Bewijzen van fraude leidden niet tot grondig onderzoek

Eurocommissarissen hadden al veel eerder kunnen weten dat fabrikanten frauderen met de uitstoot van dieselauto’s.

Wist Europa nou eigenlijk al van het schandaal met de uitstoot van dieselauto’s? Het is een van de vragen die een speciale onderzoekscommissie van het Europees Parlement dit jaar moet beantwoorden.

De commissie is opgetuigd na het dieselschandaal bij Volkswagen en moet onder meer uitzoeken hoe dit schandaal heeft kunnen gebeuren onder Europees toezicht.

Deze week bleek dat verantwoordelijke eurocommissarissen al veel eerder hadden kunnen weten dat fabrikanten frauderen met de uitstoot van dieselauto’s. Als ze tenminste hadden geluisterd naar waarschuwingen en degelijk onderzoek hadden besteld.

Down to Earth, het ‘groene platform’ van Milieudefensie, vroeg EU-documenten op met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur. Daaruit blijken drie momenten waarop de Europese Commissie al duidelijk gewaarschuwd is. Iets wat ambtenaren en (oud-)eurocommissarissen stellig ontkenden toen ze eerder dit jaar werden gehoord door de parlementaire onderzoekscommissie.

2010: Het Joint Research Center (JRC), het onderzoeksinstituut van de Europese Commissie meldt dat het een auto gevonden heeft die „extreem veel” NOx, stikstofoxiden, uitstoot bij lage temperaturen. Is hier sprake van een defeat strategy bij lage temperaturen, vraagt de dienst zich af. Het JRC kreeg nooit de opdracht het uit te zoeken. Afgelopen maanden zijn wel sterke aanwijzingen gevonden dat diverse fabrikanten hun technieken die uitlaatgas schoonmaken uitschakelen bij lage temperaturen.

2013: Het Europese ministerie van milieu doet een studie naar luchtvervuiling. Daarin staat dat er „toenemend bewijs van illegale praktijken” is, zoals het uitzetten van schoonmaaksystemen om de rijprestaties te verbeteren. Eurocommissaris Janez Potocnik van Milieu dringt er bij zijn collega Antonio Tajani van Industrie op aan dat uitstoot van auto’s moet worden onderzocht. Lidstaten kunnen immers niet aan hun normen voor schone lucht voldoen. Ook Potocnik denkt aan fraude. „Er bestaan wijdverbreide zorgen dat de prestaties worden aangepast om te voldoen aan de eisen van de testcyclus”, citeert Down to Earth uit een briefwisseling.

2014: het milieu-ministerie herhaalt die vraag in het jaar erop. Karl Falkenberg is dan eurocommissaris. Het ministerie van Industrie moet actie ondernemen op de praktijk dat sommige fabrikanten hun systemen uitschakelen bij lage temperaturen of als het voertuig extra vermogen nodig heeft, zegt hij. Daniel Calleja Crespo is inmiddels eurocommissaris van Industrie. Tegen de onderzoekscommissie zei Crespo in april nog dat hij niet zag dat er gefraudeerd werd. Verrassend genoeg is Crespo nu aan de slag als hoge ambtenaar bij het milieudepartement.

Europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks zit in de parlementaire onderzoekscommissie. Hij vindt de bevindingen onthullend. „We krijgen steeds harder dat de Commissie echt bewust signalen heeft genegeerd. Ambtenaren richtten zich volledig op betere tests en gingen niet in op verzoeken om mogelijk illegale software te onderzoeken. En wat je niet zoekt, vind je ook niet.”

    • Carola Houtekamer