzoek: Rusland is nu alleen koploper op het gebied van wapens en ruimtevaart.

Maar er is ook een politieke agenda. Het Kremlin maakt zich al langer zorgen over de kwetsbaarheid van Rusland in de globale netwerksamenleving die de wereld is geworden. Het Kremlin is daarom al enige tijd bezig met maatregelen die het Russische internet moeten afschermen van het world wide web. Het enige zichtbare resultaat daarvan tot nu toe is dat veel westerse pornosites onbereikbaar zijn geworden vanaf het Runet.

Het Kremlin wil ook autonomer worden in het internationale betalingsverkeer. En sinds enige tijd is er een alternatief voor de creditcards zoals Visa en Mastercard waarmee Russen in de winkel afrekenen. Maar ook voor een ‘grootmacht’ als Rusland is het niet eenvoudig om helemaal alleen een betaalsysteem op te zetten. ‘Mir’ is nog uiterst kwetsbaar voor hackers, zo maakte de Russische Centrale Bank deze maand bekend.

    • Steven Derix