Interview Monique van der Sandt was Humberto Tan op zijn best

Het is bijna een vast nummer in de talkshows op de late avond: nabestaanden die worden geïnterviewd. RTL Late Night pakte het anders aan.

Het is bijna een vast nummer in de talkshows op de late avond: de nabestaanden van een verkeers- of misdaadslachtoffer, die zich komen beklagen over een te lage straf voor de veroordeelde dader.

Je begrijpt hun verdriet en tot op zekere hoogte hun woede. Tegelijkertijd snap je dat de aandacht en publiciteit nooit genoeg compensatie kunnen bieden. Het stemt veelal ongemakkelijk als spektakelstuk voor een gretig knikkend publiek, te midden van het overige amusement.

Wat gisteren in RTL Late Night gebeurde was van een andere orde. Om te beginnen is Monique van der Sandt niet de moeder van een doodgereden kleuter, maar van de 38-jarige Rémon W. die achter het stuur zat. De kern van haar verhaal was dat hij een psychopaat is, die nooit vrijgelaten had mogen worden uit voorarrest.

Er kwam wel degelijk emotie bij te pas, maar Van der Sandt wist heel goed wat ze deed. Zelf werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg had ze haar zoon zien wegglijden na verschillende psychosen. Zijn ogen waren leeg, hij had geen geweten meer. Hij had vaak genoeg gezegd dat hij dood wilde, en ze wist dat hij dan zeker mensen mee zou nemen. De auto die hij van zijn psycholoog stal werd het moordwapen.

De politie was op de hoogte en zette daarom de achtervolging niet in. Ook de reclassering had geadviseerd tegen vrijlating. Monique had iedereen gewaarschuwd dat het wel eens heel slecht zou kunnen aflopen. Maar de rechter oordeelde anders, namelijk dat het recht van verdachte om zijn proces in vrijheid af te wachten zwaarder moest wegen.

Humberto Tan is in dit soort gesprekken vaak op zijn best. Wat was er aan de hand, waarom luisterde niemand naar Monique? Gebrek aan eigenaarschap van het probleem of gewoon bezuinigingen?

Dat laatste speelt zeker een rol. Er komen steeds meer verwarde mannen en eenzame wolven, voor wie zaken als keuzevrijheid of recht op privacy niet zo heel veel meer betekenen. Als je de site van de regionale Gelderse instelling GGNet bezoekt, kun je per gemeente zien hoe lang de wachttijd is voor mensen met acute stoornissen, die is eerder maanden dan weken.

Nog een essentiële vraag van Tan: ging de moeder haar zoon bezoeken in de gevangenis? Het antwoord was glashelder: „Neen, ik heb afstand genomen, ik ben mijn zoon kwijt. Ik kan niet naar hem toe, want het is niet veilig. Ik leef te graag. Hij is niet meer te redden.”

Bam! De luciditeit van dit relaas vrijwaarde de spreekster van sentimentaliteit en slachtofferschap. Ze voelde zich schuldig dat ze de tragedie niet had kunnen verhinderen, maar wist ook dat het niet aan haar lag: „Er moet in zo’n geval een opening komen voor gedwongen opname. Dit moet veranderen en daarom zit ik hier.”

Niet voor haar plezier, dat was duidelijk. Bij hoge uitzondering hoefde ze niet het programma aan tafel uit te zitten. De aanblik van drie kale comedians die zoutjes op elkaars hoofd stapelden bleef haar bespaard.

    • Hans Beerekamp