Zwarte, blote borsten

Racisme in de Keukenhof – je kijkt er niet meer van op, Zwarte Piet is zo langzamerhand overal, als we de antiracisten mogen geloven. Ik heb de Keukenhof altijd eerder met toeristische truttigheid geassocieerd, wat terecht bleek toen ik er zeven jaar geleden voor het eerst was.

Toen stond dat nu omstreden beeld De dromen van vrouwen er nog niet. Stel dat het er wél had gestaan – zou ik dan beseft hebben dat ook de Keukenhof een broeinest van racisme was geworden? Of zou het me niet zijn opgevallen omdat ik zelf ook een kwalijk voorbeeld ben van iemand met onbewuste racistische vooroordelen?

Twitter avatar trouw Trouw Is het beeld in Keukenhof racistisch en seksistisch? https://t.co/eOFPL4yll3 https://t.co/0sX7w9tY0F

Ik kijk nu even naar dit opvallende beeld van kunstenares Paz Sanz, zoals het gisteren bij een artikel in Trouw stond afgedrukt. Een goed geschapen zwarte vrouw – zo’n vrouw die vroeger nog ongestraft negerin werd genoemd – zit naakt met geloken ogen op een verhoging. Ze straalt zelfbewustheid en een zenachtig opgaan in zichzelf en haar omgeving uit.

Zeer fout, vinden ze bij New Urban Collective, een studenten- en jongerenplatform voor diversiteit. „De combinatie van dat onderwerp [de Keukenhof is dit jaar aan de Gouden Eeuw gewijd] en het beeld is een belediging voor zwarte vrouwen als ik”, zegt Jessica de Abreu. „Ook de manier waarop ermee wordt omgegaan is disrespectvol. Het symboliseert het koloniale beeld dat Europeanen lange tijd van de Afrikaanse vrouw hebben gehad.”

Paz Sanz is danig geschrokken van deze reactie. Ze maakt al twintig jaar dergelijke beelden en heeft louter positieve reacties gehad. „Ik word afgekraakt”, zegt ze in Trouw, „en dat raakt me omdat ik op een positieve manier de kracht van de pure, prachtige Afrikaanse vrouw wil tonen.”

Met een schok besefte ik dat ik geen haar beter was dan Paz Sanz. Had ik in mijn vorige huis niet jarenlang een reproductie aan de muur van een door Rubens geschilderd zwart mannenhoofd? Afkomstig uit de Gouden Eeuw, die eeuw van de slavernij. Goed, het was geen naakte man, maar misschien was het wel een slaaf, en slaven mag je van de antiracistische activisten alleen schilderen als je hun ketens erbij doet. Wat overigens ook Rembrandt verzuimd heeft op zijn Twee moren.

De zwarte vrouw van Sanz heeft tot overmaat van ramp ook nog mooie, grote borsten. „Het werk is niet alleen racistisch, maar ook seksistisch”, zegt De Abreu daarover. Zou het? Betekent dit dat élk kunstwerk waarop de vrouwelijke borst openlijk getoond wordt, verboden moet worden? Dan zijn we nog wel even bezig.

De dogmatische verbetenheid van zulke actievoerders neigt naar een calvinistisch soort preutsheid. Het is een vorm van politiek-morele correctheid die kan leiden tot het verbieden van bepaalde kunstuitingen, zoals je in totalitair geregeerde landen vaker ziet. De volgende stap is naar de boekverbrandingen en de beeldenstormen.

Het vervelende is dat zulke antiracistische muggenzifterij het zicht beneemt op het reëel bestaande probleem van het racisme, ook in een land als Nederland. Antropoloog Gloria Wekker heeft over dat thema onlangs verstandige dingen gezegd in Vrij Nederland. „Er is racisme maar wie het benoemt kan pek en veren verwachten.”

De antiracisten van University of Colour en New Urban Collective bieden de racisten van extreem-rechts het perfecte alibi om door te gaan met hun haatzaaierij.

    • Frits Abrahams