Recensie

Jong publiek luistert ademloos naar generaal Peter van Uhm

‘Als er tijden aanbreken van grote vrede zou ik de eerste zijn die Defensie opheft”, zegt Generaal b.d. Peter van Uhm tijdens zijn theatercollege Levensles. „Maar helaas leven we in tijden van oorlog en terreur, dus Defensie is hard nodig.”

Met deze opmerking geeft Van Uhm (61), voormalig Commandant der Nederlandse Strijdkrachten, een eerlijk beeld van zichzelf. Hij drukt zowel hoop als twijfel uit, en het verlangen „naar een betere wereld”.

Van Uhm verscheen op het podium van het DeLaMar Theater zonder enige militaire onderscheidingen of versierselen, slechts gekleed in zilvergrijs kostuum en open witte boord. Hij sprak dan ook à titre personnel over de louterende levenslessen die zijn veertig jarige dienst hem gaven.

Het is niet gebruikelijk een spreker tijdens dit soort theatercolleges te regisseren, in dit geval had enige regie het optreden goed gedaan. Van Uhm bleef statisch in het midden staan, vanaf sommige rijen enigszins verscholen achter een zwart obstakel voor de techniek. Links en rechts een boeket bloemen.

Meteen bij aanvang benadrukte hij dat hij geen „wetenschappelijk college” zou geven, maar de toehoorder zou vertellen over de noodzaak van begrippen als respect en vertrouwen. Een overwegend jong publiek in een uitverkochte zaal luisterde ademloos naar Van Uhms innemende verteltoon, waarin hij theatrale accenten als herhaling en nadrukkelijke gestiek niet schuwde.

Onvermijdelijk kwam zijn in Uruzgan door een bermbom gesneuvelde zoon Dennis ter sprake, eerst aan het slot van zijn optreden, nadien ook tijdens de vragen uit het publiek. Het maakte indruk dat hij openhartig toegaf dat hij zijn zoon er nooit van had weerhouden in dienst te gaan. Ook legde Van Uhm na het fatale ongeval zijn militaire taak niet neer. Zijn vrouw en hij zochten nieuwe wegen in hun leven, Van Uhm sprak er zelfs over dat zij de „regisseur bleven van hun bestaan”.

Een cruciaal woord in de voorstelling is angst. Onverwacht en daardoor des te overtuigender gaf Van Uhm toe dat hij aan angst energie ontleent, zelfs in levensgevaarlijke omstandigheden: „Ik sta dan 200 procent op scherp.”

    • Kester Freriks