Uw polis houdt u in de gaten

De verzekeraar waakt over u. Na Achmea brengt nu ook de ANWB een polis op de markt waarbij cliënten een kastje in de auto krijgen dat het rijgedrag volgt. Hoe riskanter dat gedrag, hoe hoger de premie, en hoe bedachtzamer de rijstijl hoe lager het premiebedrag.

Dit voorbeeld van het gebruik van big data in de verzekeringsbranche is niet het enige dat denkbaar is. Er zijn al heel wat verzekeringsvormen op de markt die rekening houden met vertoond gedrag. De no-claim korting is daar een voorbeeld van. Maar een polis op basis van verwacht gedrag is een flinke stap verder.

Dat klanten die bereid zijn zich te laten monitoren minder betalen, kan gezien worden als een voordeel voor hen die meedoen, maar als een nadeel voor hen die weigeren: zij betalen een hogere premie. Los van het feit dat privacy op deze manier te koop is voor hen die het willen of kunnen betalen, is hier sprake van een principiële kwestie.

Veel maatregelen of initiatieven op dit gebied lijken, of kunnen worden verkocht, als relatief onschuldige verschijnselen als zij op zichzelf staan. Maar koppeling van bestanden, een leidend idee achter big data, kan combinaties opleveren die heel wat minder onschadelijk zijn.

Niet alleen via een speciaal kastje kan worden gevolgd wat iemand doet of waar hij of zij is. Dat kan ook via bijvoorbeeld een mobiele telefoon. Moet bijvoorbeeld het vaak rijden of verblijven in bepaalde postcodegebieden straks ook worden beloond of bestraft? Zal de klant dan ook daadwerkelijk op de hoogte zijn dat dit gebeurt? Er is niet veel fantasie nodig om surfgedrag, koopgedrag en andere activiteiten aan dit rijtje toe te voegen.

Uiteindelijk dreigt een samenleving waarin het individu zijn vrijheid deels opgeeft aan de eisen van de commercie of daar via zijn gedrag op anticipeert. Dat klinkt wellicht overbezorgd, maar is dat niet. Bij big data geldt tot nader order het adagium dat ‘wat gebruikt kan worden, gebruikt zal worden’ en ‘wat bewaard kan worden, bewaard zal worden’.

Toezicht is het juiste antwoord. Maar dat toezicht is onderbemand, en vaak niet in staat de razendsnelle ontwikkelingen bij te houden. Voor initiatieven als de autoverzekering zou dan ook tot nader order een ‘nee, tenzij’ moeten gelden, in plaats van een ‘ja, mits’.

Voor de gebruiker van de nieuwe generatie van diensten geldt al langere tijd het motto dat, als iets gratis is, hij niet de klant is maar het product. Dat gaat ook op voor een verzekeringspolis waarvoor de privacy grotendeels wordt afgestaan.