‘Cultuur Top 100 moet meer smeltkroes zijn’

Zangeres Michelle David (49), jurylid voor de top-100, mist culturele diversiteit in de top-100. „Waar zijn de hiphoppers, streetdancers en spoken word-dichters? Er ontbreekt een hele lifestyle.”

Michelle David

Zangeres Michelle David voelt zich thuis in Nederland. De Amerikaanse, opgeleid aan de beroemde School of Performing Arts in New York (de school uit Fame), streek hier in de jaren negentig definitief neer nadat ze aanvankelijk voor één musical naar Nederland was gekomen.

Ze woont met haar man en kinderen in de buurt van Amsterdam. Momenteel toert ze door het land met drie leden van Beans & Fatback, de formatie waarmee ze twee albums opnam, The Gospel Sessions Vol. 1 & 2. Voor de culturele top-100 zat ze in de jury. Ze was „verbaasd” over het gebrek aan diversiteit op de lijst, toen ze die onder ogen kreeg. „Er stonden veel mensen op die ik kende, maar ook een heleboel die ik niet kende. Ik heb alle namen nageplozen op internet: video’s bekeken, artikelen gelezen. Wat ik geweldig vind, is dat er zoveel mensen onder de 30 op de lijst staan, en ook veel vrouwen. Maar diversiteit, in termen van culturele achtergronden of huidskleuren? Nee, dat zag ik er niet in terug. En daar was ik erg verbaasd over.”

Zijn alle genres wel evenwichtig vertegenwoordigd op de lijst?

„Het is een heel ‘aristocratische’ lijst, die wordt aangevoerd door de traditionele genres als klassieke muziek, toneel en beeldende kunst. Er ontbreken een heleboel genres. Waar zijn de hiphoppers, streetdancers en spoken word-dichters? Dat is een hele lifestyle die hier mist, en die over de hele wereld succesvol is. Die genres worden overigens vaak ondergebracht in het hokje ‘urban’ en daarmee weggezet als lage of onvolwaardige cultuur. Wat ik ook mis op de lijst zijn de vertegenwoordigers van multimediacultuur. De deejays staan er wel op, veejays niet.”

Hoe verklaart u het gebrek aan culturele diversiteit in de top-100?

„Ik kreeg het verzoek om zelf 25 mensen te noemen die niet op de lijst stonden. Dat viel me nog niet mee. Ik stuitte op het probleem dat deze culturele top-100 een lijst is van Nederlandse kunstenaars die internationaal succesvol zijn. En dat geldt niet voor alle mensen die in mijn hoofd opkwamen. Dat criterium stoorde me. Zo vielen er een heleboel mensen af die wel megasterren zijn in Nederland. Hoe definiëren we succes eigenlijk? Het zette me aan het denken over mijn eigen succes. Is wat ik doe het niet waard om op zo’n lijst te staan?”

‘Nederlanders vinden succes in Nederland kennelijk niet genoeg’: jurylid NRC Cultuur Top 100, zangeres Michelle David

Hoe definieert u succes?

„Ik herinner me dat een prominente Nederlandse tv-presentator mij een keer interviewde. Hij vroeg waarom ik als Amerikaanse in Nederland was gebleven. Het was me duidelijk dat hij dacht dat ik het niet had gered in Amerika. Ik heb hem netjes uitgelegd dat ik in 1994 naar Nederland ben gekomen om in een musical te spelen. Daar kwam telkens nieuw werk uit voort, waardoor ik uiteindelijk ben gebleven. Ik ben er zeker van dat ik in Amerika even succesvol zou zijn, maar het lot heeft mij hier gebracht. Kennelijk vinden Nederlanders succes in Nederland niet genoeg.”

Waarom is er binnen traditionele genres, zoals klassieke muziek en toneel, zo weinig diversiteit?

„Ik denk dat het te maken heeft met geld en sociale status of je wel of niet in je jeugd kennismaakt met de meer klassieke genres. Het voelt als het verschil tussen de ‘haves’ en de ‘have-nots’. Dat is een sfeer die zelden inclusief is. Ik denk dat alle kinderen op de basisschool dezelfde culturele educatie zouden moeten krijgen. Dat zorgt ervoor dat alle kinderen, ongeacht hun achtergrond, het gereedschap krijgen om deze cultuuruitingen te waarderen.”

Heeft u zelf in Nederland barrières gevoeld tijdens uw loopbaan, omdat u een donkere huidskleur hebt?

„Nee, ikzelf nooit. Ik had altijd het gevoel dat iedereen dezelfde kansen kreeg, dat mijn huidskleur er niets toe deed. Ik werd zo gedreven door mijn eigen passie, dat ik geen obstakels zag, alleen kansen. Maar ik ben ook niet weer totaal blind voor het feit dat het in verschillende sectoren van de maatschappij nog ontbreekt aan diversiteit. Dat werd me bijvoorbeeld weer eens duidelijk toen mijn jongste dochter op een dag langs de tv-kanalen zapte en tegen me zei: „Mam, het lijkt wel alsof wij helemaal niet bestaan.” Ik hoefde niet te vragen wat ze bedoelde, ik begreep het meteen. Ik was even zo uit het veld geslagen dat ik niet direct kon antwoorden. Maar uiteindelijk antwoordde ik: „Laat dát jouw missie zijn.”

Hoe kan de culturele sector een betere afspiegeling worden van de bevolking?

„Zoals ik al eerder zei: je moet jong beginnen. Er moeten meer culturele programma’s komen voor kinderen, niet alleen op elitescholen maar op alle scholen. Dat moet niet als luxe worden gezien, maar als noodzaak. Daarnaast moet de top van de culturele sector zichzelf heropvoeden: stropdas af, overhemd los, ga naar buiten en kijk wat er gebeurt in niet-traditionele culturele genres. Wees niet bang, zie al die nieuwe cultuur niet als een bedreiging, maar als een verrijking. Dankzij deze top-100 heb ik nu zelf ook een hele lijst met namen uit de traditionele genres waar ik absoluut naar wil gaan kijken. Het zou mooi zijn als de top-100 de komende jaren een smeltkroes van cultuur wordt.”

    • Claudia Kammer