Kamer: geen geld meer voor ‘zetelrovers’

Advies Werkgroep wil ontmoedigen dat Kamerleden zich afsplitsen.

Eenpitters Henk Krol (50Plus) en oud-PVV'er Roland van Vliet tijdens een debat in de Tweede Kamer. Foto ANP / Martijn Beekman

Tweede Kamerleden die zich afsplitsen van hun fractie zouden in de toekomst geen geld meer moeten krijgen om medewerkers in te huren. Ook zou hun spreektijd tijdens debatten gehalveerd moeten worden. Dat bepleit een werkgroep van Kamerleden onder leiding van Roelof Bisschop (SGP) in een rapport dat deze woensdag is verschenen.

Het advies is niet unaniem. De afgesplitste fracties, in de commissie vertegenwoordigd door Kamerlid Norbert Klein (ex-50Plus) steunen de voorstellen niet. Ook D66 keert zich tegen het volledig schrappen van personele ondersteuning. Kamerlid Henk Krol (50Plus) vindt juist dat de voorstellen niet ver genoeg gaan: hij wil dat afsplitsingen wettelijk onmogelijk gemaakt worden.

In de Tweede Kamer bestaat al langer grote irritatie over het fenomeen ‘zetelroof’. Deze kabinetsperiode splitsten zeven Kamerleden zich af, waardoor het parlement nu zestien fracties telt. Zo verlieten Louis Bontes en Joram van Klaveren de PVV en begonnen PvdA’ers Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk hun eigen fractie. Ze namen allemaal de zetels van hun voormalige partijen mee. Dat is mogelijk omdat Kamerleden in Nederland een individueel mandaat hebben, ook al zijn ze niet op eigen kracht in het parlement gekomen maar via een kandidatenlijst.

Werkgroep bepleit ontmoedigingsbeleid

De werkgroep-Bisschop wil niets veranderen aan de grondwettelijke positie van parlementariërs, die in Nederland ‘zonder last’ gekozen worden. In plaats daarvan adviseert hij tussentijds afgesplitste Kamerleden in het Reglement van Orde voortaan niet meer aan te duiden als ‘fractie’ maar als ‘groep’. Zo’n ‘groep’ krijgt vervolgens geen geld meer om inhoudelijk medewerkers of voorlichters in te huren. Dat zou tussentijdse afscheidingen moeten ontmoedigen: zonder personele ondersteuning is het voor Kamerleden vrijwel onmogelijk hun werk te doen. Het staat afgesplitste fracties volgens de werkgroep wel vrij om personeel in te huren dat uit eigen zak betaald wordt.

Op dit moment hebben afgesplitste Kamerleden naast hun salaris nog recht op een vaste vergoeding van 165.000 euro per jaar, die wordt weggehaald bij de oude fractie. Ook hebben ze recht op een zogenaamde fractievoorzitterstoelage van enkele duizenden euro’s. In Kamerdebatten hebben afsplitsers vaak evenveel spreektijd als gewone fracties. Onder de nieuwe regels mogen de fracties die door de afsplitsers verlaten zijn, de vaste vergoeding houden. Voor afgesplitste fracties vervalt bovendien de fractievoorzitterstoelage.

Hoewel deze ingreep grote gevolgen heeft voor Kamerleden die zich in de toekomst afscheiden, is er geen wetswijziging voor nodig – een proces dat jaren duurt. Een aanpassing van het Reglement van Orde volstaat. De werkgroep-Bisschop wil niet het recht inperken van afsplitsers op lidmaatschap van vaste Kamercommissies en het stellen van mondelinge en schriftelijke vragen.

Lees ook: De wereld van de eenpitters, ons verhaal van februari vorig jaar over hoe de eenmansfracties in de Tweede Kamer opereren.

‘Strafexpeditie tegen afsplitsingen’

Afgescheiden Kamerfracties keren zich tegen het advies van Bisschop. Norbert Klein, die namens de afgesplitste Kamerleden in de werkgroep zat, zegt dat de voorstellen neerkomen op „een strafexpeditie tegen afsplitsingen”. Volgens Klein zal de inperking van financiële ondersteuning ervoor zorgen dat Kamerleden „marionetten van een partij” worden. „Nu is er nog een tegenwicht: als fractieleiders zich als dictators opstellen, lopen ze het risico dat Kamerleden uit de fractie stappen.”

Ook D66 steunt de aanbevelingen niet volledig. Kamerlid Fatma Koser Kaya vindt dat afgesplitste Kamerleden een vergoeding moeten krijgen om „één medewerker” te kunnen aannemen. De PVV, zelf ooit begonnen als een afsplitsing van de VVD, onderschrijft het advies wél volledig.

De nieuwe regels zouden moeten ingaan na de Tweede Kamerverkiezingen van maart 2017.

    • Thijs Niemantsverdriet