Opinie

    • Menno Tamminga

Wat wil China?Kopen of hacken?

Een getalenteerde tekstschrijver kan er straks een spannende serie van maken. Het plot dat zich de afgelopen dagen ontvouwde ziet er tot nu toe zo uit: een Duits-Nederlands defensiebedrijf wordt jarenlang gehackt. Chinese digitale inbrekers worden als verdachten genoemd. De defensieleverancier laat onderzoek naar het binnendringen uitvoeren door een Nederlands bedrijf van hoog aangeschreven specialisten. Dát bedrijf is op zijn beurt recentelijk in buitenlandse handen gekomen. En díe overname zou een onderzoek hebben uitgelokt naar de vraag of hún nieuwe eigendomsverhoudingen schadelijk zijn voor de nationale veiligheid.

De Chinese hack gebeurde bij defensiebedrijf Rheinmetall en zou in 2012 zijn begonnen, meldde de Volkskrant afgelopen week. Het onderzoek naar de hacks is uitgevoerd door Fox-It. Dat bedrijf is vorig jaar gekocht door een beursgenoteerde Britse firma. Het onderzoeksradioprogramma Argos koppelde die overname van Fox-It aan een wetenschappelijk onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie: zijn de staatsgeheimen die Fox-It in zijn dagelijkse werk tegenkomt nog wel veilig met die Britse eigenaar?

En in dezelfde week van het nieuws van de Chinese hack kocht een Chinees investeerdersconsortium voor 2,75 miljard dollar de ‘bulkchips’-divisie van NXP in Nijmegen. NXP, ooit een divisie van Philips, is een multinational met beursnotering in New York en hoofdkantoor in Eindhoven. En over díé overname liet het ministerie van Economische Zaken aan Het Financieele Dagblad weten dat er geen nationale veiligheidsbelangen in het geding zijn. Gaat u allen rustig slapen. Of toch niet?

De bescherming van vitale bedrijven is Nederlandse politici en beleidsmakers opgedrongen. Opgedrongen door structurele wijzigingen in de wereld om ons heen, waarin particuliere bedrijfsbelangen en staatsbelangen samenvallen. China is zo’n land.

Nederland heeft de grootste mogelijke moeite om in die nieuwe wereld positie te kiezen. Nederland kent traditioneel maar één belang: vrijhandel, een open investeringsklimaat voor buitenlandse bedrijven en investeerders en een afkeer van protectionisme. Dat is te Frans. Maar, ja, zoals toenmalig minister Ivo Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) twee jaar geleden aan de Tweede Kamer schreef: „De geopolitieke context van de wereldeconomie wordt complexer en risicovoller.” Een kenmerkend risico: hoe zit het straks met onze energiezekerheid als (de opvolger van) Poetin de gaskraan afknijpt?

En over complexiteit gesproken: hoe moet je als overheid reageren als een wat schimmige Chinese verzekeraar genaamd Anbang maar liefst 1,35 miljard euro extra kapitaal wil steken in verzekeraar Vivat (voorheen Reaal) die toen nog in staatsbezit was? En zelf juist géén extra kapitaal in Vivat wil steken? Nederland zei ‘ja graag’ tegen Anbang. Minder dan een maand geleden ging het in de VS andersom: een Amerikaanse toezichthouder wilde voor de goedkeuring van een overname informatie van Anbang over diens reilen en zeilen. Daarop staakten de Chinezen subiet hun overnamepoging.

Twee jaar geleden heeft minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) na de mislukte overname van KPN door een Mexicaanse ondernemer wetgeving aangekondigd om vitale nationale economische belangen effectiever te beschermen. Sindsdien zijn defensieleverancier Stork en kabelbedrijf Ziggo aan buitenlandse kopers verkocht. Nu de NXP chips. Zo ingewikkeld kan het maken van regels voor economische veiligheid niet zijn, want de halve wereld heeft zulke regels. Nu wij nog.

    • Menno Tamminga